Radikal-çevrimiçi / Cumartesi / Olur mu böyle olur mu kardeş kardeşi vurur mu?
Radikal-çevrimiçi
<  İ N T E R N E T  B A S K I S I  >  23 Nisan 2014 
 Kodunuz: Şifreniz: (Üye olmak istiyorum) 

 Ana Sayfa
 Yazarlar
 Yaşam
 Türkiye
 Politika
 Yorum
 Dış Haberler
 Ekonomi
 Spor
 Kültür/Sanat
 Haber Listesi
 Sanal Alem
 Radikal2
 Cumartesi
 Kitap

En aktif üyeler

Günün Sözü
Ey Türk Gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.
M.Kemal ATATÜRK
Tarihte Bugün
Takvimler 23 nisan tarihini gösterdiği zaman...

1920 yılında,
Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.
1921 yılında,
23 Nisan'ın milli bayram olarak kabul edilmesine dair kanun, TBMM'nde kabul edildi.

Radikal gazetesinin ekleri bayi satış tarihinden iki gün sonra internete aktarılmaktadır.

Haberi YazdırYazdır Haberi YollaYolla Cumartesi 


Olur mu böyle olur mu kardeş kardeşi vurur mu?

Taş plaklarda hamasi şarkılar, sözleri elden geçmiş marşlar... 27 Mayıs 1960 öncesi ve sonrası müzikal anlamda başka türlü bereketliydi

26/05/2007 (5095 defa okundu)

MURAT MERİÇ (E-mektup | Arşivi)

Henüz 45'liklerin icat edilmediği 50'li yıllarda, pahada hafif ama yükte ağır olan taş plakların yerini kâğıt plaklar almıştı. Bu plakların bir yüzü plastikti ve bu plastiğe şarkı kaydediliyordu. Diğer yüzleri ise kâğıttı ve gerektiğinde tebrik kartı olarak kullanılabiliyordu. Her iki yüzü plastik olan plaklar da vardı: Celal İnce'nin 'her daim müttefikimiz' Amerika'ya aşkını ilan ettiği 'Dostluk Şarkısı', Amerika'nın Sesi / Voice of America tarafından yaptırılan ve pek çok eve ulaşan propaganda plaklarının en ünlülerinden. Bugünkü yazıya konu olacak plak ise kısıtlı bir çevrede rağbet görmüş. Bu plağın ön yüzünde Anıtkabir'de bayrak değişimi yapan askerlerin fotoğrafı var. Üzerinde 'ikinci cumhuriyet'e selam çakan şu cümle dikkat çekiyor: 'Salute to the Second Turkish Republic'. Arka yüzü tebrik kartı şeklinde düzenlenmiş plağın şarkılı plastik yüzünde iki marş dinlenebiliyor: 'İstiklal Marşı' ve 'Gazi Osman Paşa Marşı'. Elimizdeki plak, belli ki küçük bir pikapta rahatça dinlenebilsin diye kenarlarından kesilmiş. İsmi bizde saklı bir kurmay albay, 'Sayın Kumandan'ının yeni yılını 'kutluyor'. Turizm ve Enformasyon Bakanlığı tarafından hazırlanan 33 devirli bu propaganda plağı, daha ziyade askerler tarafından ve tebrik kartı olarak kullanılmak suretiyle yürürlüğe sokulmuş.

Kahrolası diktatörler
Plaktaki 'İstiklal Marşı', bayram günleri TRT'de karşımıza çıkan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası yorumu. 'Osman Paşa Marşı' ise bildiğimiz halinden biraz farklı. Hatırlayalım: 27 Mayıs öncesinde, Demokrat Parti iktidarı 'vatan cepheleri'ni kurarken buna karşı çıkanlar bu marşın sözlerini değiştirmiş, 555K olarak anılan ve memleketin ilk sivil itaatsizlik eylemi olarak nitelendirilen Kızılay buluşması sırasında söylemiş ve bu marş Menderes'e karşı hareketin simgesi olmuştu. İlk kıta, bize okulda öğretilen marşla aynı: 'Tuna Nehri akmam diyor / Etrafımı yıkmam diyor / Şanı büyük Osman Paşa / Plevne'den çıkmam diyor...' Sonraki kıtalar değiştirilmiş: 'Olur mu böyle olur mu / Kardeş kardeşi vurur mu / Kahrolası diktatörler / Bu dünya size kalır mı / Türk gençliği korkmam diyor / Etrafımı yıkmam diyor / Atatürk'ün evlatları / Hak yolundan çıkmam diyor...'
Bir dönemin simgesi olan bu marş o günden bu zamana değişik yorumlarla geldi. Ne zaman 27 Mayıs lafı geçse bu marş akla gelir. Son olarak 'Eve Giden Yol' filminde ve 'Hatırla Sevgili' dizisinde karşımıza çıkan marş, Necdet Şen'in 'Hızlı Gazeteci' maceralarından birisine de ismini vermişti.
27 Mayıs'la ilgili tek plak bu değil. 60'lı yıllarda, ortalık karışıkken meşhur sesler birbiri ardına 'Olur mu Böyle Olur mu' söylemişler. Behiye Aksoy, bu marşı seslendirdiği taş plağın arka yüzünde 'Zafer Yolu' adlı şarkıyı söylerken, Nuri Sesigüzel aynı marşı yorumladığı plağın arka yüzüne sözleri ve müziği A. Nail Bayşu'ya ait 'Türk Ordusu Geçti Başa' adlı hamasi şarkıyı koymuş: 'Türk ordusu geçti başa / Yaşa şanlı ordu yaşa / Hürriyeti verdin bize / Türk ordusu binler yaşa / Türk ordusu hazır oldu / Gece saat üçü vurdu / Yirmi yedi Mayıs günü / İçimiz sevinçle doldu...' Ayrıca o dönem yayımlanan kimi mehter plaklarında da 'Osman Paşa Marşı', yukarıdakilere benzer sözlerle seslendirilmiş.

