Türk sineması, kendi politik gerçekliğini ve mesajlarını, kendi iç hesaplaşmalarını postmodern bir ruhla, Hollywood'vari bir siyasal pornografiyle veriyor.

Polat Alemdar'ın film boyunca yaptığı tüm icraat, ideolojik-stratejik planda mat edemediği rakibini kaba kuvvete dayanarak yenmesi, çuval olayının ve Irak zulmünün, vizyondan ve akıldan yoksun bir intikamıdır

12/02/2006 (4402 defa okundu)

ALPEREN ATİK (E-mektup | Arşivi)

Pornografi
Mesaj vermek için pornografinin (1) nimetlerinden yararlanmak, bu filmin Türk sinemasına getirdiği yeniliktir. Pornografiden kastım, simgelerin sıralanışı, kameranın ve anlatımın simgelere odaklanış ve onu kör gözüm parmağına sokuş biçimidir. İzleyicide gizliyi çözmeye dair erotik hevesi ve hayal gücünü öldüren bir açıklık ve rahatsız edecek kadar yakına odaklanış biçimi, erotik olanı pornodan ayırır. Pornografide her izleyici konu hakkında bir önbilgi veya önyargıya sahip olmaksızın, o mesajı hür düşüncesiyle farklı yönlere götürmeden anlamalıdır. Kamera, izleyicinin hür düşüncesine boyun eğdirip, tasma takıp yaratılan hayali dünyada gezdirmelidir. Türk izleyicisinin düşünsel sindirim ve özümseme faaliyetinden yoksun olduğunu veri kabul edip mesajları paket halinde verince, büyük kitlelere ulaşmak da garanti olacaktır. Anafikri ve mesajları bulmayı kitleye bırakmadan özetleyen konu kişileri, iç-çelişkisiz saf iyi ve saf kötü, Hıristiyan bağnazlığı ve Yahudi tüccarlığına karşılık "İslam'ın o engin hoşgörüsü" gibi unsurlar, akıl karışıklığı istemeyen veya kendi görüşlerini sınamadan, değiştirmeden görmek isteyen kitle için düşünülmüş ayrıntılar. Dünya medyasında yayınlanarak yer etmiş resim karelerinin film içinde aynen canlandırılışı, düğün konvoylarına saldırılar, hapishane işkenceleri, canlı bombalar gibi gerçek parçalarının, gerçekdışı ama makul bir şekilde ucuca eklenişi de bu pornografiyi tamamlıyor. Seyircinin konforu için düşünülen bir diğer olanak ise film ana karakterlerinin hiçbirinin yeni olmayışı.

Hz. Hamza'nın dirilmiş hali
Mukteda Es Sadr'ı temsil ettiğini düşündüren din adamı karizmatik duruşuyla 'Çağrı' filmindeki Hz. Hamza'nın dirilmiş hali. ABD'nin müstemleke valisi ise 'Arabistanlı Lawrence'ın beyazperdede başka bir isim ve zamanda dirilişi. Söz konusu karakterlerin çıkış noktaları da Ortadoğu konulu filmler ve mitlerden devşirilmiş, ki izleyici kendini yormasın. ABD cephesindeki tek hümanistin organ mafyası oluşu eşine çizgiromanlarda rastlanabilecek türde bir saf iyi ve saf kötüye işaret ediyor. Filmin bilinçaltına ulaşan anafikrini "Keşke Irak'a girseydik, kırmızı çizgilerimiz pembe olmadan savunsaydık"ı doğuran "Adriyatik'ten Çin Denizi'ne" söyleminin bir yavrusu, "zulmü sadece bizim yönetimimiz altında yaşamayan bu topraklarda" mealindeki sözde aramak gerekir. Bu tüm cihanı "adil bir şekilde yönetme" hasretimize karşılık, kurduğumuz ve koruduğumuz bayat düzen, yani ABD'li subayın ağzından kendimize yaptığımız özeleştiri de atlanmamalı. Bu özeleştiri kısmı, Irak politikamızın dişe dokunur tek eleştirisi olmakla beraber, Türk-Amerikan ilişkilerinin tarihine ve "ülkeyi yöneten zihniyet"e eleştirileri de içeriyor. Bu özeleştirinin altında ezilen ve burnundan soluyup köpürmek dışında tek kelime cevap veremeyen Polat Alemdar'ın film boyunca yaptığı tüm icraat, ideolojik-stratejik planda mat edemediği rakibini kaba kuvvete dayanarak yenmesi, çuval olayının ve Irak zulmünün, vizyondan ve akıldan yoksun bir intikamıdır. Kaldı ki, o "Amerikalılarla çatışmayın" emri veren üst otoriteye Polat Alemdar neden bir şey yapmıyor-yapamıyor? Rambo'nun Vietnam görevi dönüşü, üstlerinden birinin odasını basıp ağır makineli tüfekle terör estirişini hatırlarsak, kahraman-kahramancık farkını rahatça anlayabiliriz. ABD'yi karşısına alacak kadar cesareti ve gücü olmayan, silahları ve politikalarıyla olmasa da, gönlü her zaman mazlumun yanındaki "bize", fantezi boyutunda verdiği sahte zafer ve anlık tatmin duygusu test edilmeye değer... Türk sineması kendi politik gerçekliğini ve mesajlarını kendi iç hesaplaşmalarını postmodern bir ruhla, Hollywood'vari bir siyasal pornografiyle veriyor. Bu pornografi hem merkez ülkelerinde hem çevre ülkelerinde, hem merkeze (ABD işgali ve terörist algısının yersizliği) hem de çevreye (intihar eylemlerinin ve adam kaçırmaların İslam'ın ruhuna aykırılığı) verdiği, ikisinin arasında köprü olduğunu savunan, ortayolcu Türkiye'nin mesajlarını ileteceğe benziyor.

ALPEREN ATİK: Mülkiye (AÜSBF), yüksek lisans
1. Yazının kullandığı "pornografi" kavramı hakkında referans olarak bkz. Slovaj Zizek, 'Yamuk Bakmak', Metis, 2004, çev. T. Birkan.