Esad rejimi siyaseten zorlanacak

Esad rejimi siyaseten zorlanacak
Esad rejimi siyaseten zorlanacak
Dostlar Grubu, Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu'nu yegâne temsilci olarak tanıyıp Esad'a karşı siyasi zemini güçlendirdi.
Haber: DENİZ ZEYREK - deniz.zeyrek@radikal.com.tr / Arşivi

MARAKEŞ - Suriye lideri Beşşar Esad’ın 2 yılda devrilmemesi, silahlı muhalefetten medet uman uluslararası toplumu yöntem değişikliğine itti. Fas’ın Marakeş kentinde toplanan Suriye’nin Dostları Grubu siyasi çözümü öne çıkarıp Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu’nu (SMDK) ‘Suriye halkının meşru temsilcisi’ ilan etti. SMDK bünyesinde kurulacak Yardım Koordinasyon Birimi’nin (YKB) de, BM’nin insani yardım operasyonlarına paralel insani yardım faaliyetlerinde bulunması kararlaştırıldı. İstanbul zirvesinde ‘Suriye halkının bir temsilcisi’ ilan edilen Suriye Ulusal Konseyi’nin (SUK) temsil kabiliyetine yönelik eleştiriler üzerine geçen ay Doha’da SMDK kurulmuştu. Şubatta Tunus, nisanda İstanbul ve temmuzda Paris’te bir araya gelen Dostlar Grubu’nun dünkü toplantısında Türkiye ’yi Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu temsil ederken ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton sağlık gerekçesiyle katılmadı. Sonuç bildirisi hazırlanırken Türkiye’nin öncülük ettiği grup ile ABD’nin takipçisi bazı ülkeler arasında derin görüş ayrılıkları yaşandı. Kabul edilen bildiride “Katılımcı ülkeler, SMDK’yı Suriye halkının meşru temsilcisi olarak tanımaktadır” denildi. Esad’a iktidarı bırakması çağrısı yinelenirken, rejimin uluslararası hukuk ihlalleri yüzünden cezalandırılmaktan kaçamayacağı vurgulandı.

BM nezdinde meşruiyet
SMDK, artık meşru görülse de BM nezdinde bir anlam ifade etmiyor. Katılımcı ülkeler, YKB’nin BM tarafından meşru görülmesi gerektiği konusunda da uzlaştı. YKB’ler Türkiye sınırından alacakları uluslararası insani yardımları Suriye içinde özellikle de BM tarafından girilmeyen muhalefetin kontrol altında tuttuğu bölgelerde halka ulaştıracak. YKB’ler ile BM’nin yardım kuruluşları arasında bir koordinasyon olacak. Üst düzey bir diplomat, insani yardımda muhalefete etkin rol verilmesinin önemine dikkat çekerek “İnsani yardım artarsa, Türkiye’ye yönelik mülteci baskısı da azalabilir” yorumunu yaptı.

Türkiye’nin hassasiyetleri
Davutoğlu, toplantıda muhalefetin üzerine düşeni yaptığını vurgulayıp, sıranın uluslararası toplumda olduğunu ve harekete geçme zamanı geldiğini ifade etti. Davutoğlu’nun atılacak ilk adım olarak dile getirdiği ‘SMDK’nın meşru temsilci ilan edilmesi’ kabul gördü. Türkiye’nin isteği üzerine NATO Patriotlarının Türkiye’de konuşlandırılmasına destek ifadesi de bildiriye girdi. Bildiride insan hakları ihlalleri açısından Suriye rejimi ile muhalefetin birlikte kınanması yönündeki paragrafa Türk tarafı itiraz etti. Türkiye “İnsan haklarını devletler ihlal eder, diğerlerinin ihlalleri ancak suç sayılabilir ve Suriye normalleştikten sonra kurulacak uluslararası mahkemelerde yargılanabilirler” gerekçesini ileri sürdü. İtiraz haklı bulunarak Suriye rejimi tek başına kınandı.

