13 yıl sonra yeniden Et Balık

Et ve Balık Kurumu (EBK), özelleştirme kapsamına alınıp bazı işletmeleri satıldıktan sonra, kamu adına tekrar etkinliğine dönüyor. EBK Genel Müdürlüğü Ana Statüsü, Resmi Gazete'de yayımlandı.

ANKARA - Et ve Balık Kurumu (EBK), özelleştirme kapsamına alınıp bazı işletmeleri satıldıktan sonra, kamu adına tekrar etkinliğine dönüyor. EBK Genel Müdürlüğü Ana Statüsü, Resmi Gazete'de yayımlandı. Buna göre, kurum yeniden yapılanarak hayvancılıkta düzenleyici ve destekleyici bir rol üstlenecek.
EBK, tüzelkişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olacak. Teşekkül, ilgili kanun hükmünde kararname ve Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabi bulunacak. Sayıştay'ın denetimine tabi olmayacak. Merkezi Ankara'da bulunacak. Devlete ait teşebbüsün sermayesi 400 milyon YTL olacak. Tarım Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu statüsünde yer alacak. Kurum şu görevleri yapacak:
Kurumun görevleri

  • Kasaplık hayvan, et, balık ve kümes hayvanlarını satın almak, satmak, gerektiğinde ithal etmek, işleyerek mamul yapmak, yan ürünlerini üretmek, bunları muhafaza etmek, iç piyasada ve ihracat pazarlarında değerlendirmek.
  • Bakanlar Kurulu kararı ve ilgili bakanlık veya mercilerce verilecek görevleri yerine getirmek.
  • Ülke hayvancılığını teşvik ederek istikrarlı bir şekilde geliştirilmesine yardımcı olmak.
  • Halk sağlığı ve hayvan sağlığı açısından tehlike arz eden hastalıklara yakalanmış hayvanlarla, Tarım Bakanlığı'nca şartlı veya mecburi kesime tabi tutulan hayvanların usulüne uygun kesimi ve ürünlerinin değerlendirilmesi veya imha edilmesi görevi.
    Yurtdışında tesis
  • Firmalarla lisans, teknik beceri ve her türlü sınai mülkiyete dair anlaşmalar yapmak, yurtiçinde ve yurtdışında faaliyet konusuyla ilgili tesislerin kurulması ve işletilmesi için taahhütlere girmek, yerli ve yabancı hakiki ve hükmi şahıslarla kendi faaliyet konusuyla ilgili işbirliği ve ortaklık anlaşmaları yapmak, kurulmuş olan şirketlere iştirak etmek veya yeni şirketler kurmak.
  • Faaliyet konularıyla ilgili olmak üzere, yurtiçinde ve yurtdışında tesisler kurmak, işletmek, satın almak, satmak, kiraya vermek veya kiralamak, bunlarla ilgili taahhüt ve müşavirlik hizmetlerini yapmak ve yaptırmak. Gerekli her türlü malzemeyi temin ve tedarik etmek. Hurda ve devre dışı malzemeleri satmak. Ticaretle iştigal etmek, pazarlama faaliyetleri kapsamında satış mümessillikleri, irtibat büroları, satış mağazaları, pazarlama şirketleri kurabilmek ve ana bayilikle bayilikler verme yetkisi almak.
  • Müesseseler, kuruma bağlı ortaklıklar ve iştirakler kurmak.
    Satın alma yapabilecek
  • Amaç ve faaliyet konularıyla ilgili her türlü taşımacılığı yapmak veya yaptırmak, bunlar ile ilgili nakil vasıtaları satın almak, satmak, kiralamak, işletmek, kiraya vermek. Depolar tesis etmek, kiralamak, kiraya vermek, soğuk depoculuk hizmeti yapmak.
  • Ana faaliyetlerinin tesisi için birtakım hizmetlerini taşımacılık, sosyal hizmetler, tahmil-tahliye, kesim ve parçalama, bakım-onarım ve benzeri hizmetleri dışarıda çalışan firmalardan satın alma yöntemiyle gördürebilmek.