Selam orduya, hürriyete!
Sadece plaklar değil, kitaplarda da 27 Mayıs marşlarına rastlamak mümkün. Literatüre giren ancak (bildiğimiz kadarıyla) seslendirilmeyen iki marştan ilki Rifat Öztoprak imzalı: 'Selam selam orduya / Selam bütün millete / Selam bütün vatana / Hürriyete bin selam // Selam kurşun yiyene / Selam cop yarasına / Güller açmış göğsünde / Düşenlere bin selam...' Mustafa Salman imzalı ikinci marşta 'ikinci cumhuriyet' vurgusu var: 'Bugün yeniden kuruldu / Şanlı cumhuriyetim / Bugün yeniden bayraklaştı / Canım kadar sevdiğim sevgili hürriyetim // Cumhuriyeti biz koruyacak / Onu biz yaşatacağız / Atatürk'üm, yolundan / Hiç ayrılmayacağız...'
27 Mayıs'ın çeşitli kesimlerde coşkuyla karşılanan tek darbe olduğunu söylemiştik. Sonrasında memleket iki darbe daha gördü: 12 Mart ve 12 Eylül. Bu dönemlerde de askerler tarafından bir kısım marş plakları propaganda amaçlı olarak dağıtıldı. 12 Mart sonrasında çok türkü yakıldı ama bunların hepsi karşı türkülerdi. Ayten Alpman'ın 'Bir Başkadır Benim Memleketim' şarkısı o dönemde piyasaya çıkarıldı ama 1974'te Kıbrıs Harekatı'na kadar pek kimsenin ilgisini çekmedi. 12 Eylül dönemindeyse Müşerref Akay'ın (o dönemde Tezcan soyadını kullanıyordu) 'Türkiyem' şarkısı darbeyi meşrulaştıran tek şarkı olarak tarihe geçti. 12 Eylül'den söz etmişken, iktidarın, tıpkı 1 Mayıs'ta kutlanan Bahar Bayramı gibi 27 Mayıs'ta kutlanan Anayasa ve Hürriyet Bayramı'nı da yürürlükten kaldırdığını hatırlatalım.
27 Mayıs sonrası malûm: Kimilerince devrim olarak nitelendirilen bu darbe, Demokrat Parti'nin sonu olmuş, Yassıada süreci Adnan Menderes ve iki arkadaşının idamıyla sonuçlanmıştı. Bu dönemde yayımlanan plaklar arasında Menderes'e övgü ve ağıt niteliğinde olanlar da var. Ancak bunlar, biraz da korkuyla, alenen yazılamamış ve şarkılar, türküler Menderes Nehri'ne yazılmış gibi dillendirilmiş. Bu, başka bir yazının konusu ama enteresan bir duruma değinmeden geçemeyeceğiz: Menderes için yakılan ve plak olarak yayımlanan ağıtlar arasında bir de Kürtçe ağıt yer alıyor. Nereden nereye...

Bu haber için okuyucularımızın yorumları
Aşağıda bu haber için okuyucularımızın yaptığı yorumları görüyorsunuz. Siz de yorumunuzu yazmak isterseniz lütfen tıklayın ve tüm okurlarımızla paylaşın!
  • Marşlar Tarihi  (Yazan: Mehmet YALDIZ)

  • (Bu haber için henüz hiçbir üyemiz puan vermemiştir)

     'Cumartesi' ekimizdeki diğer haberler
    » Havası suyu hiç bitmedi - MERVE EROL
    » 27 Mayıs külliyatının 47 yıl sonra 'bildirdikleri' - GÖKHAN AKÇURA
    » Jüriliğin bile jiletlemediği karizma - AYÇA ŞEN
    » 'Atatürk'ü de geç anlamışlardı, olsun!' - PINAR ÖĞÜNÇ
    » İşte yeni nesil 'askı'lar
    » VIP simit böyle oluyor - PINAR ÖĞÜNÇ
    » Endülüs - Anadolu aşk hattı - EYÜP TATLIPINAR
    » Seçim tatil planınızı değiştirdi mi?
    » 'Oyunculuktan sıkılmaya başladım' - MELİKE KARAKARTAL
    » Siyasi atmosfere uyar
    » Rakı-beyaz peynir-pilaki üstü tiyatro - BAHAR ÇUHADAR
    » Katil karıncalar (Korkulu pedagoji filmi) - AYÇA ŞEN

    Haberi YazdırHaberi Yazdır Haberi YollaHaberi Yolla

    ÖZLÜ SÖZ #453
    "Ben hızdan çok korkarım. Motor sesi duyunca bile gerilirim. Hayatım boyunca yanımdan hızla araba kullanarak geçenlere baktığımda 'Tüh.. sana.. it..' dedim."
    Hülya Avşar... Neden her kelime arasında bir duraklama yaşadığını anlayamadık.

    Haber Arama
    Site içinde aradığınız habere ait anahtar kelimeleri aşağıya yazıp 'Ara' düğmesine basınız.

    Künye | Reklam Tarifesi | İletişim Sayfası | Eski Sayılar | Sıkça Sorulan Sorular | Kampanya Sözleşmesi | XML özetleri

    © Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.