Diplomatik ve askeri çözüm 'el ele'

Diplomatik ve askeri çözüm 'el ele'
Diplomatik ve askeri çözüm 'el ele'
ABD halkına seslenen Obama, Rusya'nın Suriye'nin kimyasal silahlarını teslim etmesine dair 'potansiyele sahip' teklifine şans tanıyacağını ancak askeri kozun da masada olacağını söyledi.

ABD Başkanı Barack Obama, Suriye operasyonuna dair beklenen konuşmasını dün Beyaz Saray’dan gerçekleştirirken, Amerikan halkına ve uluslararası topluma, ‘diplomatik ve askeri çözümün yan yana olduğu’ bir rota izleyeceğinin sinyalini verdi. Obama, ‘operasyon’ seçeneğinin rafa kalkmadığını ancak Rusya’nın Suriye’nin kimyasal silahlarını teslim etmesine dair potansiyele sahip teklifine şans tanıyacağını vurguladı.
Obama, ‘bazı cesaret verici işaretler geldiğini’ belirtip Rusya’nın önerisiyle önü açılan diplomatik çözümün bu sebeple öne çıktığını söyledi: “Bu teklifin başarılı olacağını söylemek için henüz çok erken. Her tür anlaşma, Esad rejiminin yükümlülüklerine bağlı kalacağını teyit etmeli. Ancak bu girişim özellikle Rusya, Suriye lideri Beşşar Esad’ın en güçlü müttefiki olduğu için kimyasal silahların askeri güç kullanılmadan ortadan kaldırılması potansiyelini taşıyor. Bu nedenle Kongre’den askeri güç kullanma yetkisine dair oylamayı ertelemesini istedim. Dışişleri Bakanı John Kerry’yi Rus meslektaşı Sergey Lavrov ile görüşmesi için perşembe günü Cenevre’ye gönderiyorum. Ben de Rusya lideri Vladimir Putin ile istişareyi sürdüreceğim. Fransa ve Britanya ile de görüşüyoruz. Esad’ın kimyasal silahları teslimi ve uluslararası denetim altında silahları imhasını öngören kararın BM Güvenlik Konseyi’nden geçmesi için Rusya ve Çin’le görüş alışverişinde olacağız.”

Silahlar Türkiye ’ye de tehdit

Ancak ABD Başkanı, diplomasinin ağırlık kazanmasına karşın ‘tedbiri elden bırakmayacağını’ da vurguladı. “Esad rejiminin kimyasal silah kullanımını hedefli bir askeri saldırıyla yanıtlamanın ulusal güvenlik çıkarı olduğuna karar verdim. Başkomutan olarak kararım bu” diyen Obama, ‘21 Ağustos’ta başkent Şam’ın Guta semtindeki kimyasal silah saldırısının arkasında Şam olduğunu’ yineledi.Obama, operasyonun neden masada kalması gerektiğini ise Türkiye’ye ve Kaide’nin güçlenmesine atıflarla şöyle gerekçelendirdi: “Şam’ın sözünü tutması kaydıyla süreci bekliyoruz ama beklerken askeri güçlerimiz mevcut durumlarını koruyacak. Esad’a baskıyı sürdürecekler. Rusya’nın desteğiyle bu adım olumlu sonuç verebilir. Ancak diplomatik çabaların başarı şansına sahip olması için ciddi bir askeri operasyon tehdidinin de masada kalması gerekiyor. Bu saldırının amacı, Esad’ı kimyasal silah kullanmaktan caydırmak, rejimin bu silahları kullanma kapasitesini azaltmak ve dünyaya bu silahların kullanımına göz yummayacağımızı netleştirmek. Eğer diplomasinin yanı sıra ABD de harekete geçmekte başarısız olursa, Esad rejimi kimyasal silah kullanmayı durdurmak için hiçbir neden görmeyecek. Diğer tiranlar da zehirli gazlar elde edip kullanırken iki kere düşünmeyecek. Eğer savaş Suriye sınırlarının dışına taşarsa, bu silahlar Türkiye, Ürdün ve İsrail gibi müttefikleri de tehdit edebilecek. Ayrıca bazı muhaliflerin aşırı uç oldukları da doğru. Ancak Kaide, masum sivillerin gazla öldürülmesi karşısında dünyanın hiçbir şey yapmadığını görürse, böyle bir kaotik Suriye’de güç kazanır.”