  • Faaliyet konularına giren işlerin ifası için, taşınır ve taşınmaz mallar satın alma ve satma, kiraya vermek ve kiralamak, kendisinin veya iştiraklerinin borç ve alacakları için ipotek, ticari işletme rehni dahil leh ve aleyhte rehin vermek ve almak. Ayrıca kurumun gayrimenkulleri üzerinde diğer ayni hakları tesis etmek, iştiraklerine kefil olmak, bu amaçlar için gerekli olan her türlü işlemi gerçekleştirmek.
    Et ve Balık Kurumu'nun organları ise yönetim kurulu ve genel müdürlükten oluşacak. Özel kesim, bağlı ortaklıktaki hisse oranı yüzde 20 ile yüzde 40 oranları arasında ise yönetim kurulunda bir üye, yüzde 40 ve daha fazla oranda ise iki üye bulundurma hakkına sahip olacak.
    Bağlı ortaklık genel müdürü hariç, teşekkülün payını temsil etmek üzere atanmış olan bütün yönetim kurulu üyeleriyle denetçiler başka bir bağlı ortaklık veya iştirakte yönetim, denetim ve tasfiye kurulu üyesi olamayacaklar. Teşebbüslerin bağlı ortaklıklarını da kapsayan yıllık genel yatırım ve finansman programı takvim yılı başından en az 75 gün önce Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanacak.
    Kombinadan alışveriş merkezlerine
    Et ve Balık Kurumu (EBK) 1952 yılında kuruldu. Hayvan ıslahı, canlı hayvan iç ve dış ticareti, kasaplık hayvan üretimi, hayvancılık kredileri, et teknolojisinin geliştirilmesi ve teşvik politikaları için çalıştı.
    EBK, 1986 yılında başlayan özelleştirme sürecinde kapsama alındı. 1992 yılından itibaren bazı kombinalar kapatıldı. Bazı kombinalarda ise özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) ihtiyaçlarının karşılanması için faaliyete devam edildi. Ancak TSK'ya maliyetin altında fiyatla satış yapıldığı için zarar giderek arttı. Özelleştirme sürecindeki 13 yılda EBK'ya zararlarına karşılık Özelleştirme Fonu'ndan 581 milyon dolar aktarıldı.
    Otel olan da var
    AKP iktidarı döneminde bazı kombinalarda özelleştirme ihaleleri de yapıldı. 68 dönüm arazi ve 22 bin metrekare kapalı alanı olan Sincan Et Sanayi İşletme ve Tavuk Kombinası, 3 milyon 700 bin dolar bedelle Eserler İnş. Tur. Ltd. şirketine satıldı. Gelen tepkiler üzerine satış daha sonra iptal edildi. Manisa Et ve Tavuk Kombinası 1 milyon 260 bin dolar bedelle May Et Ürünleri Limited Şirketi'ne, Samsun Soğuk Hava Deposu, 600 bin dolar bedelle Temel Optik ve Raşit Türkdönmez'e, Manisa Kombinası'nın arsası ise 445 bin dolara Manisa Ticaret ve Sanayi Odası'na satıldı. Bu satışlarla ilgili spekülasyonlar oldu.Daha önceki dönemle birlikte özelleştirilen dokuz kombinanın hiçbirinde et kesimi ve işletmesinin yapılmaması ve bu kombinaların yerine iş merkezleri, bina ve otellerin kurulması eleştiri konusu oldu. Bunun en önemli örneğini Ankara'daki son olarak Ankamall adını alan Migros Alışveriş Merkezi oluşturdu.
    'Devlet kasap mı?'
    EBK'nın özelleştirme kapsamına alınmasının gerekçesi 'Devlet kasaplık mı yapar?' cümlesiyle dile getirilmişti. Kuruma aradan geçen 13 yılda yarım milyar dolarlık ödeme yapıldı.
    EBK'nın piyasadan çekilmesiyle hem kurum hem de sektör çöküşe geçti. EBK, son olarak 2003'te 61.7 trilyon, 2004'te 22 trilyon trilyon lira zarar etti. Sağlıklı kesim alanlarının olmaması, sektörde kaçağı da artırdı. Bunun üzerine EBK'nın Tarım Bakanlığı'na geri verilmesi kararı alındı.
    Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Tarım Bakanlığı arasında bu hükümet döneminde yapılan görüşmeler, kaynak transferi ve personel sorunları nedeniyle çözülemedi. Ardından özelleştirme kapsamından çıkarılarak, Tarım Bakanlığı'na verildi.