Suriyeli Kürtler yıllarca muhalefette yalnızdı

Suriyeli Kürtler yıllarca muhalefette yalnızdı
Suriyeli Kürtler yıllarca muhalefette yalnızdı
İstanbul'da düzenlenen 'Yeni Anayasa Yolunda: Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Türkiye' konferansının konuğu Arizona Üniversitesi Orta- doğu Çalışmaları Merkezi Genel Başkan Yardımcısı Christian Sinclair, Kürtlerin Suriye krizinde aldığı pozisyonu Radikal için yorumladı.
Haber: MERVE ARKAN / Arşivi

1990’larda yaklaşık 7 yıl Suriye’de yaşayan ve Kürtler üzerine çalışmalarıyla tanınan Sinclair’e göre Suriye’deki Kürtlerin muhalefet eylemlerine katılmadığı yönündeki iddialar gerçekçi değil.
 
Suriye’deki Kürtlerin hükümet karşıtı isyandaki tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? 
Kürtler muhalefet hareketine katılmıyor deniyor. Bu doğru değil. Suriyeli Kürtler yıllarca tek başına rejime karşı mücadele etti. 2004’te Kürt köyü Kamışlı’daki isyan çok sert bir şekilde bastırıldı. Bu isyan tam da Kuzey Irak’ta Bölgesel Kürt Yönetimi kurulmasının ardından geldi. Sadece Kamışlı’da değil, İdlib’de, Halep’te ve birçok yerde çok sayıda Kürt öldürüldü ya da tutuklandı. Kürtler şimdi ‘O dönemde kimse bize yardım etmedi’ diye düşünüyor. Ama isyanın başlaması sonrası Kürtler muhalefete etkili bir şekilde katıldı. Halen ülkede çok sayıda gösteri düzenliyorlar. 

Kürtlerin özellikle muhalefet içinde Müslüman Kardeşler’in etkisinden rahatsız olduğu söyleniyor. Bu doğru mu? 
Müslüman Kardeşler’in etkisinden birçok kesim rahatsız. Biliyorsunuz Kürt muhalefeti İstanbul’da Suriye muhalefetinin düzenlediği toplantıya katılmadı. Muhalefet içindeki din temelli gruplar da Kürtleri dışlama eğiliminde. Kürtler Suriye Ulusal Konseyi’nin kendilerini temsil ettiğine inanmıyor. 

Peki Kürtlerin Suriye’de değişim için talepleri neler? 
Aslında çok temel talepleri var. Yıllarca en temel haklarından yoksun yaşadılar. En başta ülkenin isminin değişmesini istiyorlar. İsmi ‘Suriye Arap Cumhuriyeti’ olan bir ülkede Arap olmayan bir halk olarak kendilerini dışlanmış hissediyorlar. 

Suriyeli Kürtler ve PKK arasındaki farklar nedir? 
Böyle bir karşılaştırma yapmak mümkün değil. Elbette Suriyeli Kürtlerin PKK ve Kuzey Irak’taki bölgesel yönetimle ilişkileri var. Ancak Suriye’deki Kürt muhalefeti siyasi mücadeleyi öne koyan bir harekettir. 

Siz ‘Suriye’nin Dostları’ grubunun Suriye’ye bir askeri müdahale planladığını düşünüyor musunuz? 
Böyle bir müdahale felaket olur. Bütün bölgeyi büyük bir kaosa sürükler. Kim böyle bir şeye cesaret edebilir? ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton bile, müdahaleye sıcak bakmadıklarını söyledi. Şu anda Suriye’nin Ürdün, Lübnan ve Türkiye sınırlarında binlerce mülteci var. Dışarıdan bir müdahale bu insani krizi daha da derinleştirir. Ben böyle bir şeyin göze alınabileceğine inanmıyorum. 

Suudi Arabistan ve Katar gibi Sünni iktidarlar muhalefetin silahlandırılmasından yana. Sizce bu krizde bölgedeki Şii-Sünni çekişmesinin nasıl bir rolü var? 
Bu elbette önemli bir etken. Sonuçta Suudi Arabistan ve Katar’ın amacı Suriye’de rejim değişikliğiyle İran’ın bölgedeki etkisini azaltmak. Beşşar Esad rejimi İran’ın ve Lübnan’da Şii Hizbullah hareketinin müttefiki. Bu ittifakı kırmak istiyorlar. 

Peki Türkiye’nin Suriye politikası hakkında ne düşünüyorsunuz? 
Bence Türkiye Suriye rejimini eleştirmesi yönünde dışarıdan çok büyük baskı görüyor. Daha birkaç ay öncesine kadar Suriye’yle dostça ilişkiler yürüten AKP hükümetinin bu hızlı politika değişiminde dış baskının büyük rolü olduğunu düşünüyorum.

Ortadoğu’da anayasal değişime doğru
Friedrich Ebert Vakfı ile Helsinki Yurttaşlar Derneği’nin düzenlediği ‘Yeni Anayasa Yolunda, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Türkiye’ panelinde, Ortadoğu ve Türkiye’deki yeni anayasa hazırlık süreçleri ele alındı. Panelde, Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden İranlı Prof. Dr. Abbas Vali, Bölgesel Kürt Yönetimi’nden gazeteci Rebvar Kerim Vali, Arizona Üniversitesi’nden Christian Sinclair ve Radikal yazarı Cengiz Çandar konuşma yaptı. Tunus, Mısır, Yemen ve Sudan’dan da temsilcilerin katıldığı panelde konuşan Sinclair, 1950’lerde Arap milliyetçiliğine karşı Suriye’de Kürt hareketinin ortaya çıktığını belirtti. Sinclair, “Suriye’yönetimi Kürtlerin haklarını elde etmesine kesinlikle karşı” diye konuştu.