Rus planıyla müzakereye dönüş

Rus planıyla müzakereye dönüş
Rus planıyla müzakereye dönüş
Obama'nın, Suriye'nin kimyasal silahları teslim etmesi önerisine olumlu bakmasıyla saldırı planı rafa kalkıyor. Rusya somut plan hazırlıyor.

ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin bir retorik olarak dile getirdiği, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un ise öneriye dönüştürdüğü ‘Suriye’nin kimyasal silahları uluslararası topluma teslim etmesi’ teklifi askeri müdahale ihtimalini zayıflattı. Müdahale planını Kongre’ye kabul ettirmekte zorlanan ABD Başkanı Barack Obama, öneriye olumlu baktığını açıklarken Senato’da müdahaleye destek tasarısı için bugün yapılacak oylama ertelendi. Fransa, BM Güvenlik Konseyi’ni devreye sokmaya çalışırken gelişmeler askeri müdahale planının şimdilik rafa kalktığına yoruldu. Önceki gün 6 TV kanalında mülakat veren Obama, Suriye’nin memnuniyetle karşıladığı kimyasal silahların devri önerisine olumlu baktığını belirterek “Rusya da sözlerinde ciddiyse önemli bir ilerleme kaydedebiliriz” dedi. Buna karşın eski Başkan Ronald Reagen’ın sözüne atıfla “Sadece güvenmek yetmez, bunu teyit de etmeliyiz” diyen Obama, Şam’ın bunu bir oyalama taktiği olarak kullanabileceğine yönelik şüphelerinin devam ettiğini vurguladı: “Suriye uluslararası normlara karşı geldi. Bu normlardan ne kast ettiğimizi anladıklarından emin olana kadar ayağımızı pedaldan çekmemek önemli. Sonuçta askeri bir tehdit olmasa iş bu noktaya varmazdı.” Tercihinin askeri yöntemlere başvurmadan meseleyi çözümlemek olduğunu vurgulayan Obama ”Kerry’e Ruslarla iletişime geçmesi için talimat verdim. Tüm siyasi çözüm yollarını tükettikten sonra uluslararası topluma makul bir kimyasal silahla savaş yöntemi sunabilirsek buna her türlü desteği veririm” ifadelerini kullandı. Obama, siyasi çözüm seçeneklerini geçen haftaki G20 zirvesinde Rus lider Vladimir Putin’le tartıştığını söyleyip “Bunlar Putin’le bir süredir yaptığımız konuşmaların devamı” dedi. 

Senato’da oylama ertelendi

Senato Çoğunluk Lideri Harry Reid ise kimyasal silahlara yönelik uluslararası tartışmalar devam ederken Senato’da oylamaya gitmenin uygun olmayacağını belirtti: “Oylama yapmadan önce Obama’nın davasını Amerikan halkına sunma fırsatı olduğundan emin olmak istiyorum.”
Moskova’da temaslarını sürdüren Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, “(Pazartesi) Lavrov’la verimli bir görüşme gerçekleştirdik. ABD’nin müdahale gerekçelerini ortadan kaldırmak için sundukları teklifi kabul ettik” derken Suriye Başbakanı Vail Halki de Muallim’i teyit eden bir açıklama yaptı. 

Rusya plan hazırlıyor

Lavrov ise kimyasal silahların uluslararası denetime verilmesi konusunda yol haritası hazırladıklarını duyurdu: “An itibariyle Suriye tarafıyla ‘verimli ve somut’ bir plan üzerinde çalışıyoruz. Yakın zamanda ABD dahil ilgili tüm taraflarla paylaşacağız. Daha sonra da BM Genel Sekreterliği, Güvenlik Konseyi ve Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’nün de katılımıyla hayata geçireceğiz. Kerry ile de temastayız.” Kerry ise “Planı bekliyoruz ama uzun süre beklemeyeceğiz. Obama planı tüm detaylarıyla gözden geçirecek ama bu bir oyalama taktiği değil, gerçek ve doğruluğu teyit edilebilir bir plan olmalı” yanıtını verdi.

