İmparatorlukların gölgesinde Avrupa demokrasisi

İmparatorlukların gölgesinde Avrupa demokrasisi
İmparatorlukların gölgesinde Avrupa demokrasisi
Burjuva devrimlerinin merkezi Avrupa'da 21. yüzyılda monarşiler sembolik de olsa gücünü koruyor. "Bu zamanda monarşi mi olur?" diyenlerin gücü de krallıkları devirmeye yetmiyor.
Haber: MERVE ARKAN / Arşivi

Britanya Kraliçesi 2. Elizabeth’in tahta çıkışının 60. yıldönümü için Londra’da düzenlenen ihtişamlı kutlama, geçen hafta dünyanın en önemli magazin olaylarından biriydi. Etkinlik için bir servet harcanmış olmasına yönelik eleştiriler ve monarşi karşıtlarının gösterileri bu ihtişamın gölgesinde kaldı. Ne de olsa 2. Elizabeth Britanya dahil 15 ülkenin kraliçesi. Bir zamanların ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluğu’nun hükümdarı. Her ne kadar atalarının sahip olduğu siyasi gücü büyük ölçüde kaybetmiş olsa da Büyük Britanya İmparatorluğu’nun günümüzdeki sembolü. 

Geçtiğimiz yüzyılda savaşlar ve devrimler, bir zamanların kudretli imparatorluklarını yerle bir etti. Peki monarşiler dönemi gerçekten kapandı mı? Burjuva devrimlerinin merkezi Avrupa ’nın bugün monarşilerin en güçlü olduğu kıta olması bir çelişki değil mi? İmparatorlukların bıraktığı iz hâlâ Avrupalılar için geçmişte sahip olunan gücün ve zenginliğin en önemli göstergesi. Yeni kıtanın keşfiyle dünyanın siyasi merkezi olma kimliğini ABD ’ye kaptıran birçok Avrupa ülkesi, monarşiden vazgeçemiyor. Örneğin Danimarka’da yapılan bir ankete göre ülkede halkın yüzde 77’si monarşiden memnun. Cumhuriyet isteyenlerin oranı sadece yüzde 16. Özellikle aşırı sağın yükselişiyle monarşi hayalleri kuranların sayısı hızla artıyor. 

Dünyadaki 29 monarşiden 10’u Avrupa’da. Çoğu anayasal monarşi ve siyasette yetkileri sınırlı. Yine de demokrasinin beşiği Avrupa’da ülkeleri kralların ve kraliçelerin yönettiğini düşünmek zor. Zaten kraliyet ailesi üyeleri de artık kendilerine verilen sembolik rolü kabul etmiş görünüyor. Zengin kralların ve kraliçelerin lüks seyahatleri, prenslerin aşk maceraları, moda ikonu prenseslerin kıyafetleri magazin basınının vazgeçilmez konuları.

Avrupa’da modern zamanın imparatorlukları
Britanya ve İngiliz Milletler Topluluğu 
Tahta 1952’de çıkan Kraliçe 2. Elizabeth Britanya’nın ve Milletler Topluluğu üyesi 15 ülkenin hükümdarı. Kraliçesi olduğu ülkeler Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Jamaika, Karayip ve Pasifiklerdeki bazı adalar. Britanya’da meclisi feshetme ve başbakan atama yetkisi bulunan 2 Elizabeth, 60 yıllık iktidarı sırasında da servetini katlayarak arttırdı.

Liechtenstein 
Tahta 1952’de çıkan Kraliçe 2. Elizabeth Britanya’nın ve Milletler Topluluğu üyesi 15 ülkenin hükümdarı. Britanya’da iktidarın en tepesindeki isim, ancak diğer diğer ülkelerde daha çok sembolik bir güce sahip. Kraliçesi olduğu ülkeler Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Jamaika, Karayip ve Pasifiklerdeki bazı adalar. Britanya’da meclisi feshetme ve başbakan atama yetkisi bulunan 2 Elizabeth, 60 yıllık iktidarı sırasında da servetini katlayarak arttırdı. Dünyanın en zengin monarkları arasında 600 milyon dolarla 11. sırada.

Monako 
Prens 2. Albert, 2005’te babasının ölümünün ardından iktidara geldi. Emlak sektöründe servet kazanan 2. Albert ayrıca sanata ve antika arabalara yaptığı yatırımlarla ve gazinolarıyla da zenginliğini arttırdı. Tam bir çevreci olarak tanınıyor.

Hollanda 
Kraliçe Beatrix Wilhelmina Armgard, 32 yıldır tahttaki yerini koruyor. 1965’te Nazilerle yakın ilişkilere sahip Alman aristokrat Claus von Amsberg’le evlenmesi protestolara neden oldu. Birçok monarşiye göre daha geniş yetkilere sahip olsa da halk tarafından ‘magazin dergilerini resimleriyle süsleyen isim’ olmanın ötesine geçmez.

Belçika 
Kral 2. Albert, 1993’te tahta oturdu. Yetkileri arasında yasaları onaylamak ve yargıçları atamak bulunuyor.

Danimarka 
Avrupa’nın en uzun süredir monarşiyle yönetilen ülkesi olan Danimarka’nın Kraliçesi 2. Margrethe’ın sloganı ‘Tanrının yardımıyla, halkın sevgisiyle, Danimarka Gücü’. Kendisi aynı zamanda Grönland’ın da kraliçesi.

İsveç 
Kral Carl 16. Gustaf, sadece temsili yetkiye sahip. Başlıca görevi ulusal törenleri yönetmek.

Norveç 
Kral Harald, aynı zamanda Norveç Kilisesi’nin resmi lideri ve ülkenin başkomutanı.

İspanya 
Ülkede 1947’de cumhuriyet yönetimine son verilip yeniden monarşi ilan edilmesine karşın diktatör Francisco Franco’nun ölümüne kadar İspanya tahtı boş kaldı 1969’da Franco tarafından veliaht prens ilan edilen Kral Juan Carlos, diktatörün 1975’te ölmesinin ardından tahta çıktı. Son dönemde ülkesi krizdeyken çıktığı pahalı av turları nedeniyle eleştirilerin hedefinde.

Vatikan 
Avrupa’nın tek mutlak monarşisi. Katolik Kilisesi’nin merkezi Vatikan mutlak monarşiyle yönetiliyor. Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 16. Benediktus, iktidarını 7 yıldır sürdürüyor.

‘Monarşiyi mezara gömeceğiz!’
Parlamenter demokrasinin kalesi Britanya’da kraliyet ailesi her zaman çok popüler. Kraliçe 2. Elizabeth’in tahta çıkışının 60. yıldönümünde ülkede 4 gün süren ‘Pırlanta Jübile’ kutlamaları öyle ihtişamlıydı ki, kutlamaların halka maliyeti pek fazla sorgulanmadı. Buckingham Sarayı önündeki kutlamaları yüz binlerce kişi izledi. Kalabalık arasında sadece kraliyet ailesinin hayranları yoktu. Monarşi karşıtı Republic (Cumhuriyet) örgütü de kutlamaları fırsat bilerek sokağa çıktı. Republic, adından da anlaşılacağı üzere Britanya’da cumhuriyet kurulmasını istiyor ve bunu demokrasinin bir gereği olarak görüyor. Kraliyeti ‘halkın cebinden geçinen aile’ olarak niteleyen örgüt, cumhuriyetin kurulması amacıyla kampanya yürütüyor. Halkın kraliyet ailesine duyduğu sevgi nedeniyle henüz küçük bir örgüt, ama cumhuriyet isteyenlerin sesi olmaya kararlılar.