Ukrayna'dan ayrılan cumhuriyetlere insani yardım

Ukrayna'dan ayrılan cumhuriyetlere insani yardım
Ukrayna'dan ayrılan cumhuriyetlere insani yardım

DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi Başkan Yardımcısı Larissa Valentinovna

Ukrayna'dan bağımsızlığını ilan eden Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetleri'nde ambargo nedeniyle milyonlarca insan zor günler geçiriyor. Çalışabilen nüfus açısından değilse de emekliler, hastalar ve çocuklar için insani yardımlar büyük önem taşıyor. Ancak hemen hemen tek yardım kapısı var: Rusya!
Haber: OKAY DEPREM / Arşivi

MAKYEEVKA - Ukrayna’dan ayrılan Rusya yanlısı Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetleri’nin (DNR ve LNR) kontrol ettiği bölgelerde 2014 yazından itibaren çok ciddi bir insani, sosyal ve iktisadi kriz patlak verdi. Bunun sonucunda, eski Donetsk ve Lugansk vilayetlerinin yarısından biraz büyük bir bölgede yaşayan ve bir anda açlık tehlikesiyle karşı karşıya kalan başta emekliler olmak üzere birkaç milyonluk nüfusa insani yardım ulaştırılması aciliyeti ortaya çıkmıştı. Bunun üzerine devreye giren Rusya, Donbass bölgesine düzenli olarak yardım konvoyları göndermeye başladı. Bu arada sadece devlet değil Rusya Komünist Partisi (KPRF) gibi kuruluşlar da yardım gönderdi. Sadece KPRF, başta gıda olmak üzere 3 bin tondan fazla insani yardım malzemesi ulaştırdı. Bunun gibi Rusya’nın dört bir tarafından çok farklı örgüt, parti, kurum, kuruluş, tüzel kişi ve gruplar kriz bölgesine toplamda muazzam miktarda sevkiyat organize etti. Yine de gayri resmi yardımların da önemli bir oranı resmi-devlet yardımlarını taşıyan büyük konvoylarla bölgeye en yakın büyük Rus kenti olan Rostov üzerinden yollanmaya başlandı.

HER HAFTA 1-2 YARDIM KONVOYU

Biz de, söz konusu bölgeye haftada bir veya iki kez ulaşan yardım konvoylarından yirmincisini karşılamak için Makyeevka kentine gittik. Bunun için, DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi Başkan Yardımcısı Larissa Valentinovna ile birlikte Donetsk’ten arabayla yola koyuluyoruz. İnsani yardım konvoyları getirdikleri malzemeleri, genelde farklı noktalara bırakıyorlar. Bu seferki 20. konvoyun sevkiyat yapacağı noktanın, Donetsk’in komşu kenti, yarım milyon nüfuslu Makyeevka yakınlarında bir yer olacağını öğreniyoruz. Yolda Valentinovna ile konuyla ilgili sohbet ederken, şu ana kadarki en büyük konvoyun 93 TIR’dan oluştuğunu duyuyorum. Hem Lugansk hem de Donetsk bölgesine aşağı yukarı aynı ölçekte yardım temin edilirken; TIR’ların yüklerini boşalttıkları depolardan alınan malzemeler temel olarak, Eğitim Bakanlığı, Sağlık Koruma Bakanlığı, Emek ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Tarım ve Sanayi Bakanlığı’na ulaştırılıyor. Söz konusu bakanlıklar da, kendilerine bağlı ilgili bir takım kurum ve kuruluşlara kendilerine bölüştürülen yardımları ulaştırıyorlar. “İnsani yardım” kapsamındaki maddelerin yüzde 60-70’i gıda mamullerinden, geri kalanının hatırı sayılır bir bölümü ise ilaç ve inşa/onarımda kullanılmak üzere hafriyat malzemelerinden oluşuyor.
Ukrayna’nın yaklaşık 2.5 aydır Donbass’a dönük uyguladığı abluka koşullarında, çok acil ve kitlesel olarak gereksinme duyulan temizlik malzemeleri ile her tür kimyasal madde de kısıtlı miktarlarda bölgeye ulaştırılabiliyor.

2. Dünya Savaşı'ndan sonra ikinci kez savunulan tepe: Saur Magila


BAHARIN GEÇ GELDİĞİ BİR PAZAR...

