İran ilk kez nükleer anlaşmaya var

Ahmedinecad, UAEK'nın İran'ın uranyumunu ülke dışında zenginleştirip nükleer yakıta çevirme önerisine ilk kez yeşil ışık yaktı. İran lideri yakıtı başka ülkede depolamayı da dert etmeyeceklerini belirterek Türkiye seçeneğine işaret etti. Batı, beyandan memnun kalsa da temkini elden bırakmıyor





TAHRAN/WASHINGTON - İran, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun (UAEK) hazırladığı ve BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ile Almanya’nın oluşturduğu 5+1 grubunun ekimde sunduğu nükleer anlaşmayı, pek çok farklı sinyal göndermesinden sonra, kabul edebileceğinin işaretini verdi. Önceki gece devlet televizyonuna konuşan muhafazakâr İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad, anlaşma uyarınca, yüzde 3.5 oranında zenginleştirdikleri uranyumu yüzde 20 oranında zenginleşip nükleer yakıt çubuğu haline getirilmesi için yurtdışına göndermeye hazır olduklarını, uranyumlarının aylarca yabancı bir ülkede depolu kalmasını dert etmeyeceklerini söyledi. İran’ın zenginleştirdiği uranyumun dörtte üçünün yüzde 20’nin üzerinde zenginleşemeyecek şekilde nükleer yakıt haline getirilmesi için yurtdışına çıkarılmasını, böylece nükleer silah endişelerinin sona ermesini hedefleyen UAEK, bu süreçte İran uranyumunun Türkiye’de depolanmasını da önermişti.

‘Gereksiz yere yaygara’
Ahmedinecad, daha önce kendisinin dile getirdiği Batı’nın uranyuma el koyacağı endişesini bu kez elinin tersiyle itti: “Zenginleştirdiğimiz uranyumu yurtdışına göndermeyle ilgili gerçekten bir sorunumuz yok. Bazıları gereksiz yere yaygara koparıyor. Bir akit imzalayacağız. Yüzde 3.5 oranında zenginleştirilmiş uranyumu verip karşılığında nükleer yakıt alacağız. Yakıtı almamız 4-5 ay sürebilir. Onlar yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyumu vermezlerse, biz bunu İran’da üretebilecek kapasiteye sahibiz.” Uzmanlar, uranyumun nükleer yakıt çubuğuna dönüştürülmesinin bir yıl alabileceğini söylüyor. İran Cumhurbaşkanı Rusya, Fransa ve ABD’ye de şöyle seslendi: “Buyursunlar, gelsinler, 20 tane nükleer santral inşa etsinler, bizim için sakıncası yok. Gelsinler anlaşma yapalım, hem bizim hem onların çıkarına.”

Yeni oyalama taktiği mi?
İran’ın UAEK’ya anlaşmayla ilgili gönderdiği yanıtın ret anlamını taşıdığı, zira kendi topraklarında eşzamanlı uranyum-nükleer yakıt değiş tokuşunda ısrar ettiği kaydedilmişti. Uzmanlar, Ahmedinecad’ın sözlerini takiben UAEK’ya “Anlaşmayı görüşelim” mesajı gönderilirse, nükleer krizle ilgili manzaranın değişeceğini belirtiyor. Ancak diğer yandan Batı bunun İran rejiminin yeni bir oyalama taktiği olduğundan şüpheleniyor.

ABD: UAEK’yı haberdar etsinler
Nükleer açılıma 5+1 ülkeleri temkinliden olumluya uzanan yelpazede tepki verdi. ABD Dışişleri sözcüsü P. J. Crowley’nin “Anlaşmayı değiştirmeyi düşünmüyoruz, yeniden müzakere etmeyeceğiz. İran ciddiyse UAEK’ya anlaşmayı kabule hazır olduğunu bildirmeli” derken, ABD Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü Mike Hammer “İran, eğer pozisyonunu güncellediyse, UAEK’yı haberdar etmesini bekliyoruz” diye ekledi. Hammer olduğu sanılan bir yetkili, ajanslara “İran’ın söyleyecek yeni sözü varsa dinlemeye hazırız” mesajı verdi. Britanya Dışişleri “İran UAEK’nın sunduğu anlaşma için kolları sıvamak istiyorsa, bu, uluslararası toplumla çalışmak isteğine dair olumlu işaret olur. Ama ciddi boyuttaki uluslararası endişeleri gidermek için 5+1 ile yeni müzakereler yürütmesi gerektiğini değiştirmez” açıklaması yaptı. Alman Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle “İran’ı sözleriyle değil, yaptıklarıyla ölçeceğiz”, Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov “İran ekimdeki orjinal anlaşmaya geri dönecekse memnuniyetle karşılarız” dedi. Çin Dışişleri ‘müzakereler yoluyla mümkün olduğunca çabuk çözüm’ istedi.
Öte yandan Ahmedinecad’ın ‘Tahran’ın tutukladığı üç Amerikalı yürüyüşçü ile ABD’nin esir aldığı 11 İranlının değiş tokuş edilmesi için pazarlık yürüttüğüne’ dair sözleri Hammer tarafından yalanlandı. ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Dennis Blair ise, Senato’ya brifinginde, “İran’ın tercihi böyle olursa, bir kaç yılda silah için yetecek zenginlikte uranyum üretebilecek teknik kapasitesi olduğuna inanıyoruz” dedi. Blair, ‘İran’ın nükleer silah geliştirmesini güç kullanarak önleyemeyecekleri, ama bundan vazgeçirebileceklerini umdukları’ mesajını verdi. (Dış Haberler)