'Uzun Yol'daki Roman danslarını gençler göstermiş, ancak onlar da bütün gençler gibi hip hop dansını tercih ediyor.

Şule Ateş'in Romanların tarihlerini ve geleneklerini anlatan Uzun Yol: Romanlar adlı projesinde, Roman gençler rol alıyor

04/06/2006 (1461 defa okundu)

EMİNE ÇAYKARA (Arşivi)

Zorlu çalışma
Şule Ateş, Aralık ayında başlayan ilk günü anlatıyor: "İlk çalışmadan nasıl çıktığımı hiç unutmuyorum. Sonuçta Diyarbakır'da bir-iki yıllık eğitimli gençlere bayağı üst bir noktadan çalışarak başladım, fazla zorlanmadım. Bu sefer, yere yat ve gevşe gibi temel basit hareketleri bile yaptıramadım. Baktığınızda bir taraftan doğaldı tepkileri, birbirlerinden çekiniyorlar, beni tanımıyorlar ve güvenmiyorlardı. Yapmaya çalıştığım şeyi anlamalarını ve bana güvenmelerini sağlamak çok zor oldu. Güven sağlandıktan sonra ne istediğimi tam olarak anlamasalar da yaptılar." Aralık'ta yapılan çağrıya 22 genç cevap vermiş, 15 günlük çalışma sonunda sayı 16'ya inmiş. İki ay boyunca devam eden çağdaş dans, müzik, oyunculuk çalışmaları sonunda yapılan elemede de sayı 9'a düşmüş.
'Uzun Yol'un gençleriyle yapılan bu çalışma, hem gençlere hem ekibe ilginç deneyimler yaşatmış: "İlk başta hedefim daha dramatik bir hikâye anlatmaktı. O öyküde Hindistan'dan göç, Anadolu topraklarından geçiş ve bu geçiş sırasındaki dönüşüm vardı, ama süreç içinde Roman gençler bu yaklaşıma direnç gösterdiler. Göçü anlatmak için, kumaş ya da hasır vasıtasıyla bir hareket koreografisi denemek istedim, kız öğrenciler biz çadır Çingenesi değiliz diye çalışmayı terk ettiler. Göç Araştırmaları Merkezi bir toplantı organize etti. Hassas oldukları noktaları ve yapmayı asla tercih etmeyecekleri şeyleri kesin bir dille belirttiler. Bizi ikna ettiler ve sınırlarımızı yeniden çizdik. Çingene sözcüğünün çağrıştırdığı olumsuz imgeden rahatsızlar doğal olarak ve bu imgeye ait hiçbir şeyle yanyana gelmek istemiyorlar. Zaten baktığınızda İstanbul'da yaşayan bir sürü gençten farklı giyinmeyen, eğlence anlayışı farklı olmayan gençler hepsi... Mesela Roman müziği dinlemiyorlar. Gençler için Roman müziğinin ezgilerini söylemek çağdışı geliyor, çoğu genç gibi ya arabesk ya pop müziği dinliyorlar ve hip hop dansı yapıyorlar."

Film ve dans
Şule Ateş bunun üzerine, Roman geleneğine ait bilgiyi film aracılığıyla vermeye, geleneksel mesleklere ait malzemeyi, koreografide kullanılan objelere dönüştürmeye karar vermiş. Oyundaki Roman dansı figürlerini Roman gençler öğretmiş. Oyunun koreografisini yapan Tuğçe U. Tuna, Roman dansı figürleriyle çağdaş dans figürlerini iç içe geçirmiş.
Gençlerin hepsi çok yetenekli olmasına karşın provalar çok kolay geçmemiş. "Izgara kanat yiyeceği için" gelmeyen de olmuş, kafasına estiği için de. "Disiplin konusunda problem olacağını tahmin ediyordum. Daha eğlenceli bir şeyi tercih ettikleri için çalışmaya gelmedikleri çok oldu. Onları fazla zorlamadan, bunun onlar için de önemli olduğunu anlattım... Bir şey için yola çıkıyoruz, bana söz veriyorsunuz, beni yarı yolda bırakmamanız lazım, bu kuralları kabul ediyorsanız gelin dedim, eleme süreçlerinde bunları çok konuştuk" diyor Ateş.
'Uzun Yol: Romanlar' oyununda ekran aracılığıyla sahnelenen film, Elmas ve Haluk Arus'un üç yıllık çalışmasından alınmış. Şule Ateş, Türkiye'nin hemen her yerinde Romanlarla ilgili çekimler yapan Elmas ve Haluk Arus ile tanışmasını büyük bir şans olarak niteliyor: "300 kasetlik çekim yapmışlar, Türkiye'de yapılmış en kapsamlı araştırma bu. Tabii gösteride çok küçük bir bölümünü kullanabiliyoruz. Biz Trakya'ya gidip çekim yapmayı planlıyorduk ama böylece daha geniş bir görüntü malzemesi içinden seçim yapma şansım oldu."
Gençler canlandırmak istemediği geleneğin önünde çağdaş danslarıyla performanslarını yaparken,sahnedeki ekran aracılığıyla belgesel film Romanların tarihini yansıyor. Kostüm tasarımı Çağla Ormanlar'a ait olan oyunda gençler, Çingene pembesi ve kırmızı renk konusunda da tepki göstermişler. Çingeneleri hatırlatan renkleri kesinlikle istememişler.
Şule Ateş bu süreç sonunda geldiği noktadan memnun ve bu tür sosyal dönüşüm projelerinin artmasını ve gençlere yeni kapılar açılmasının önemini anlatıyor: "Eski halkevleri çalışmalarının yeniden canlandırılması, buna yönelik bir şeylerin yapılması lazım. Sanatın, özellikle de çağdaş sanatın halkla o kadar bağı koptu ki... Çünkü sanata dair hiçbir eğitim yok. Milli eğitim müfredatlarına bir şey yapamayız ama, biz sanatçılar en azından bu eksiği kapatmak için bazı yollar geliştirebiliriz diye düşünüyorum. Bu alanda çalışan sanatçı arkadaşlarımla, Çağdaş Gösteri Sanatları Girişimi isimli oluşum başlattık. Alternatif sanat eğitimi ve yeni bir seyirci potansiyeli yaratmak için neler yapabileceğimizi konuşuyoruz. Ben, İstanbul'da çeşitli bölgelerdeki gençlerle buradaki çalışmaya benzer eğitim projeleri yapmak istiyorum. Sonuçta 10 kişi ile temas içinde bile olsanız, bu 10 kişi kendi çevresindeki 10 kişiye ve çocuklarına bu bilgiyi aktaracak, başlamak için bu bir yol."
Gösteri, 9-10 Haziran'da, İstanbul Bilgi Üni. Dolapdere kampusünde.