Önce yıktılar, şimdi de yapılmasını engelliyorlar

Önce yıktılar, şimdi de yapılmasını engelliyorlar
Önce yıktılar, şimdi de yapılmasını engelliyorlar
Bosna-Hersek'in doğusundaki Foça'da bulunan ve Bosna Savaşı sırasında Sırplar tarafından yıkılan Sultan Bayezid Camisi'nin yeniden inşası, Sırp Ortodoks Kilisesi'nce engellenmek isteniyor

FOÇA - Osmanlı padişahı 2. Bayezid döneminde inşa edilen ancak Bosna Savaşı sırasında Sırplar tarafından patlayıcı konularak yıkılan, bugün temellerinden başka hiçbir kısmı ayakta olmayan tarihi Sultan Bayezid Camisi'nin yeniden yapımı, ülkedeki Sırp Ortodoks Kilisesi'nce (SPC) engelleniyor.

Bosna Savaşı (1992-1995) sırasından Sırplar tarafından çeşitli patlayıcılarla temellerine kadar yıkılan ve taşları alınarak Drina Nehri'ne atılan tarihi caminin yeniden yapım çalışmaları, Sırp Ortodoks Kilisesi'nin tüm itirazlarına rağmen geçen yıl Kurban Bayramı'nda başladı. Caminin eski yerine yeniden dikilmesini istemeyen SPC yetkilileri, bunu engellemek için çeşitli itirazlarda bulundu, hatta tarihi caminin yerinde daha önceden Ortodoks kilisesi olduğunu bile iddia etti.

‘ELİMİZDE CAMİ OLDUĞUNA DAİR BELGE VAR’
Sultan Bayezid Camisi Yeniden Yapım Komisyonu Başkanı Süleyman Pilav, Sırp Ortodoks Kilisesi'nin asılsız iddialarına rağmen Bosna Sırp Cumhuriyeti'ndeki yerel yöneticilerinin onlarla aynı yolu izlemediğini söyledi. Pilav, "SPC'nin denediği şeyi, buradaki yerel yönetim organları denemiyor. Eğer elimizde burada daha önce cami olduğuna dair belge bulunmasaydı bugün inşaattan dahi bahsedemezdik" dedi.

Yıkılan caminin yerinde daha önceden kilise bulunduğuna ilişkin söylentinin Aliya Resuloviç isimli mimarın Foça ile ilgili yazdığı bir yazıyla başladığını belirten Pilav, Resuloviç'in yazısında Sultan Camisi'nin yanında taştan bir çiçek bulduğu ve "bu çiçeğin burada daha öncesinde kilise olduğu anlamına geldiği" görüşünü ortaya attığına işaret etti.
Caminin Foça Müftülüğü'nün eski kayıtlarında da yer aldığını, orada bu iddiaları doğrulayacak hiçbir ifadenin bulunmadığını vurgulayan Pilav, "Yapılan kazılarda da bu iddia ispatlanamadı, ispatlanamaz da. Çünkü burada hiçbir zaman kilise olmadı" diye konuştu.

"BU CAMİNİN MİNARESİ İLE BOŞNAKLAR DA TEKRAR DOĞRULACAK"
Ellerinde geçerli belgeler ve inşaat izni olmasına rağmen Sırp Ortodoks Kilisesi'nin tüm gücüyle bu inşaatı engellemeye çalıştığını belirten Pilav, Sırp Ortodoks Kilisesi'nin daha önce de yine Foça'da savaş sırasında yıkılan camilerden ünlü Alaca Camisi'nin yerinde de kilise olduğu iddiasına ortaya attığına dikkati çekti.

Bu tür asılsız iddialar nedeniyle 3 yıldan fazla süredir inşaat izni beklediklerini ve sonunda bu izni aldıklarını belirten Pilav, yapım izni almalarının ardından Sırp Ortodoks Kilisesi'nin, savaş öncesinde çoğunlukta olan ancak şimdi şehirde az sayıda yaşayan Boşnak'a karşı "provokatif" girişimlere başladığını söyledi.

Sultan Bayezid Camisi Yeniden Yapım Komisyonu Başkanı Süleyman Pilav, "Tıpkı Alaca Camisi gibi Sultan Camisi de Bosna Savaşı sırasında Sırp askerleri tarafından yıkıldı. Patlayıcı madde kullanılarak yıkılan caminin taşları ise Drina Nehri'ne atıldı" dedi.
Bosna'da büyük trajedi yaşanmasına neden olan savaşın başlangıcının ve Foça'daki camilerin yıkılışının 20. yılında AA ekibi, yetkililerle yapım çalışmaları devam eden Sultan Camisi'ni ziyaret etti.

Tarihi caminin yeniden inşa faaliyetleri hakkında bilgi veren Pilav, "Caminin yeniden yapımı bittiğinde bu Foça için çok anlamlı olacak. Çünkü bu cami, Foça'nın merkez camisi olacak. Aynı zamanda bu cami, savaş sırasında bu topraklardan kovulan Müslüman Boşnaklar'a da geri dönüş çağrısı yapacak. İnanıyorum ki bu caminin minaresi ile Boşnaklar da doğrulacak" dedi.

CAMİ AVLUSUNDA 2. BAYEZİD'İN KIZI FATIMA'NIN KABRİ DE VAR
Sultan Camisi ya da halk arasındaki adıyla Çarşı Camisi, bahçesindeki tarihi mezarlarla da dikkati çekiyor. Cami avlusunda bazı yakın tarihli mezarların yanı sıra, Sultan 2. Bayezid'in kızı Fatıma'ya ait mezar taşı da bulunuyor.

Osmanlı padişahı 2. Bayezid'in kızına ait olduğu ifade edilen mezar taşının, temel kazılırken toprağın 50 santimetre altında bulunduğunu, cami avlusunun güneydoğu tarafında yer alan mezar taşının yaşanan savaşlarda birkaç kez tahribata uğramasına rağmen hiçbir zaman tam anlamıyla yıkılmadığını vurgulayan Pilav, "Ta ki son Bosna Savaşı'nda tamamen yıkılana dek" ifadesini kullandı. Pilav, caminin yeniden yapım çalışmaları esnasında bulunan mezar taşını çıkardıklarını ve bu taşı Fatıma Sultan'ın anısına sakladıklarını belirtti.

Tarihi kayıtlara göre 1506 yılında öldüğü belirtilen Fatıma Sultan'ın Bosna-Hersek'e nasıl geldiğine dair bilgi bulunmuyor.

Sultan Bayezid'in kızına ait olduğu ifade edilin mezar taşında, "Allah rızası için Fatiha okuyun. Allah ebediyen diridir. Bu mezar Allah'ın rahmetine kavuşmuş Fatıma Sultan'a aittir. Allah ona cennetten bir bahçe versin. Onun ruhu için Fatiha okuyun" ifadeleri yer alıyor.

Mezar taşının üzerindeki kayıtttan, mezarın 9 Şevval 1241,(17.05.1826) ve 1345 (1926/1927) tarihlerinde iki kez onarım gördüğü belirtiliyor.

Bosna Savaşı öncesinde Müslüman Boşnakların çoğunlukta olduğu Foça'da, savaş döneminde yüzlerce Boşnak, Sırp askerleri tarafından öldürülmüş, hayatta kalanlar ise şehirden kovulmuştu. Boşnakların Sırplar tarafından katledildiği Doğu Bosna'da, Foça şehrindeki tüm camiler de tamamen yıkılmıştı.

aa