İnternette sansür haritası

İnternette sansür haritası
İnternette sansür haritası
Türkiye'de Facebook ve Twitter'ı yasaklama tartışmasıyla gündeme gelen internete sansür uygulaması, dünyanın birçok ülkesinde giderek artıyor.
Haber: ÖZGE BABACAN - ozge.babacan@radikal.com.tr / Arşivi

Türkiye’de son yıllarda gündeme gelen ‘internete sansür’ tartışmaları dünya üzerinde farklı şekillerde tezahür ediyor. En büyük özgürlük alanlarından biri olarak görülen internete ülkelerin getirdiği yasakları içeren bir rapor yayımlayan Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü durumun hiç de iç açıcı olmadığını gözler önüne seriyor. 12 Mart’ta yayımlanan rapora göre devletler internet erişiminin sınırlanması, filtreleme, gözetleme ve sansür gibi uygulamalara sık sık başvuruyor. ‘İnternet Düşmanı’ olarak adlandırılan 12 ülkede gözlenen, özellikle Arap Baharı’ndan sonra hükümetlerin internet kullanıcılarına baskıyı arttırdığı. Bu ülkelerin birçoğunun küresel ekonomiye ya hiç ya da tam entegre olmaması dikkat çekiyor. İnternet kararları bu ülkelerde ifade özgürlüğünü yok ediyor. Çok sayıda gazeteci ve blog yazarının tutuklanmasına, hatta idam edilmesine neden olan katı kurallar genellikle rejimin geleceğini tehdit altında gören rejimler tarafından birtakım amaçlarla getirilmiş. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu toplamda 14 ülke ise internette uyguladıkları gözetleme politikaları nedeniyle ‘Gözetleme Altında’ olarak adlandırılanlar. Bu ülkelerin arasında küresel ekonomi ve teknolojiyi takip edebilecek Avustralya, Fransa ve Rusya’nın yer alması dikkat çekici. Belarus ve Bahreyn ise gerileyerek 2011’den beri ‘internet düşmanı’ ilan edildi. Ülkelerin son durumları şöyle:

BELARUS
İnsan hakları karnesi nedeniyle eleştirilen ülkede rejimin internet üzerindeki etkisi büyük. Uygulamalar hükümet karşıtlarına darbe vuruyor. Özellikle gazetecilere yoğun bir sansür var. 2010’dan itibaren internet kullanıcıları üzerindeki baskılar ve siber saldırılar arttı. İnternet gözetlemeleri rutin hale geldi. İnternette filtreleme yüzde 60 arttı. Muhalif siteler siber saldırıların hedefi haline geldi. 2011’deki hükümete karşıtı protestolar sırasında internet engellendi. Ancak hükümet karşıtı ‘Sosyal Medyayla Devrim’ adlı grup, Twitter, Facebook gibi siteler üzerinden kampanyalar yürüttü. Hükümet ise internet üzerinde daha sert ‘önlemler’ almaya başladı. Haziran 2012’de internette gözetleme uygulaması yeniden onaylandı.

KÜBA
ABD ambargosuna maruz kalan Küba’da internet pahalı. Bu nedenle kullanım oranı oldukça düşük. Kişiler hükümet kontrolündeki noktalarda erişim sağlayabiliyor. Ülkede internete erişim oranı yüzde 2 olsa da kişiler internete girmenin ve sosyal ağları takip etmenin bir yolunu buluyor. Kullanıcıların internetteki hareketleri engelleniyor ve bazı kelimeler filtreleniyor. Küba sansürün en yoğun olduğu ülkelerden biri.

FRANSA
İnternet kullanıcılarını gözetleyen Paris yönetiminin uygulamalarından en çok internet gazeteleri etkilendi. Uluslararası öneriler ve son mahkeme kararlarının tersine filtreleme ve internet erişimini engelleyen politikalar, online ifade özgürlüğü ve internet tarafsızlığının önünde bir engel olarak görülüyor.

SURİYE
Suriye’de siyasi sebeplerden internet sitelerinin yasaklanması yaygın. Bu sitelere erişim sağlayan kişiler de tutuklanıyor. Çok geniş bir içerik için de filtreleme uygulanıyor. Ülkede hükümet tarafından insanlar gözetleniyor, ifade ve fikirlerini paylaştıkları için gözaltına alınıyor. Yasalar hapis korkusuyla internet kullanıcılarını otosansüre zorluyor. Ülkede devam eden çatışmaların başlangıcından bir süre sonra muhaliflere yönelik gözetleme arttırıldı. Ayaklanmalar başlamadan önce de internet kullanıcıları için sansürün yoğun olduğu biliniyor.

S.ARABİSTAN
Suudi Arabistan’da içerik filtreleme uygulaması var. İnternet Servisleri Birimi listesine göre birçok internet sitesi engellenmiş durumda. Çoğunlukla pornografik içerikli ve ‘ahlaki açıdan uygun bulunmayan’ siteler ile hükümeti eleştiren siteler engelleniyor. Filtreleme uygulaması 12 Şubat 2001 ‘de yasalarda da yer aldı.

