Meksika'nın baş belası: Uyuşturucu kartelleri

Meksika'nın baş belası: Uyuşturucu kartelleri
Meksika'nın baş belası: Uyuşturucu kartelleri
Meksika'nın Iguala kentinde 43 öğrencinin Guerreros Unidos adlı uyuşturucu çetesi tarafından öldürüldüğünün ortaya çıkmasının ardından ülkede eylemler sürüyor. Ne var ki yaşananlar, Meksika'nın başının karteller yüzünden belaya girdiği ilk örnek değil.

RADİKAL – Uyuşturucu kaçakçılığı denildiğinde akla ilk gelen ülkelerden biri olan Meksika’da karteller yıllardır halkın üzerine kara bulut gibi çökmüş durumda. Yaklaşık altı hafta önce kaybolan 43 Meksikalı öğrencinin devletle işbirliği içinde olan Guerreros Unidos adlı uyuşturucu çetesi tarafından yakılarak öldürüldüğünün ortaya çıkması sonrasında ülkede zaman zaman hükümet binalarının da yakıldığı eylemler yaşanıyor. Peki, ülkenin kanayan yarası olan ve 2006 ile 2012 arasında 60 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden olan bu 'karteller' kimler? İşte en güçlüleri:

Sinaloa Karteli: 2001’de hapisten kaçmasının ardından Meksika’nın en güçlü uyuşturucu kaçakçısı kabul edilen Joaquin Guzman, Sinaloa Karteli’nin başında bulunuyor. ABD ’li yetkililerin, bulunması için bu yılın başında 5 milyon dolar ödül belirlediği Guzman, 2012’de 1 milyar dolar servetiyle Forbes’un “En Güçlü İsimler” listesinde 63’üncü sırasında yer bulmuştu. En az 17 eyalette faaliyet gösteren Sinaloa’nın, kokain, marijuana ve metamfetamin başta olmak üzere uyuşturucu kaçakçılığının ABD, İngiltere ve Avrupa ülkelerini kapsadığı açıklanmıştı. 2008 ila 2012 arasında, Ciudad Juarez için verdikleri savaşta 10 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden olan kartel, kentin “dünyanın cinayet başkenti” olarak anılmasına neden olmuştu.

Zeta Karteli: Meksika ordusunda görev almış askerleri de barındıran ve 11 eyalette faaliyet gösteren Zeta Karteli, 1999’da askerlerin rütbelerini bırakıp Körfez Karteli’yle işbirliği içinde uyuşturucu kaçakçılığına başlamasıyla kuruldu. 2010’da bağımsız olmaya karar vermeden önce Körfez Karteli’nin tetikçiliğini yapan Zeta, ABD hükümeti tarafından “Meksika’daki teknolojik olarak en gelişmiş, sofistike ve tehlikeli” kartel olarak nitelendiriliyor. Cinayet videolarını yayınlayan kartel, 2013’te Körfez Karteli’ne mensup dört kadının başları kesilerek infaz edildiği bir videoyu internette paylaşmıştı. Sivillere yönelik katliamlar da yapan Zeta Karteli, 2008’de Morelia kentinde yaptığı saldırıda sekiz kişinin hayatını kaybetmesine, 100’den fazla kişinin de yaralanmasına neden olmuştu. 2010’da Birinci San Fernando Katliamı olarak adlandırılan olayda 72 göçmeni öldüren kartel, bir sonraki yıl gerçekleştirdiği İkinci San Fernando Katliamı’nda ise 193 kişiyi öldürdü.

Beltran Leyva Karteli: Arturo, Carlos, Alfredo ve Hector adlı dört kardeş tarafından kurulan kartel, Meksika’nın en büyükleri arasında. Kardeşi Arturo, Meksika deniz kuvvetleri tarafından 2009’un Aralık’ında öldürüldüğünden bu yana kartelin başını çeken Hector, geçen ay Meksika’da yakalandı. Daha önce Sinaloa Karteli’yle müttefik olan Beltran Leyva, şu anda Sinaloa, Gulf ve La Familia Michoacana kartellerine karşı Zeta’yla ittifak kurmuş durumda. Ülkenin kuzeyinde bulunan Sinaloa eyaletinin yanı sıra, pasifik kıyısında da faaliyet gösteren kartel, 2008’de Sinaloa Karteli’nin bünyesinden ayrıldı. Ayrılığın ardından ikiye bölünen Beltran Leyva, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, kara para aklama, gasp, adam kaçırma ve cinayet gibi suçlar işliyor.

Körfez Karteli: Daha önce en güçlü karteller arasında olan Tamaulipas merkezli Körfez Karteli 1930’da Juan Nepomuceno Guerra tarafından kuruldu. Kartelin liderinin 2013’te tutuklanmasının ardından, kartelin başını kimin çektiği net olarak bilinmiyor. Geçen yıllarda, kontrol ettikleri bölgelerin büyük bir kısmını Zeta Karteli’ne kaptıran Körfez Karteli, uyuşturucu kaçakçılığına 1970’lerde başladı. 2009’da Zeta’yla işbirliğini bırakmalarının ardından çöküşe geçen kartelin 2010’daki lideri Antonio Ezequiel Cardenas, Meksika deniz kuvvetleriyle girdiği bir çatışmada öldürülmüştü. Kartel içinde de çatışmalar yaşandığı yönünde haberler Meksika basınında sıklıkla yer alırken, Körfez Karteli, ABD içinde de uyuşturucu satışı yapıyor. Kartel, Zeta’yla beraber Meksika içindeki en yüksek adam kaçırma sayısına sahip.

Juarez Karteli: Chihuahua eyaleti ve Ciudad Juarez kentinde aktif olan Juarez Karteli’nin lideri Alberto Carrillo Fuentes’in 2013’ün Eylül ayında tutuklanmasının ardından, görevi üstlenen Vicente Carrillo Fuentes geçen ay tutuklandı. Uyuşturucu kaçakçılığında kullandığı uçaklar nedeniyle “Gökyüzünün Efendisi” lakaplı Amado Carrillo Fuentes tarafından kurulan Juarez Karteli, Sinaloa Karteli’yle mücadele ediyor.

Tijuana Karteli: Annesi Enedina Arellano Felix’le beraber karteli yöneten Luis Fernando Sanchez Arellano liderliğindeki Tijuana Karteli’nin merkezi, Meksika’nın en büyük sınır kenti Tijuana. 1990 ve 2000’lerde çok güçlü olan kartel, tutuklamalar, Sinaloa Karteli’yle çatışmalar ve iktidar kavgaları nedeniyle zayıflamış. 2009’dan bu yana Sinaloa’yla çatışma yaşamayan ve genellikle dikkat çekmemeye çalışan Tijuana Karteli’nin kıdemlilerinden Francisco Rafael Arellano Felix, çocuklar için düzenlenen bir partide palyaço kılığına girmiş kişiler tarafından öldürülmüş.

Tapınak Şövalyeleri Karteli: Eski öğretmen Servando Gomez Martinez’in, 2010’da Michoacana Karteli’nden ayrılmasının ardından kurulan Tapınak Şövalyeleri Karteli, özellikle Apatzingan kenti olmak üzere Michoacan eyaletinde eylemlerini sürdürüyor. Youtube’a yükledikleri açıklamalar ve röportaj vermesiyle ünlü kartel, “sosyal adalet” için savaştığını öne sürüyor.

(Derleyen: Neşe İdil)