El Kaide kaygısı
En önemli kaygılardan biri rejime karşı savaşan Kaideciler oldu. ABD’nin Nusra Cephesi’ni ‘terörist’ ilan etmesi bazı Suriyeli muhalifler ve belli ülkeleri rahatsız etti. Ancak Almanya ve Fransa gibi ülkeler de ABD’nin tutumuna destek verdi. Diplomatik kaynaklar, Rusya’nın vetosu nedeniyle BM zemininde bir uzlaşma sağlanamaması ve uluslararası toplumun yeterli askeri destek verememesinin Esad’a karşı örgütlenen muhalefetin güçlenmesini ve sonuç almasını engellediğini vurguladı. Bu nedenle Marakeş’te siyasi zeminin güçlendirilmesinin tercih edildiğini belirten kaynaklar, Esad’ın mevcut koşullarda gitmeye ikna olmasının da zor olduğuna işaret etti.

Ankara sonuçtan memnun
Davutoğlu ile toplantı arasında konuşma şansı bulduk. İlk toplantıda 60 olan katılımcı sayısının 4. toplantıda 114’e çıktığını kaydeden Davutoğlu, “Alanda durum değişiyor. Değişime ayak uydurmak gerekiyor” dedi. SMDK’yı meşru gören ülke sayısının 113’e çıkmasının önemine işaret eden Davutoğlu, “BM Genel Kurulu’nda bir oylama yapsak SMDK’ya destek 160’ı bulur” diye konuştu. Davutoğlu, bildirinin ayrıntılarını şöyle sıraladı:
SMDK daha net bir ifade ile tanınıyor.
Suriye halkının Esad rejimine karşı kendisini savunması meşru görülüyor.
Türkiye’de konuşlandırılan NATO Patriot’ları bölgesel bir soruna yanıt olarak görülüyor.
Esad’a çekil çağrısı yapılıyor.
SMDK’ya destek için YKB’ler kuruluyor.
Suriye rejiminin malvarlıklarının dondurulması çağrısı yapılıyor. Biz dondurduk. BMGK kararı olmaksızın herkes tek tek dondurabilir.

Patriot’a destek, Esad’a dost ülkelere uyarı

Fas’ta Suriye’nin Dostları toplantısında kabul edilen sonuç bildirisinde yeri alan önemli maddeler şöyle:
Katılımcılar Beşşar Esad’ın Suriye’yi yönetme konusunda meşruiyetini kaybettiğini teyit eder.
Krizin devamı bölge ülkelerinin istikarını tehdit etmektedir. Katılımcılar büyüyen tehdide karşı Türkiye’ye Patriot sistemi yerleştirme kararı dahil tüm çabalara verdiği güçlü desteği ifade eder.
Katılımcılar Suriye rejimini destekleyen bazı ülkeleri mevcut pozisyonlarını gözden geçirmeye çağırır.
Katılımcılar siyasi çözüme bağlılıklarını ve BM-Arap Birliği özel temsilcisi El Ahdar el İbrahimi’ye desteklerini teyit eder.
Katılımcılar SMDK’yı Suriye halkının meşru temsilci ve Suriye muhalefetinin çatı örgütü olarak kabul eder.
Katılımcılar Suriye rejiminin insan hakları ve temel haklar konusunda sistemli ve yaygın olan ihlallerindeki artışı kınar.
Katılımcılar Suriye rejiminin uluslararası yasaları ihlali nedeniyle hesap vermekten ve ceza almaktan kaçamayacağını bir kez daha vurgular.
Katılımcılar Suriye rejimi tarafından herhangi bir kimyasal ya da biyolojik silah kullanımının büyük nefret yaratacağını ve uluslararası toplumun ciddi tepkisini çekeceğini, sorumluların bu tür eylemlerin hesabını vereceğini vurgular.
Suriye rejiminin insan hakları ihlalleri kınanıyor.