İsrail ateşkes ortağını neden öldürdü?

İsrail ateşkes ortağını neden öldürdü?
İsrail ateşkes ortağını neden öldürdü?
Haber: FEHİM TAŞTEKİN - fehim.tastekin@radikal.com.tr / Arşivi

İsrail ’in Gazze’yi bir kez daha cehenneme çevirdiği Bulut Sütunu operasyonunun başlangıcı olan Ahmet Caberi suikastı karşılıklı roket salvoları ve peşi sıra gelen ölümlerle arada kaynadı. Suikastın perde arkasına dair İsrail kaynaklı bir iki yazı da toz duman arasında dikkat çekmedi. Caberi dünya gündemine 2006’da kaçırılan İsrail askeri Gilad Şalit sebebiyle girdi. Ekim 2011’deki esir takasında Şalit’e sınıra dek eşlik ederken görüntülendi. İzzeddin Kassam Tugayları komutanı olarak İsrail’e göre Hamas genelkurmay başkanıydı ve hedef listesinin başındaydı. 1982’de esir alındı, El Fetih üyesi olarak girdiği İsrail hapishanelerinden sıkı Hamas savaşçısı olarak çıktı. Bu dönüşümde içerdeki 13 yılında Abdulaziz Rantisi, Nizar Reyyan ve Salah Şehade gibi direnişin öncüleriyle tanışması etkendi. Cezaevinden çıktıktan sonra İsrail’in birçok suikast girişiminden kurtulunca adı ‘hayalet’e çıktı. Ağustos 2004’te Apaçi helikopteriyle evine düzenlenen saldırıda oğlu ile 4 yakınını yitirdi. 2007’de El Fetih’in İsrail’le işbirliği içinde Hamas’a darbe planını boşa çıkaran isimdi. El Fetih kökenli bir direnişçi olarak El Fetih’i Gazze’den temizleyen kişiydi. İsrail’in de işine gelen Gazze’de ‘Hamasistan’, Batı Şeria’da ‘Fetihistan’ Caberi’nin aktör olduğu böyle bir süreç sonunda doğdu.

Taşeron benzetmesi
Haaretz’ten Aluf Benn’e göre “İsrail aslında Gazze’deki taşeronunu öldürdü. İsrail’in Hamas’tan istediği Gazze’deki silahlı grupların ateşkese bağlı kalmalarını sağlamaktı. Bunu uygulamaktan sorumlu kişi de Caberi’ydi. Sükûnetin sağlanmasına karşılık zırhlı araçlarla Gazze’deki bankalara gönderilen şekellerle İsrail Hamas rejimini finanse ediyordu.”
Şalit’in bırakılmasında arabuluculuk eden Filistin-İsrail Araştırma Merkezi kurucusu Gershon Baskın ise Caberi’nin İsrail’le uzun vadeli ateşkes pazarlığının tam ortasında öldürüldüğünü ifşa etti. İfşa diyorum zira Baskın bu kez ateşkes için arabuluculuğa soyunmuştu. Baskın, New York Times için kaleme aldığı yazısında anlattığı bu girişimiyle ilgili Radikal’e telefonda bazı detaylar verdi. Anlattığına bakılırsa Baskın, Şalit’in bırakılması ardından kalıcı ateşkes için bir taslak hazırlayıp bunu Hamaslı Dışişleri Bakan Yardımcısı Gazi Hamad aracılığıyla liderlere iletti. Ancak müzakere için kimse adım atmadı. Caberi suikastından birkaç hafta önce karşılıklı saldırılar tırmanınca Baskın önerisini tekrar gündeme getirip hem Hamas hem İsrail’le görüşmeye başladı. Hamad’la görüşmeler için Kahire’yi mesken tutmuştu.
Yeni öneri ateşkes için bazı mekanizmalar öngörüyordu. “Bunlar ne içeriyordu” diye sordum. Baskın en kritik noktayı aktardı: İsrail roket saldırılarına karşı önleyici saldırı politikasından vazgeçmeyecekti. Fırlatılmak üzere bir roket varsa İsrail bunu bertaraf edecek ve bu ateşkes ihlali sayılmayacaktı. Ayrıca roket saldırısına hazırlanan Filistinlilerle ilgili istihbaratı Hamas’a iletecek, bunların icabına Caberi bakacaktı. Bu mekanizmanın işleyip işlemediğini görmek için üç aylık deneme süresi tanınacaktı. Baskın’a göre taslak, öldürüldüğü günün sabahı Caberi’ye iletildi. Kahire’deki buluşmada bir taslak da İsrail’e ulaştırılmak üzere Baskın’a verildi. Caberi İsrail saldırıları kestiği an Filistinli gruplara ateşkesi uygulatmaya hazırdı. Baskın “Caberi ile şahsen karşılaştın mı” sorusuna “Hiç yüz yüze görüşmedim” yanıtı verirken “Caberi barış adamı değildi, savaşçıydı, İsrail’den herhangi biriyle doğrudan teması reddediyordu. Hamas ideolojisine bağlıydı, İsrail’in tamamen yıkılması gerektiğine inanıyordu” deme gereğini de duydu.

‘Caberi kısırdöngüden çıkmak istedi’ 
Peki Caberi neden ateşkes arayışına girdi? Baskın’ın yanıtı şu: “Bir noktadan sonra roket atışlarına dayalı bir direnişin sonuç getirmediğini gördü. Her seferinde 10-30 Filistinli ölürken Gazze’den roket atışlarıyla bir tek İsrailli ölmüyordu. Caberi mola verip toparlanmak gerektiğine inanıyordu.” Madem Caberi yeni bir ateşkes pazarlığının bir parçası haline geldi neden İsrail bir partneri öldürdü? Baskın’a göre İsrail, Şalit esir olarak elindeyken Caberi için hayat sigortası görevi görüyordu. Şalit’in bırakılmasının ardından İsrail’in eli rahatladı. İsrail Caberi’yi öldürerek tüm silahlı gruplara güçlü bir mesaj vermek istedi. Aluf Benn’e göre ise “İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Caberi’yi öldürmenin 22 Ocak seçimlerinde kendisine zafer getireceğini düşündü.” Sonuçta Caberi’yle birlikte bir ateşkes mümkündü. Ama İsrail ateşkesi Filistinlilere ağır bir bedel ödettirmeden yapmak niyetinde değildi. Nitekim öyle yaptı.