Fransa fırsatı kaçırmadı

Öneriye AB, Britanya, Almanya, Çin, İran ve Arap Birliği destek açıklarken Fransa bunu diplomatik fırsata çevirdi. Baskı karşısında Rusya’nın duruşunu değiştirdiğini savunan Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, teklifi askeri müdahaleye de yeşil ışık yakacak şekilde bir BM Güvenlik Konseyi kararına dönüştürmek için tasarı hazırladı. Tasarıya göre kimyasal silahların ‘vakit kaybetmeden’ uluslararası denetime bırakılmaması ve imha edilmemesi halinde bunun ciddi sonuçları olacak. BM Sözleşmesi’nin askeri güç kullanımına yetki veren 7. Şartı’na atıf yapan tasarıya göre kimyasal saldırının sorumluları Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargılanacak. Savunma Bakanı Jean-Yves Le Drian da “Bu daha başlangıç. Uluslararası baskı işe yaradı. Fransa ve ABD’nin baskısı olmasaydı Rusya asla taviz vermezdi” dedi. Almanya Başbakanı Angela Merkel teklife destek verdi: “Somut adımlar atılır ve amacın oyalamak olmadığı kanıtlanırsa çıkılan bu yoldan sapılmaması için çaba göstereceğiz. Askeri yollara başvurmadan çözüm üretmek için her şey yapılmalı.”

Kimyasal takip kedi fare oyunu gibi!

Uzmanlar Suriye’nin kimyasal silahlarını teslim etmesi önerisini savaştan kaçınmak için iyi bir fikir olarak değerlendirirken bunun zorlu bir süreci gerektirdiğini belirtti. Amerikalı uzman ve yetkililere göre silahların yerlerinin tespit edilmesi ve yok edilmeleri aylar hatta yıllar sürebilir. Suriye’nin güvenliğini sağlamak için silahların yerini defalarca değiştirmiş olabileceğini düşünen yetkililer kimyasalların tamamının yok edilmesinin imkânsız olduğunu düşünüyor. Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahlar uzmanı Amy Smithson’a göre Suriye’nin kimyasal stokları hakkındaki veri eksikliği incelemeyi karmaşıklaştırabilir ve bu yıllarca sürecek bir kedi fare oyununa dönüşebilir.

Başkan, First Lady’yi bile ikna edemedi

Suriye’ye müdahaleye destek arama yolunda gerekçelerini sunmak için önceki gün 6 farklı televizyon kanalında Suriye’ye müdahale için çeşitli kollardan nabız yoklayan ABD Başkanı Barack Obama, uluslararası müttefiklerinin aksine kendisinin ‘en önemli danışma kurulu’ olan ailesinin desteğini alamadı. Konu hakkında eşi Michelle ve diğer aile üyelerine de danıştığını anlatan Obama, ABD halkının fikrini değiştirmenin mümkün olup olmadığı sorusuna şöyle cevap verdi: “Emin değilim çünkü halk savaşlardan yıprandı. Anketler de insanların müdahaleye karşı olduğunu gösteriyor. Bu anlaşılabilir bir durum. Kendi ailem bile olası bir operasyona şüphe ve korkuyla yaklaşıyor. Michelle’e ‘Savaşta yer almak istiyor musun?’ diye sorsanız cevap hayır olur.” Bu fikir alışverişlerinin önemini idrak ettiğini söyleyen Obama, “Bu nedenle ABD’nin çıkarlarına ve sınırlarına doğrudan tehdit oluşturmayan bir durum karşısında herkesin onayını almadan hareket eden bir başkan olarak emsal teşkil etmek istemem” diyerek özeleştiri yaptı. Obama, Kongre’deki oylamayla ilgili endişelerini de dile getirdi. Onay çıkmazsa ne yapacağına henüz karar vermediğini söyleyen Obama, “Kongre’yi ikna edebileceğimi sanmıyorum. Zira halkın Suriye’deki iç savaşa müdahil olmayı reddetme hakkı var ama Kongre’ye güçlü gerekçeler sunacağımı düşünüyorum” dedi.
Yeni tasarı: 60 günde devretmezse vuralım!
Kongre’de ise Suriye’nin kimyasal silahları devretmesiyle ilgili önerinin ardından yeni bir tasarı gündeme geldi. Aralarında Obama’ya şartlı destek vereceğini açıklayan Cumhuriyetçi John McCain’in de bulunduğu bir grup Cumhuriyetçi ve Demokrat senatör dün bir araya gelerek alternatif bir plan hazırladı. Planda, Suriye hükümetinin elinde kimyasal silah olduğu vurgulanarak BM Güvenlik Konsey’i göreve çağrılıyor ve bir BM heyetinin yürüteceği çalışmalar sonucu 60 gün içinde kimyasal silahların devredilmesi şartı koşuluyor. Bu koşullar yerine getirilmezse Obama’ya askeri operasyon yetkisi tanınıyor. Bu arada Senato’daki Cumhuriyetçi Azınlık Lideri Senatör Mitch McConnell, Obama’ya destek vermeyeceğini açıkladı. Şu anda hayati bir ulusal güvenlik tehlikesi olmadığını vurgulayan McConnell “ABD’nin Suriye stratejisiyle ilgili çok fazla cevaplanmamış soru var. Bu müdahale de yalnızca bir gösterişten ibaret olabilir” dedi.