İRAN
Özel filtreleme tekniklerinin dünyada en yaygın olduğu ülkelerin başında gelen İran internet servis hizmeti sağlayıcı düzeyinde merkezi bir filtreleme sistemine sahip. Bu filtreleme hükümeti ve dini eleştiren siteleri, siyasi blogları, kadın hakları sitelerini içeriyor. Hükümet, 12 Mayıs 2006-12 Ocak 2009 arası YouTube gibi video paylaşım sitelerine erişimi engelledi. 2009 seçimleri sonrası gösterilerin ardından YouTube, Flickr, Twitter, Facebook ve birçok site tekrar engellendi. Birçok blog yazarı hapse mahkûm edildi. 4 internet kullanıcısı idam cezasına çarptırıldı.

AVUSTRALYA
Gözetlemenin yoğun olduğu ülkede hükümet zorunlu milli bir internet filtreleme sistemi oluşturmak istiyor ancak yeterli siyasi desteği alamıyor. Şimdilik bunu internet sağlayıcılarını ikna ederek gönüllü bir şekilde sağlamaya çalışıyor. Oldukça baskıcı görülen bu sistem uygulamaya girerse şeffaf olmayan bir şekilde devlet kurumu tarafından baskıcı politikalar yürürlüğe sokulabilir.

TÜRKMENİSTAN
Ülkede internet hükümetin kontrolünde. 2008’e kadar haberleri sadece uydu televizyonundan alabilen vatandaşlar için internet kısıtlı. Nüfusun sadece yüzde 2,2’si internet kullanıyor. Hükümet tarafından izlenen internette insan hakları örgütlerinin siteleri ve birçok haber
sitesi engellenmiş durumda. Facebook, Twitter ve YouTube’a da ulaşılamıyor.

RUSYA
İnternette gözetleme sistemini kullanan Moskova, güvenlik gerekçesiyle sansürü genişletti. Buna karşın marttaki seçimler sonrası muhalif bloglar devlet saldırılarına karşı mücadelenin merkezi haline geldi.

ÇİN
Pekin yönetimi internet engellemeleri ve özellikle Tibet’in özgürlüğü, Tayvan’ın bağımsızlığı, polis şiddeti, pornografi gibi konularda içerik filtreleme uygulamalarıyla eleştirilerin hedefinde. Bazı uluslararası haber kaynakları, belirli dini hareketler ve çok sayıda blog sitesi de filtreleme ya da engellemelere maruz kalıyor. 2007 sonunda toplamda 51 siber muhalifin online gönderileri nedeniyle hapse atıldığı kaydedildi. Çin dünyanın en karmaşık online sansürü ve gözetleme sistemine sahip. Arap Baharı’ndan sonra Pekin’in de olası protestolar konusunda endişeleri arttı. Sonuç olarak bazı bloglar kapatıldı ve ‘Yasemin, Mısır, işgal’ gibi kelimelerin kullanımı yasaklandı.

KUZEY KORE
Dünyanın en kapalı ülkesi olmakla eleştirilen Kuzey Kore’de 24 milyonluk nüfusun sadece yüzde 4’ünün internet erişimi olduğu ve hükümetin ciddi şekilde sansür uyguladığı belirtiliyor. Ülkede kitle iletişim araçlarının tamamı devlet kontrolünde.Tek parti rejimiyle yönetilen ülkede hükümet iletişim araçlarını propaganda amacıyla kullanıyor. Son zamanlarda hükümetin interneti Güney Kore ve ABD’ye karşı propaganda aracı olarak kullanması dikkat çekiyor.

VİETNAM
Rejim özellikle Arap dünyasındaki ayaklanmalardan sonra internette gözetleme ve filtrelemeyi arttırdı. Birçok blog yazarı tutuklandı. Buna rağmen ülke genelinde internet kafeler dolup taşıyor ve akıllı telefonlar günden gün yaygınlaşıyor. İnternet kullanıcıları ciddi polis şiddetine maruz kalıyor.

MYANMAR
İnternetin fazla etkili olmadığı Myanmar’da, yasalara göre, resmi izin olmadan modem kullanımı, ithali ve harici bellek kullanmak yasak. İnternette ‘devlet güvenliğine zarar verme, milli birlik, kültür, milli ekonomi, hukuk ve cezalara’ karşı suç işleyenlere 15 yıla kadar hapis cezası veriliyor. İnternette siyaset ve pornografi de yasak. İnsan haklarıyla ilişkili muhalif grupların ve demokrasiyi destekleyen örgütlerin de siteleri yasaklanmış.

AVUSTRALYA
Gözetlemenin yoğun olduğu ülkede hükümet zorunlu milli bir internet filtreleme sistemi oluşturmak istiyor ancak yeterli siyasi desteği alamıyor. Şimdilik bunu internet sağlayıcılarını ikna ederek gönüllü bir şekilde sağlamaya çalışıyor. Oldukça baskıcı görülen bu sistem uygulamaya girerse şeffaf olmayan bir şekilde devlet kurumu tarafından baskıcı politikalar yürürlüğe sokulabilir.