Alkış ve ıslıklarla

Alkış ve ıslıklarla
Alkış ve ıslıklarla
Britanya, 'Demir Leydi'si ile vedalaştı. Thatcher'ın cenaze töreninde hem 'Huzur içinde paslan' hem 'Churchill'den sonra en iyisiydi' sloganı atıldı.

Britanya dün 1980’lere damgasını vuran ve bıraktığı miras bugün hâlâ hararetle tartışılan eski başbakanı Margaret Thatcher’la vedalaştı. 8 Nisan’daki ölümünün ardından halkın ‘ülkeyi kurtardı’ ve ‘ülkeyi böldü’ şeklinde kutuplaşmasına yol açan Thatcher’ın cenazesi de bu tartışmalı kimliğini yansıttı. Törene saygılarını sunanlar kadar mirasını protesto edenler de katıldı. Sevenleri alkışlar eşliğinde ve tabutuna çiçekler atarak eski liderlerini uğurlarken, yuhalamalar da duyuldu. Bir grup gösterici de Thatcher’ın naaşına arkalarını dönerek geçit törenini protesto etti.

‘Annemiz hep kalbimizdesin’

Britanya’nın ilk ve günümüze kadar da son kadın başbakanı olan ancak 1979-1990 arasındaki 11 yıllık iktidarında sadece bir kadını bakanlığa getiren Thatcher için düzenlenen tören mecliste başladı. Ülke bayrağına sarılı naaş önceki gece getirildiği meclisin altındaki Azize Mary Şapeli’nden alınıp cenaze arabasıyla Aziz Clement Danes Kilisesi’ne götürüldü. Burada Kraliyet Atlı Topçu Birliği’nde 6 atın çektiği bir top arabasına aktarılan naaş, Aziz Paul Katedrali’ne askeri kortej eşliğinde getirildi. Tabut üzerindeki beyaz güller ve çocukları Carol ile Mark’ın ‘Sevgili annemiz hep kalbimizdesin’ notu dikkat çekti. Çoğu Thatcher’ın en simgesel zaferi olan Falkland Savaşı’na katılmış birliklerden seçilen 700 ordu üyesi, bayrakların yarıya indirildiği Londra sokaklarından geçen kortejin güzergâhında saygı duruşunda bekledi. Tower Bridge’den, Falkland’da kullanılan toplarla atış yapıldı. Donanma bandosu Beethoven, Mendelssohn ve Chopin gibi bestecilerin cenaze marşlarını çaldı. Thatcher’ın son yolculuğuna saygı ifadesi olarak 1965’te Winston Churchill’in cenazesinden beri ilk kez Big Ben Saat Kulesi’nin çanları sustu.

Dev protesto yoktu

Önlemler kapsamında sokaklarda 4 binden fazla polis görevlendirilmesi ve çatılarda keskin nişancılar olması dikkat çekti. Yoğun güvenlik sebebiyle dev protestolara hazırlandıkları söylenen muhaliflerin sesi beklendiği kadar gür çıkamadı. Polisin, tehdit-hakaret içeren ifadeler kullanan ya da bu tür davranışlarda bulunanları gözaltına alma yetkisi olması da protestoların hızını kesti. Nitekim 3 kişi bu sebeple gözaltına alındı. Muhalifler ‘Değişim için ölüyoruz. Kurumsal faşizme son’ yazılı temsili tabut taşıyıp ‘Huzurla paslan Demir Leydi’ ve ‘Utanç içinde uyu’ pankartı açtı. Bir eylemci “Milli kahraman mı? Bunu madenciler, çelik işçileri ve İskoçyalılara sorun” dedi.
Ancak destekçileri de hazırlıksız değildi. ‘Her şey için teşekkürler, huzur içinde yat’, ‘Churchill’den sonraki en iyi başbakan’ ve ‘Milyonlara umut ve özgürlük verdin’ pankartları dikkat çekti. 25 yaşındaki Anthony Boutall, “Modern zamanların en büyük kahramanını uğurladım. Dizleri üzerindeki ülkemize hayat verdi” dedi. 60 yaşındaki Gloria Martin “Ülkesinin iyiliğini, popülaritesinin önüne koydu” derken, Falkland’da savaşan Stuart MacKenzie, “Bakanlarından daha kudretli bir savaş lideriydi” diye konuştu. Tasarruf tedbirlerinin halkı kızdırdığı bir dönemde, Thatcher’ın törenine devletin 10 milyon sterlin harcadığı iddiası da tartışmalı diğer boyuttu. Tepkiler, ‘Paramız bir Muhafazakâr’ın cenazesine harcanıyor’ pankartında somutlaştı.

