İsrail lobisi Türk-Amerikan ilişkilerine zarar veremez

İsrail lobisi Türk-Amerikan ilişkilerine zarar veremez
İsrail lobisi Türk-Amerikan ilişkilerine zarar veremez
"İsrail Lobisi ve ABD Dış Politikası" kitabıyla dünyada yankılar uyandıran ABD'li uluslararası ilişkiler kuramcısı Prof. Dr. John Mearsheimer, İsrail'in veya ABD'deki İsrail lobisinin Washington-Ankara ilişkilerine zarar veremeyeceğini söyledi

ANKARA - Harward Üniversitesi dekanlarından Prof. Stephen Walt ile birlikte 2007'de, Amerikan dış politikasında İsrail lobisinin etkisini gündeme taşıyan "İsrail Lobisi ve ABD Dış Politikası" kitabını kaleme alan Chicago Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mearsheimer, Dışişleri Bakanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin (SAM) davetiyle geldiği Ankara'da AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Mearsheimer, İsrail lobisinin Türk-Amerikan ilişkilerine ve Amerikan karar alma mekanizmalarına etkisini değerlendirdi.

"İSRAİL'İN DAVRANIŞI KABUL EDİLEBİLİR BULUNMUYOR"
Mearsheimer, İsrail askerleri tarafından 9 Türk vatandaşının öldürüldüğü 2010'daki Mavi Marmara baskınının ardından Türkiye 'nin İsrail ile ilişkilerinin normalleşmesi için sunduğu ön koşulların yerine getirilmesi halinde dahi, ilişkilerin eski düzeyine kavuşmaycağını vurguladı. Mearsheimer, "Çünkü İsrail-Filistin sorunu daha çözülmedi ve İsrail'in Filistinlilere davranışı Türkiye'de ve Arap dünyasındaki insanların büyük çoğunluğu tarafından kabul edilebilir bulunmuyor. Filistin sorunu tatlıya bağlanmadıkça Türkiye ve İsrail'in iyi ilişkilere sahip olması mümkün değil" dedi.

"ABD'NİN TÜRKLERE İHTİYACI VAR"
İsrail'in Türkiye ile ilişkilerinin mevcut durumundan hiç memnun olmadığına değinen Mearsheimer, İsrail lobisinin Türkiye-ABD ilişkilerine etkisinin yanlış değerlendirildiğine işaret etti. Mearsheimer, şöyle konuştu:

"Türkiye ve İsrail'in bozulan ilişkilerinden dolayı Ankara-Washington ilişkilerinin de olumsuz yönde etkileneceğini düşünmek yanlıştır. ABD'nin Türklere ihtiyacı var. ABD'deki İsrail lobisi çok büyük bir güce sahip ama ABD'nin dış politikasını kontrol etmiyor.
İsrail'in Türkiye ile ilgili olarak ABD'ye yaptığı baskıya gelince; İsrail, Türkiye ile ilişkilerini geliştirmek istiyor. İsrail şu anki durumdan hiç memnun değil ve sorunu gidermek niyetinde. İsrail lobisinin şu anda ABD'ye yaptığı baskı, Washington'ın Türkiye'den İsrail ile olan ilişkilerini düzeltmesini istemeye devam etmesi yönündeki baskıdır. Dolayısıyla İsrail ve lobisi Türkiye'yi cezalandırmak istemiyor, Türkiye'nin İsrail ile ilişkilerini düzeltmesini istiyor".

İsrail lobisinin Washington-Ankara ilişkilerini bozmasının ya da zorlaştırmasının gerçekçi olmadığını vurgulayan Mearsheimer, "Türkiye ve ABD bölgede benzer çıkarlara sahip olduğu için bu ikili ilişkiler yakın ve stratejik ilişkilerdir. ABD'nin Ortadoğu 'da bulabileceği tüm yardımlara ihtiyaç vardır ve bunun da anlamı, Türkiye'ye mümkün olduğu kadar bağımlı kalacak olmasıdır. Sonuç olarak, İsrail ile ilişkilerin durumu ve İsrail lobisi, Ankara-Washington ilişkilerini etkilemeyecektir" diye konuştu.

"AMERİKALILAR ARTIK İSRAİL'İ ELEŞTİRMEKTE DAHA İSTEKLİ"
Tüm dünyada ses getiren "İsrail Lobisi ve ABD Dış Politikası" kitabının ABD'de birtakım değişiklikler sağlamada başarılı olduğunu anlatan Mearsheimer, kitabın yayımlanmasından önce Amerikalıların İsrail lobisi ve ABD-İsrail ilişkileri konusunda konuşmaktan kaçındıklarına işaret etti. Kikabın piyasa çıkmasının ve geniş kitleler tarafından okunmasının ardından, İsrail lobisinin artık daha rahat konuşulabilmeye başlandığı dile getiren Mearsheimer, pek çok kimsenin bu nedenle kendisine memnuniyetlerini bildirdiğini belirtti. Mearsheimer, "Kitabımız ABD dış politikasında çok fazla bir etki meydana getirmese de bu konuların konuşulabilmesi insanlar üzerinde büyük etki oluşturdu" dedi.

10 yıl öncesine göre Amerikalıların artık İsrail lobisi ve İsrail ile ilişkileri eleştirme konusunda daha istekli olduğunu aktaran Mearsheimer, "Ancak İsrailliler eleştirilmekten hoşnut değil" dedi.

Mearsheimer, "İşin aslı şu ki eğer İsrail'i, onun lobisini veya İsrail'le ilgili ABD politikasını eleştirirseniz, lobi sizi ötekileştirmek, kariyerinizi bitirmek için elinden geleni yapar. Çünkü bu çevreler eleştirilmeyi sevmiyor" ifadelerini kullandı.

"ABD DEMOKRASİYİ ENGELLEMEK İÇİN ÇABA GÖSTERDİ"
Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da etkili olan Arap Baharı'nın "İsrail'i fazlasıyla olumsuz etkilediği"ni ifade eden ünlü akademisyen Mearsheimer, ABD'nin geçmişte Mısır eski cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek gibi otoriter liderlere Amerika ve İsrail yanlısı duruşları nedeniyle destek verdiğini belirtti.

ABD'nin Soğuk Savaş'ın ardından Mısır ve diğer Ortadoğu ülkelerinde demokrasiyi engellemek için çaba gösterdiğini dile getiren Amerikalı profesör, "Çünkü Mısır halkına devletlerinin İsrail'e karşı nasıl davranması gerektiği sorusu yöneltildiğinde alınacak yanıtın, İsrail'e ve ABD'ye karşı daha hasmane bir tutum izlenmesi yönünde olabileceği anlaşılmıştı" dedi.

Mearsheimer, "Ama Arap Baharı ters istikamette ilerliyor. Demokrasi yanlıları artık belirli ülkelerde söz sahibi. Amerikalıların ve İsraillilerin bu konuda yapabilecekleri pek bir şey yok. Sonuçta İsrail'in Filistin politikalarının iyileşme göstermeyeceği kesin" diye konuştu.(dha)