Cenevre olmadı jest oldu

Cenevre olmadı jest oldu
Cenevre olmadı jest oldu
İran, Cenevre'deki nükleer müzakerelerden sonuç çıkmamasının ardından Batı'ya bir jest yapıp UAEK ile işbirliği anlaşması imzalarken, Arak ve Geçin'in denetlenmesine de izin verdi.

İran ile 5+1 ülkelerinin Cenevre müzakerelerinin ikinci turunda direkten dönen nükleer anlaşmanın akıbetinin ne olacağı sorusu tarafların 20 Kasım’daki toplantısına kalırken, Tahran dün ‘Batı’ya jest’ niteliğinde bir adım atıp Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) ile bir işbirliği anlaşması imzaladı. İran Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Ali Ekber Salihi ile daveti üzerine Tahran’a gelen UAEK Başkanı Yukiya Amano ‘işbirliği için yol haritası’ niteliğinde ortak bir bildiriye imza attı. Planlanan işbirliğinin teknik detaylarının yer aldığı ve İran’ın bazı nükleer tesislerde inceleme yapılmasına da izin verdiği anlaşma, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin ‘Cenevre uzlaşmasından cayanın Tahran olduğunu’ söylediği güne de denk geldi. Anlaşmanın detayları şimdilik açıklanmazken, Salihi Tahran’ın ‘iyi niyet göstergesi’ olarak UAEK’ya Arak’taki ağır su reaktörünü ve Geçin madenlerini denetleme izni verdiğini açıkladı. Tarafların Cenevre’de anlaşamamasının sebebinin Arak olduğu ve Batı’nın aleyhine bir ‘enayi anlaşmasını’ kabul etmeyeceklerini açıklayan Fransa ’nın nükleer silah seviyesinde uranyum zenginleştirildiği öne sürülen reaktörün kapatılması için ısrar ettiği öne sürülmüştü.
Salihi, “UAEK’nın talebi doğrultusunda müfettişlerin Arak ve Geçin’i ziyaret etmesi için izin aldım. İran bu denetimlere gönüllü olduğunu açıklamıştı” deyip ekledi: “Ortak bildiri, çözüme kavuşmamış konularda atılacak karşılıklı adımları belirliyor. Sonunda bu bildirinin imzalanmasından son derece memnunuz.” Bu arada UAEK’nın başlıca talebi olan Parşin tesislerinde inceleme yetkisi ise bu anlaşmada yer almadı.

Kerry’den ‘çatlak yok’ iması
Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri’ni ziyaret eden Kerry ise ‘İran’la anlaşmaya varmak için bir yarışta olmadıklarını’ söyleyip uzlaşmaya varmaya çalışırken İsrail ile müttefikleri Arap ülkelerini yalnız bırakmayacaklarını vurguladı. Kerry ayrıca müzakerelerin başarısız olmasından İran’ı sorumlu tutarken, Batı blokundaki bölünmeyi de saklama çabasına girişti: ”5+1 ülkeleri olarak cumartesi günü birlik halinde İran’a teklifimizi sunduk. Ancak İran bunu kabul edemedi.” Kerry, anlaşma çabalarına tepkili İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’ya yeniden güvence vermeyi de ihmal etmedi. Kerry, “Bizim yaptığımız İsrail’i daha etkin bir biçimde koruyacak” dedi.

Fabius: Fransa bağımsızdır

Bu arada Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius ise “Anlaşmaya varmaya uzak değiliz ama henüz o noktaya gelmedik” derken, Paris’in ‘taş koyduğu’ iddiasını reddetti: “Fransa ne tecrit edilmiş ne de başkalarının yaptığının aynısını yaparak sürüyü takip eden bir ülkedir. Fransa bağımsızdır ve barış için çalışır.” 

Tahran ve Londra’nın yeni dönemi başladı

İran’ın başkenti Tahran’daki büyükelçiliğinin 2011’de bir grup öğrenci tarafından basılıp 6 görevlisinin rehin alınmasının ardından diplomatik temsilciliklerini kapatan Britanya, ilişkilerin yumuşaması nedeniyle ekim ayında aldığı yeniden maslahatgüzar atama kararını hayata geçirdi. Dışişleri Bakanlığı, halihazırda İran departmanının başındaki Ajay Sharma’nın göreve getirildiğini duyurdu. Sharma “İki hükümet ve halk arasındaki ilişkileri yenilemeyi dört gözle bekliyorum. Bu her iki ülkenin de çıkarına” ifadelerini kullandı. 2007-2008 arasında Tahran Büyükelçi Yardımcısı olan Sharma görevini Britanya’da sürdürecek ama düzenli olarak İran’a ziyaretlerde bulunacak. İran’ın Mehr ajansı ise Muhammed Hasan Habibullah’ın yeni Britanya maslahatgüzarı atandığını duyurdu. Britanya Dışişleri Bakanı William Hague de ekimde, “İran’daki yeni cumhurbaşkanı ve bakanlar geçmişe göre daha olumlu izlenim bırakıyor. Tahran hükümetinin samimiyetini sorgulamalıyız ama iletişim kanallarımızın açık olması önemli” demişti. {LONDRA/ AP}