En ağır konuk Kraliçe

170 ülkeden 2300 davetlinin katıldığı törenin en ağır konuğu kuşkusuz Kraliçe Elizabeth oldu. 1952’de tahta çıktığından beri 12 başbakan gören ve daha önce 6 başbakanın cenazelerine katılmayan Kraliçe, Churchill’den beri ilk kez Thatcher’ın cenazesine katıldı. Muhafazakâr Başbakan David Cameron, kabinedeki 32 bakanın tümü, Thatcher’ın kabinelerinden 30 bakan, eski başbakanlar Tony Blair ve Gordon Brown ile Londra Belediye Başkanı Boris Johnson törende hazır bulundu.

Gorbaçov ve Reagan yoktu

Dünyadan davetliler arasında gözler eski Sovyet lideri Mihail Gorbaçov ile eski ABD Başkanı Ronald Reagan’ın eşi Nancy’yi aradı. Ancak ikili ‘sağlık’ sebebiyle katılamadı. Arjantin’in Londra Elçisi Alcia Castro davetli olduğu halde katılmadı. Sebep Thatcher’ın ailesinin Falkland yüzünden Arjantin lideri Cristina Kirchner’i vetosuydu.

Obama kimseyi yollamadı

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da törene katılırken, ABD’den eski Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile eski başkan yardımcısı Dick Cheney’nin gelmesi dikkat çekti. Basında Başkan Obama yönetiminden kimsenin törene gelmemesi ‘küçümseme’ eleştirisine yol açtı. Görevdeki 2 devlet başkanı, 11 başbakan, 17 dışişleri bakanının yanı sıra eski Güney Afrika lideri FW de Klerk de törendeydi.

Torunu İncil’den alıntı yaptı

Katedralde ise Thatcher’ın vasiyet ettiği ilahilerle İncil’den bölümler okundu. 19 yaşındaki torunu Amanda ile Cameron İncil’den alıntılarla konuşma yaptı. Amanda İncil’in ‘Efesliler’ kısmından şu bölümü okudu: “Sağlam durun, belinizi hakikatle kuşatın, göğüslük olarak doğruluğu takın.”

Cameron: Cenazesi ona layık

Cameron ise konuşmasında Demir Leydi’nin görkemli bir vedayı hak ettiğini yineledi: “İlk kadın başbakandı, son 150 yıldır iktidarda onun kadar uzun kalan olmadı, hayatında olağanüstü başarılar kazandı. Dolayısıyla bugün burada yaşananlar, kesinlikle doğru, münasip ve layıktır.” Londra Piskoposu Richard Chartres da “Sembolik figür olmakla kalmayıp kendi adıyla ‘izm’ doğmasına yol açan Thatcher’a dair güçlü karşıt duygular var. Ancak bugün burada gerçek Margaret Hilda Thatcher’dan geriye kalanlar bulunuyor. Politikaları ve mirasının tartışılacağı önemli bir yer var ancak burası, ne yeri ne zamanı.”

Eşinin yanında ‘yatacak’

Daha sonra Thatcher’ın naaşı yakınlarının katıldığı özel törenle yakıldı. Demir Lady’nin küllerinin, 2003’te ölen eşi Denis’in küllerinin bulunduğu Chelsea Kraliyet Hastanesi’ndeki anıta konulacağı önceden açıklanmıştı.