Konvoy ile buluşacağımız noktaya varana kadar süren hararetli diyalogumuz esnasında bir de enteresan bilgi öğreniyoruz. Yeni yıla doğru gelen büyük yardım konvoyundan sürpriz bir şekilde çok sayıda hediye ve çocuklar için oyuncak çıkmış. Bizim karşıladığımız konvoydaki yük aracı sayısı ise 40’ın üzerinde. Baharın oldukça geç geldiği bir pazar günü, son derece serin bir havada, şehir dışında kırsal bir bölgede, muhtemelen eskiden gümrük deposu olan mahalleye varıyor ve beklemeye başlıyoruz.

Önden, üzerlerinde ‘Donetsk’ yazan 3-4 adet tıka basa minibüs geliyor bekleme noktasına. İçinden çıkan onlarca kişi az sonra gelecek yardım kolilerini araçlardan indirip depolara uygun bir şekilde yerleştirecek mini gönüllü ordusundan başkası değil. Az sonra uzaktan yavaş yavaş gelen TIR ve kamyonlardan teşekkül uzun konvoyun başı gözüküyor. Her iki taraflarında asılı büyük bez afişlerde “Rusya Federasyonu İnsani Yardımı” yazan ağır vasıtaların tamamı garaja girdikten ve yüklerini indirmeye başladıktan sonra ilk olarak DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi Başkanı İgor Bilodid’le konuşuyoruz:


Bugünkü konvoyda kaç araç var?

Toplamda 40’ın üzerinde TIR ve kamyon var. Buraya yanaşanlar 25 adet. İnşaat malzemeleri taşıyan geri kalanları işe başka bir noktaya yüklerini boşaltıyor.



DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi Başkanı İgor Bilodid


Peki bunların yük dağılımları nedir tam olarak?

66 ton inşaat malzemesi. Bunlar cam, çimento, vs. Geri kalanları ise filtre, pasif yasmin, tarımsal gübre. Bunların miktarı ise 250 ton kadar. Tarım-Sanayi Bakanlığı’nın bildirdiğine göre Donetsk Halk Cumhuriyeti’nde başta gübre olmak üzere, talep edilen tüm tarımsal girdilerin brüt miktarı aşağı yukarı 20.000 ton kadar. Yine ayrıca ısıtmada kullanılmak üzere büyük miktarda benzine gereksinim var.

Yardımlar esas olarak hangi kesimlere ulaştırılıyor?  

Rusya Federasyonu gönderdiği yardımların; sosyal açıdan korunmasız; acil ve özellikle desteklenmesi gereken nüfus kesimlerine ulaştırılmasına azami dikkat ediyor. Bunlar elbette emekliler, örgün eğitim ve ana okul çocukları, hastanede yatanlar ile sosyal açıdan desteğe muhtaç diğer toplumsal katmanlar. DNR’de 3 küsur milyonluk bir nüfus içerinde 550 bin kadar emekli var. 250 bin kadar da sosyal açıdan yardıma ihtiyaç duyan tabakalar.

İhtiyaç duyulan tüm malzemelerin toplam miktarının yüzde kaçı bu yardımlar sayesinde giderilebiliyor?

Yüzde 20 kadarı ancak.

En son konvoy ne zaman gelmişti?

2 gün önce. Genel olarak haftada ortalama iki veya üç kere geliyor.

Çok acil lazım olmasına rağmen hâlâ temin edilemeyen önemli ürünler var mı?

Kreşler için yataklar; yastık, yorgan-çarşaf takımları, engelliler için özel araba, protez malzemeleri. Protez fabrikasının yeniden üretime geçebilmesi için bazı kritik maddeler gerekiyor çünkü. Malum bizde çok yaralı var… En kritik, hayati malzeme ise ilaç. Rusya genel olarak temin ediyor fakat daha fazla miktar isterdik çünkü yetmiyor gerçekten de. Yine, hasar gören yapıları kaplamak için: cam, çerçeve, plastik, kumaş gibi hafif hafriyat malzemeleri ile ısıtıcılar lazım. Tek kullanımlık tabak-çanak takımları çok gerekli bu arada. Kibrit de gene; çünkü halen elektriğin tam ve sürekli olarak verilmediği konut bölgeleri mevcut. Ve de kıyafet. Bir de engelli çocukların gelişimleri için spesifik malzemeler. Büyük kolilerde gelen malzemeleri insanlara dağıtırken koymak için poşet ve karton kutular da ivedilikle gerekiyor. Bunun dışında; inşaat malzemeleri kapsamında; boru, metal plakalar, vana–musluk gibi kapatma tertibatları açığı var. Ayrıca gaza çok ihtiyacımız var: Propan bütan gazı ile tıbbi hizmetlerde yararlanılmak üzere sıvı oksijen…

Ukrayna tarafından DNR yönüne herhangi bir mal, yardım girişi olabiliyor mu?

