Sarının kırmızıyla savaşı

Sarının kırmızıyla savaşı
Sarının kırmızıyla savaşı
Tayland'da Şinawatra iktidarını destekleyen Sarı Gömleklilere karşı monarşiden yana kentlilerden oluşan Kırmızı Gömlekliler mücadele ediyor.

Tayland’da 2006’da darbeyle indirilen ağabeyinin kontrolünde olmakla suçlanan Başbakan Yingluck Şinawatra’ya karşı isyan eden muhalefetle polis arasındaki çatışmalar dinmiyor. Başkent Bangkok’ta cumartesi 3 kişinin ölmesinin ardından Başbakanlık Binası’na giren göstericiler dün de hükümet binalarını taş ve molotofkokteyli yağmuruna tuttu. Güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve plastik mermiyle müdahale ederken okullar ve resmi kurumlar tatil edildi. Olaylar patlak verdiğinden beri ilk kez halka seslenen Şinawatra istifa çağrılarını reddetse de uzlaşma için açık kapı bıraktı: “Sizi mutlu etmek için ne gerekiyorsa yaparım. Ancak Başbakan olarak her şeyi anayasaya uygun yapmak zorundayım. Hükümet barışı yeniden sağlamak adına ‘her seçeneği’ görüşmeye hazır.”

Monarşi yanlıları ve karşıtları

Gerginliğin bir tarafında devrik lider Thaksin Şinawatra’yı destekleyen ve gücünü kırsal kesimden alan halkçı ‘Kırmızı Gömlekliler’, diğer tarafında eski Başbakan Yardımcısı Suthep Thaugsuban liderliğindeki monarşi yanlısı ‘Sarı Gömlekliler’ var.
Demokrat Parti iktidardayken görevde olan Thaugsuban, ayaklanma başlamadan önce partisinden ayrılmış ve ‘Halk Konseyi’ kurulması istemiyle Yingluck’u istifaya çağırmıştı. Özellikle Bangkok’taki üst düzey bürokrat, hâkim, asker ve Kraliyet Sarayı’na yakın elit kesimin desteğini alan parti monarşiyi savunuyor. Son 20 yıldır seçimlerde galip gelemeyen Demokratlar son dönemde etkinliğini yitirmeye başlamıştı. Nitekim 2006’daki darbe sonrası 2008-2011 arası başbakanlık koltuğunda oturan parti lideri Abhisit Veijjajiva gösteriler başladığında geri planda durdu.

Budistler ve siyahlar

Sarı Gömleklileri asıl temsil eden parti ise Demokratik Halk Partisi (PAD). Ancak PAD 2006’da Yingluck’un ağabeyi Thaksin’i, 2008’de de iki Thaksin yanlısı hükümeti devirecek kadar etkili olmasına rağmen kan kaybına uğradı. Partinin aynı zamanda bir medya devi olan lideri Sondhi Limthongkul gösteri çağrısında bulunmadı. Uzmanlara göre Limthongkul’un geri planda durmak istemesinin sebebi 2008’de Bangkok’taki havalimanlarının işgalinden kefaletle kurtulmuş olması ve serbest kalma koşullarını ihlal etmek istememesi. Sarı Gömlekliler PAD ile ilişkili olduklarını resmen kabul etmeseler de parti yönetiminde eski Sarı Gömlek liderleri veya onlara yakın kişiler yer alıyor. Chiang Mai Üniversitesi’nden bir araştırmacı, “Sokaktaki göstericilerin çoğu yeni nesil ve kraliyetin başsavunucusu eski Sarı Gömlekliler. Arkalarında Dharma Ordusu adlı Budist bir kurum var. Onlara bedava yiyecek veriyor” dedi. Sarılar arasında marjinal gruplar da türedi. Meslek okullarında okuyan yüzlerce genç ‘Ulusa Mesleki Yardım’ adlı bir grup kurup alameti farika olarak siyah gömleği seçtiler.
Hükümet yanlısı Kırmızı Gömleklilerin tabanını ise kuzey ve kuzeydoğudaki kırsal kesimde yaşayanlar oluşturuyor. Kırmızı Gömlekliler 2010’da dönemin başbakanı Abhisit’i istifaya götürmek için Bangkok’u 2 ay boyunca işgal etmişti. Gecikmeyen ordu müdahalesi sonucu 90 kişi ölmüş, 1900 kişi yaralanmıştı. Kırmızılar 2011’de ise Puea Thai partisinin seçimleri kazanmasını, böylece halkçılıkla eleştirilen ağabeyinin yoksul yanlısı politikalarını devam ettirecek olan Yingluck’un başa geçmesini sağlamışlardı.