Yeşil dalgadan sonra umudun rengi mor

Yeşil dalgadan sonra umudun rengi mor
Yeşil dalgadan sonra umudun rengi mor
İran'da ilk turun sonucuna göre muhafazakâr cephenin nasıl bir ittifaka gideceği önemli. Ama asıl önemlisi reform cephesindeki yekpare durum.
Haber: FEHİM TAŞTEKİN / Arşivi

İran’da seçim dikkatle ‘ayarlanmış’ bir sandıkla yapılıyor. Statükonun devamını sağlamaya endeksli bu ayar, Anayasa Koruyucular Konseyi’nin aday elemeleriyle başlıyor. Ayar ittifak operasyonlarıyla sandığın geleceğini tayin etme çabasıyla sürüyor. Ancak dini lider Ali Hamaney’in 2009’daki tartışmalı seçimde Mahmud Ahmedinecad’dan yana tavır alması ters tepmişti. Bu yüzden Hamaney bu sefer renk vermedi. Dini lidere yakın ‘İlkeciler’ diye bilinen muhafazakâr cephedeki üç aday eski Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti, Tahran Belediye Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Nükleer Başmüzakereci Said Celili arasında oyu az olanların güçlü olan lehine çekilmesi formülü yürümedi. Bu da Hamaney’in herhangi bir adayı işaret etmemesine bağlanıyor. Bu cephede sadece Hamaney’in dünürü eski Meclis Başkanı Haddad Adil adaylıktan çekildi. Muhafazakar kesimin bağımsız sayılabilecek adamları eski Devrim Muhafızları Komutanı Muhsin Rızai ve eski Petrol Bakanı Muhammed Harazi’nin de denklemde fazla yer bulamıyor.


REFORMCULARIN TEK UMUDU

İlk turun sonucuna göre muhafazakâr cephenin nasıl bir ittifaka gideceği önemli. Ama asıl önemlisi reform cephesindeki yekpare durum. Reformcular 2009’daki seçimin sonuçlarını kabul etmeyip sokaklara dökülen ‘Yeşil Hareket’in liderleri Mir Hüseyin Musavi ile Mehdi Kerrubi’nin ev hapsine alınması nedeniyle sandığa küsmüş olsa da eski Nükleer Başmüzakereci Hasan Ruhani’nin ‘mor’ rengi bu cephenin tek umudu. Öteki reformcu aday Muhammed Arif’in eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’nin telkinleriyle Ruhani lehine çekilmesi reformcu cephenin tek adayın arkasında saf tutmasına imkân verdi. Ruhani’ye adaylığı reddedilen ılımlı-realist eski Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani de desteğini açıkladı. Molla olmayan 5 muhafazakâr adaya karşı tek din adamı olarak Ruhani’nin ikinci tura kalması reformcu cepheyi yeniden mobilize edebilir.


KARARSIZLAR SÜRPRİZ YAPABILIR
Kararsız seçmenin yüzde 50’nin üzerinde olması nedeniyle sandık sürprizlere gebe. Bazı anketler Galibaf ile Ruhani’yi önde gösterse de ikinci tura üç muhafazakâr adaydan Galibaf ile Celili de kalabilir. Kredisini belediyedeki icraatlarıyla alan Galibaf muhafazakâr kesimler kadar gençlere de hitap etmeyi başarsa da Hamaney nükleer mesele başta olmak üzere uluslararası alanda daha çok deneyimi nedeniyle Celili’ye işaret ederse iş değişebilir. Açık müdahale ters de tepebilir; bu durumda Celili gibi koyu muhafazakâr adaya karşı ılımlılar icraatın içinden gelen Galibaf’a kayabilir. Bu risk nedeniyle Hamaney ‘tarafsız’ görüntüsünü bozmayabilir. Seçimden kim galip çıkarsa çıksın ton ve üslup farklılığı dışında İran’ın dış politikadaki temel yönelimlerini etkilemesi zor.