Flaubert, 'Madame Bovary'de bir küçük burjuva kadınının çöküşünü, manevi acılarını ve bu kadının dramının arkasında yatan bayağı, önemiz ve küçük dünyayı anlatmıştır

21/07/2006 (655 defa okundu)

A. ÖMER TÜRKEŞ (Arşivi)

İlk çağdaş roman
Sadece gerçekleşmiş bir kehaneti dillendirmesi, burjuva toplumunun yumuşak karnını çok önceden sergilemesi değil Madame Bovary'e büyük roman niteliği kazandıran şey. Flaubert, o zaman dek romancıların çözemediği pek çok teknik sorunu da yanıtlamıştır. Hayatın düzensiz, alakasız anlarını yan karakterler aracılığıyla göstermekte, ayrıntı seçiminde, kusursuz kurgusuyla, değişen bakış açıları, tasvirleri ve özellikle de titiz diliyle pek çok edebiyat eleştirmeni için ilk çağdaş romandır.
Romanda yer alan her karakterin hakkını verilmiş, dönemin hemen her karakteristiği bir karakterle temsil edilmiştir. Kalabalıklar karşısında çaresiz kalan, yalnızlaşan ve yabancılaşan bireyin iç dünyasına kolaylıkla uzanır Flaubert. "Kadın kahramanın manevi dramı, yani romantik düşlerin yitimi, aşk acıları, yaptıklarından duyduğu korku ve pişmanlık, yüce duygulardan aniden silkinip küçük burjuva hesaplara geçişi, hem duygusal bakımdan hem de Flaubert'in bunlara verdiği önem, hikâyenin ardındaki bencil toplumsal çerçeveye nazaran ağır basar". Emma Bovary'nin başka bir hayata duyduğu ihtiras, çok büyük düş kırıklıklarına sebep olur. Toplumdaki yozlaşma, Emma Bovary karakterleri üzerinden okuyucuya iletilir. Toplumsal olayların sözcüsü ise eczacı Homet'tir. Bu karakter, Fransız Devrimi'nin 'kutsal' ilkelerini ikiyüzlü bir biçimde ağzından düşürmeyen ama pratikte asla onlara sadık olmayan liberalizmin temsilidir.
Flaubert, gerçekçiliğe olan tutkusuyla roman kahramanlarının hiçbirine yakınlık duymadan yazmıştır metnini. Bağlandığı Doğalcılık gereği 'bilimsel' bir yaklaşımı vardır. Her karakteri ve her olayı titizlikle inceler, kişilerin ve olayların nedenlerini araştırır ve bütün bunları mükemmel bir dille okuyucuya aktarır. Bu nedenle, kahramanları ile duygusal bağlar kurmaz, onları haklı çıkarmağa çalışmaz, araya girip yargılamada da bulunmaz. Toplumsal düzene de doğrudan saldırmayacaktır. O sadece seçer, ayıklar ve gösterir, ama olan biten her şeyi gösterir; zenginlik ve yoksulluk farklarını, paranın gücünü, eşyanın kamçıladığı arzuları, Paris'le taşranın karşıtlığını, kısacası daha başlangıcında yozlaşan burjuva düzenin insan doğasına yaptığı yıkıcı etkileri öyle karakteristik sahnelerle tasvir eder ki, bu 'cepheden savaşıp küçük burjuvalara cafcaflı nutuklar çekmekten' çok daha moral bozucudur.
Kendinden kısa bir süre sonra yazmaya başlayan Zola tarafından sistematize edilen Naturalizm akımının ilk yazarıydı Flaubert. Romanını biraz da manifesto olarak görmüş ve Fransa'da o yıllara kadar egemen edebi akım olan romantizme saldırmayı görev edinmiştir. Romantizm hareketinin prensip ve duygularına kapılan ve onları ciddiye alan boş kafalı bir kadının nasıl felakete sürüklendiğini göstermeyi amaçlayan Flaubert'in romanın tamamına yayılan hicvi, en çok Emma'nın okuduğu eserler aracılığıyla romantizme yöneliktr.
İletişim Yayınları'nın titiz edisyonuyla okuyucuyla buluşan Madame Bovary, özellikle Geoffrey Wall'ın Önsöz ve Julian Barnes'ın Sonsöz yerine geçen kapsamlı inceleme yazılarıyla önem kazanıyor...