Ukrayna tarafı tamamen kapalı durumda. Hiç ama hiçbir şey gelmiyor, geçişine kesinlikle izin verilmiyor. Örneğin, yakın zamanda Ukrayna’dan bizim tarafımıza gıda malzemeleri getirmekte olan 60 kadar yük kamyonunun tamamının geçişine izin verilmedi. Halbuki söz konusu yükler insani yardım bile değil, ticari maksatla satın alınmış olan mallardı. Bunlara kendi tasarrufları için el koydular, düşünün.

Ne zamandan beri Ukrayna’nın uyguladığı ekonomik ambargo devam ediyor?   

Şubat ayının ortasından beri.




Peki DNR, kendi ürettiği malları Ukrayna tarafına çıkartabiliyor, satabiliyor mu?

Maalesef kesinlikle hayır.

Gelen insani yardım malzemeleri hem başkent Donetsk’e hem de bölgenin diğer yerleşim birimlerine ne kadar zaman içerisinde dağıtılabiliyor, ulaştırılabiliyor?

Yükler geliyor. Ardından bu yükler, “DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi”nde ilgili tüm bakanlıkların temsilcilerinin oluşturduğu özel komisyona ulaştırılıyor. Ve bu söz konusu komisyon; yardımların nerelere, kimlere ve ne ölçüde bölüştürülüp dağıtılacağına karar veriyor. Örneğin bir ana okul tespit ediliyor. Oradaki çocukların sayısı öğreniliyor. Kurum, Eğitim Bakanlığı’na bağlı. Ardından temel gereksinimler belirleniyor.  

Söz gelimi, okulun ne kadar yiyecek malzemesine ihtiyaç duyduğu saptanıyor. İlgili bakanlık da bu konuda kendisine lazım olan gıda miktarına dair kendi imzasıyla bir başvuru metni hazırlıyor. Dolayısıyla, konvoy geldiğinde bizler kime, neyin ne kadar gerektiğinin bilgisine hâkimiz. Biliyorum ki Ukrayna’nın uyguladığı blokajdan dolayı ciddi bir yiyecek açığı var.

Peki, bölgede açlık durumu ortaya çıktı mı?

Rusya Federasyonu’nun temin ettiği yardımlar çok değerli. Bu yardımlar olmasaydı eğer, inanın durum çok daha kritik bir hal alırdı. Diğer taraftan, Ukrayna’nın yürüttüğü iktisadi ambargo olmasaydı şayet, mağazalarımızdaki yiyecek raflarının tamamını çoktan doldurmuştuk. Gıda sıkıntısı diye bir şey de olmayacaktı.

DNR nüfusunun ne kadarına bu yardımlar ulaştırılıyor?

Bugün için, asıl olarak sosyal açıdan yardıma muhtaç olanlara temin ediliyor bu yardımlar. Geri kalan kitleler ise çalışabilir durumda. Onlar bizden en ufak bir yardım almıyorlar açıkçası. Bu yüzden de işletmelerin, fabrikaların çalışması lazım. Ancak üretim birimleri faaliyete geçtiği zaman; bu sefer de mallarımızı ne Ukrayna’ya, ne de Avrupa’ya satamıyoruz. Bundan dolayı para alamıyoruz, bu da dağıtılacak maaşlara yansıyor kuşkusuz.

Rusya’ya satılamıyor mu DNR ve LNR’in ürettiği mallar?

Her şey Rusya’nın bizi resmi olarak tanımasına bağlı doğal olarak. DNR ne zaman ki Rusya ve diğer ülkeler tarafından tanınır, işte o vakit bağımsız ticari ilişkilerimizi kurabiliriz.

Miktarı yeterli gelmeyen ürünler konusunda Rusya Federasyonu ve yardım yapan diğer ülkeleri bilgilendiriyor musunuz sistematik olarak?    

Evet. Yardım sevk etmek üzere bizimle irtibata geçmek isteyen uluslararası organizasyonlar için bu konudaki sistem oturmuş durumda. Buraya malzemeler nasıl getirilir, kimler muhatap alınır bütün bunları kendilerine rapor ediyoruz. Bundan dolayı, 'DNR Yeniden Yapılandırma Yönetim Merkezi’ne dünyanın herhangi bir yardım organizasyonu başvuruda bulunabilir ve bölgemize sevkiyat yapmaları için onlara bütün yardımları sağlıyoruz.