ABD ile nitelikli serbest ticarette yeni umut

2004 ve 2005 yıllarında 1 Mart tezkeresinin yaralarını saran Türkiye ve ABD, iki ülke arasında ticaret ve yatırımı güçlendirecek olan...
Haber: SERKAN DEMİRTAŞ / Arşivi

ANKARA - 2004 ve 2005 yıllarında 1 Mart tezkeresinin yaralarını saran Türkiye ve ABD, iki ülke arasında ticaret ve yatırımı güçlendirecek olan Ticaret ve Yatırım Çerçeve Anlaşması (TIFA) için yeniden masaya oturmaya hazırlanıyorlar. Üç yıldır toplanamayan TIFA Konseyi'nin ele alacağı konular arasında askıya alınan nitelikli sanayi bölgeleri (NSB) de yer alıyor.
ABD'li yetkililer, iki ülkenin de çıkarına olması durumunda NSB'ler konusunda uzlaşma sağlanacağını kaydediyor. Türk yetkililer ise "NSB'ye uzak değiliz" açıklamasını yapıyor.
Türkiye ve ABD, Irak savaşı öncesinde ekonomik ilişkileri güçlendirmek için oluşturdukları komisyon, Meclis'in 1 Mart tezkeresini reddetmesinin ardından faaliyetlerini askıya almıştı. Komisyonun çalışmalarında öne çıkan unsur, Türkiye'den ABD'ye gümrüksüz ürün pazarlanabilecek nitelikli sanayi bölgelerinin oluşturulması idi. Bunun için de ABD'nin birçok ülkeyle imzaladığı Ticaret ve Yatırım Çerçeve Anlaşması'nın (TIFA) müzakereleri başlatılmıştı.
Müzakereler sürecek
Edinilen bilgilere göre iki ülke Dışişleri ve Dış Ticaret heyetleri gelecek ay Ankara'da, son üç yıldır toplanamayan komisyonu yeniden çalışır hale getirecekler. Toplantıda, TIFA ile ilgili müzakerelerin devam edeceği, NSB'ler konusundaki pazarlıkların da süreceği öğrenildi. ABD'li bir yetkili, her iki ülkenin de çıkarına olduğu sürece NSB'lere olumlu yaklaştıklarını belirtirken, bir Türk yetkilisi, "Sanılanın aksine NSB bizim gündemimizden çıkmadı. NSB uzlaşmasına uzak değiliz" açıklamasında bulundu.
Daha önce uzlaşılamadı
İki ülke arasında NSB konusunda yapılan pazarlıklarda serbest bölgeden hangi tür ürünlerin satılacağı konusu üzerinde uzlaşma sağlanamıyordu. ABD, Türkiye'den yüksek teknoloji ürünlerinin üretilip satılmasını isterken, Türkiye, tekstil ve deri sanayine öncelik verilmesini bekliyordu. TIFA, ABD'nin serbest ticaret anlaşmasına (STA) hazırlık amacıyla imzaladığı anlaşma olarak biliniyor. Türkiye, AB ile gümrük birliği içinde olduğu için ABD ile STA imzalayamıyor.
İlaç ve pirinç sıkıntısı
TIFA toplantısında iki ülke arasındaki ticarette yaşanan sorunlar da gündeme getirilecek. Amerikan heyetinin, ABD'deki büyük ilaç devlerinin patent ile ilgili yaşadığı sorunları toplantıda masaya getirmesi bekleniyor.
Aynı zamanda, pirinç konusunda ABD'nin ihracatında ortaya çıkan kota sorununun da ele alınması öngörülüyor. Türk heyeti ise özellikle tekstil konusunu gündeme taşıyacak.
TAİK'ten yeni anlayış
İki ülke arasındaki bu görüşmeler sürerken Türk firmaları, ABD'ye ihracatı artırmanın yeni yolları üzerinde de çalışmalarını sürdürüyorlar. Türk-Amerikan İş Konseyi geçen hafta İstanbul'da yaptığı toplantıda, ABD ile ticari ilişkilerin tek merkezden çıkarılıp, eyalet odaklı bir şekle dönüşmesi konusunu ele almıştı. Bu kapsamda; merkez üs olarak seçilen californi'a, New York, Tekssas, Florida ve Illionis eyaletleriyle ilgili olarak eylem planı oluşturulacak. Bu eyaletlerde iş geliştirme merkezleri ve ticaret merkezleri ile yoğun bir görüşme trafiği başlatılacak.