40 milyon dolar çöpe...

Enerji Bakanlığı, ANAP döneminde kurulan mobil santralları pahalı oldukları için iki yıldır ya çalıştırmıyor ya da çok az çalıştırıyor. 2005'te de iki santral için garantiler nedeniyle 40 milyon dolar daha ödenecek.
Haber: DİLEK GÜNGÖR / Arşivi

ANKARA - ANAP hükümeti döneminde Enerji Bakanı Cumhur Ersümer tarafından
'enerji açığı' gerekçe gösterilerek kurulan 'mobil (taşınabilir) santrallar' alım garantileri nedeniyle Türkiye'nin başına bela oldu.
Enerji Bakanlığı, pahalı elektrik üreten mobil santralları iki yıldır ya hiç çalıştırmıyor ya da düşük kapasiteyle çalıştırıyor. Ancak devlet hiç elektrik almasa da santrallara milyonlarca dolar para akıtmaya devam ediyor. Bakanlığın 2005 projeksiyonunda da Samsun'daki iki mobil santral hiç çalışmayacak. Bu santrallara kira olarak yıllık 40 milyon dolar kira ödenecek. Yani devletin 40 milyon doları çöpe gidecek.
1998'de 'Elektrik enerjisine ihtiyaç var' denilerek, ihtiyacın acil tedbirlerle karşılanmasına karar verilmişti. Bu çerçevede, mülkiyeti özel sektöre ait, fueloil ile çalışan, 16 adet mobil santral için ihaleye çıkılmıştı. Bunlardan Van 1, İdil 1, Silopi 1, Hakkâri 1 santralları üç yıllığına, diğerleri beş yıllığına kiralanmıştı.
Sözleşmeler beş yıllık
Bu dört santralın sözleşmesi biterken, hizmet süresi beş yıl olan Van 2, İdil 2, Silopi 2, Hakkari 2, Isparta, Siirt, Mardin, Kırıkkale, Batman, Esenboğa, Samsun 1 ve 2 santrallarının sözleşmeleri ise devam ediyor. Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) tarafından kiralanan santrallar, hizmet alımı yoluyla özel sektöre işlettiriliyor. Bu çerçevede yüklenici firmalara, kira ve yakıt bedelinden oluşan hizmet bedeli ödeniyor.
Mobil santralların ürettiği elektriğin kw/h başına fiyat tarifesi ise 4.80 ile 6.58 cent arasında değişiyor. Santrallarla yapılan 'kiralama ve hizmet alımı sözleşmesi'ne göre elektriğin tamamını EÜAŞ almak zorunda. Yüklenicinin EÜAŞ dışında müşteriye enerji satması mümkün değil.
Yakıt parası da var
Söz konusu santrallardan firmaların taahhüt ettikleri aylık sözleşmedeki üretim değerlerine göre enerji alınıyor. Firmalara taahhüt ettiği üretimin üzerinde üretim yaptırılırsa, fazla üretim için devlet yakıt bedeli ödüyor. Firmalara taahhüt ettikleri miktarların altında eksik üretim yaptırılırsa eksik üretilen miktarın karşılığı kira bedeli ödeniyor.
AKP iktidara geldikten sonra mobil santrallar ile ilgili konuya el attı. Santralların elektrik üretimini düşürerek, hidroelektrik santrallara ağırlık verdi. Bu çerçevede 2003'te, Isparta, Esenboğa, Kırıkkale, Samsun 1 ve Samsun 2 mobil santralları yüzde 10 kapasiteyle çalıştırıldı. Geçen yılda, Isparta, Esenboğa, Kırıkkale mobil santrallarını yüzde 5 kapasiteyle çalıştıran bakanlık, Samsun 1 ve Samsun 2 mobil santrallarına hiç üretim yaptırmadı.
Yine üretim yok
Bakanlık, bu yıl da Isparta, Esenboğa ve Kırıkkale mobil santrallarını yüzde 5 kapasitede çalıştıracak. Samsun 1 ve Samsun 2 mobil santrallarına yine enerji üretimi yaptırılmayacak.
Yüce Divan gerekçesiydi
Eski Enerji Bakanları Cumhur Ersümer ve Zeki Çakan'ın Yüce Divan'a gönderilmesine neden olan Türkiye Büyük Millet Meclisi Soruşturma Komisyonu Raporu'nun 'Mobil Santral' bölümüne göre Samsun 1 ve Samsun
2 santralları her ay 77 milyon kw/h elektrik enerjisi üretecek, devlet de bu enerjiyi satın alacaktı. Ancak bu santrallarda üretilen elektrik pahalıya geldiği için devlet sözünü tutmaktan kaçındı ve para cezası ödemeyi kabul etti. Buna göre, geçen yıl, iki santrala devlet hiç elektrik üretmemesine rağmen milyonlarca dolar ödedi.
Samsun'daki santrallara bu nedenle ödenen kira bedeli Samsun 1 santralı
için kilovatsaat başına 2.25 cent, Samsun 2 santralı için ise kilovatsaat başına 2.090 cent kira bedeli olmak üzere yılda toplam 40.8 milyon dolara ulaştı.