Tiranlar iki kere düşünür

Obama ayrıca eleştirileri de yanıtladı. Bazı vekillerin ‘sınırlı saldırıya’ karşı çıkmasına değinen Obama, kendisine ‘ iğne batırma etkisi yapan’ türde bir saldırıya değip değmeyeceğinin sorulduğunu belirtti: “Bir şeyi netleştirmeme izin verin. ABD ordusu, iğne batırma etkisi yapan türde bir harekât yapmaz. Sınırlı bir saldırı bile Esad’a diğer hiçbir ülkenin veremeyeceği bir mesaj verecektir. Başka bir diktatörü daha güç kullanarak indirmemiz gerektiğini ise düşünmüyorum. Bunu yaptığımızda, gelecekte olacaklardan da sorumlu olduğumuzu Irak’tan öğrendik. Ancak hedefli bir saldırı, Esad veya diğer bir diktatörün, kimyasal silah kullanmadan önce iki kez düşünmesini sağlayabilir.”
Obama ‘dünya jandarmalığına soyundukları’ eleştirisini de şu ifadelerle reddetti: “Pek çoğunuz ‘niye bu konuyu başka ülkelere bırakmadığımızı’ sordunuz. Birçok kişi bana ‘Dünyanın jandarması olmamalıyız’ diye yazdı. Katılıyorum. Sonuçta ben de 4.5 yılımda savaşları bitirmek için uğraştım, başlatmak için değil. 2 yıldır diplomasi ve yaptırımlar yolunu denedik. Ancak Esad yine de kimyasal kullandı.”

Fransa tasarısı Rusya engeline takıldı

Diplomatik çabaların öne çıkmasına karşın dün Savunma Konseyi’ni toplayan Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande “Kimyasal silah kullanımını cezalandırmak için hazır olmaya devam edeceğiz” mesajı verirken Paris’in taslağı da BM Güvenlik Konseyi’ni gerdi. ‘Suriye’nin kimyasal silahları uluslararası denetime vermesi ve imha etmemesi halinde askeri güç kullanımını’ öngören tasarıyı BM Güvenlik Konseyi’ne sunmak isteyen Fransa, Rusya’nın ‘hışmına uğradı’. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un ‘kabul edilemez’ çıkışı üzerine dün TSİ 23.00’te yapılacağı açıklanan BMGK toplantısı da yine Moskova’nın talebi üzerine ertelendi. Fransa’nın tasarıyı değiştirebileceğini belirtip geri adım atması da havayı sakinleştirmedi. Öte yandan Reuters Fransa’nın önceki gün ana hatlarını açıkladığı taslağının detaylarını paylaştı. Taslakta Şam yönetimine ellerindeki kimyasal silahlarına ilişkin tüm bilgileri BM’ye rapor etmesi için 15 gün süre tanınırken, BM uzmanlarına ‘derhal ve sınırsız’ giriş hakkı verilmesi şart koşuluyor.

Şam’dan tam işbirliği sözü

Rus mevkidaşı Sergey Lavrov’la önceki günkü görüşmesinin ardından ‘kimyasal silahları uluslararası topluma teslim etme’ teklifini kabul ettiklerini açıklayan Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim uzlaşıyı bir adım ileriye taşıdı. Lübnan’ın El Meyadin kanalına konuşan Muallim, kimyasal silahların yerlerini Rus, BM ve ‘diğer ülkelerin’ temsilcilerine göstermeye hazır olduklarını kaydetti. Rusya’ya kimyasal silah üretimini durdurma sözü de veren Muallim, ‘Kimyasal Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na katılmak istiyoruz. Silahlarla ilgili her bilgiyi vermek dahil anlaşmanın tüm yükümlülüklerini yerine getireceğiz” dedi. Rusya ise kimyasal silahların devriyle ilgili planı ABD’ye sundu. Plan bugün ABD ve Rusya Dışişleri Bakanları’nın Cenevre’deki görüşmesinde ele alınacak.