Açık pahalı petrolden

IMF tarafından onaylanan niyet mektubunda, cari işlemler açığındaki artışın sürdüğü, bu yıl itibarıyla, cari açığın GSMH'nin yüzde 6'sına ulaşmasının, gelecek yıl da yüzde 5.8 seviyesine gerilemesinin beklendiği belirtildi.

ANKARA - IMF tarafından onaylanan niyet mektubunda, cari işlemler açığındaki artışın sürdüğü, bu yıl itibarıyla, cari açığın GSMH'nin yüzde 6'sına ulaşmasının, gelecek yıl da yüzde 5.8 seviyesine gerilemesinin beklendiği belirtildi. 26 maddeden oluşan niyet mektubunun detaylarına göre, cari işlemler açığının, kısmen dış koşullardan, özellikle de yüksek petrol fiyatları ve tekstil sektörüne uygulanan uluslararası kota sınırlamalarının kaldırılması gibi unsurlardan kaynaklandığı belirtilirken, "Cari açığın artmasında, güçlü sermaye girişleri ve sonuç olarak ortaya çıkan Türk Lirası'nın değerli konumunun da payı bulunmaktadır" tespitine yer verildi.
İlaç ve sağlık hizmetlerine erişimin genişletilmesinin maliyetlerinin beklenenden daha büyük olduğuna dikkat çekilen niyet mektubunda, SSK ve Bağ-Kur prim aflarıyla ilgili söylentilerin de tahsilatta düşüşe yol açtığına dikkat çekildi.
Mektupta, güçlü ekonomik performansın beklenenden fazla gelir tahsilatına yol açması halinde elde edilen ilave gelirin, yüksek öncelik taşıyan yatırım projelerinde kullanılmasının düşünüldüğü kaydedildi. Elde edilen ek gelirin, toplam faiz-dışı fazla, sosyal güvenlik sistemi açığı ve cari işlemler pozisyonunun program projeksiyonları ile uyumlu bir seyir izlemesi şartıyla yatırım projelerinde kullanılacağı da vurgulandı. Mektupta şu ifadelere yer verildi:
GELİR-GİDER ÖNLEMLERİ: 2006 yılına ilişkin kamu maliyesi programı gelir ve harcama kompozisyonunu iyileştirmeyi hedefleyen adımlar içeriyor. Bu adımlar gelirler tarafında, vergi reformlarının yürürlüğe konulması, finansal yatırım araçlarından elde edilen gelirlere ilişkin stopaj vergi rejiminin uyumlaştırılması ve petrol ürünleri üzerindeki maktu vergilerde reel düşüş. Harcamalar açısından ise sağlık hizmetlerinin maliyetlerinin kontrole alınması ve tahsilatların iyileştirilerek, sosyal güvenlik transferlerini düşürmesi olarak sıralanıyor.
SOSYAL GÜVENLİĞİN ROLÜ: Bütçe hedeflerine ulaşılması sosyal güvenlik sistemi açığının kontrolde tutulmasına bağlı. Sosyal güvenlik açığına ilişkin hedefler, altışar aylık performans kriterine dönüştürülmeli. Sağlık harcamalarını iyi kontrol edebilmek amacıyla gerçekçi bir yıllık global bütçe hazırlandı. Harcamalar öngörüleri aşarsa ek tedbirler alınacak.
PRİM TAHSİLATI: Sosyal güvenlik prim tahsilatının güçlendirilmesi ve birikmiş alacaklar sorununa kalıcı çözüme yönelik yeni çerçeve oluşturuldu. Bu reformlar şu temel unsurları içeriyor: Tüm alacaklar için zamanaşımı süresinin beş yıl olarak standart hale getirilmesi, tahsilatın, gecikmiş alacakların yaş ve miktara göre önceliklendirilmesi ile Bağ-Kur ve SSK'da tahsilata yönelik olarak çalışan personel sayısının önemli ölçüde artırılması suretiyle iyileştirilmesi, alacak tahsilatı hizmetinin 2006 yılı Haziran ayından geç olmamak kaydıyla ücret karşılığında devredilmeye başlanması, geç beyan ve ödemenin azaltılması için ceza ve faizlere ilişkin mevzuatın düzenlenmesi ve alacakların temizlenebilmesi için taksitli ödeme imkânının oluşturulması. Geri ödeme döneminin süresi borcun yaşına, geri ödeme tutarları ise katılımcıların ödeme kapasitelerine bağlı olacak.
EMEKLİ MAAŞ ARTIŞI: Yeni emeklilik kanunu yürürlüğe girinceye kadar, emekli maaşlarındaki artışların ve vergi iadelerine ilişkin değişikliklerin, enflasyon hedefiyle ve 2006 yılı bütçesinde sosyal güvenliğe ilişkin ortaya konulan çerçeveyle tutarlı olması sağlanacak.
Hedef şaşarsa önlem şart
Niyet mektubunda enflasyon hedeflemelerine de yer verildi. Yıllık enflasyon üçer aylık dönemler itibarıyla hedefin 2 puandan fazla altında veya üzerinde olursa IMF önlem alınmasını isteyecek. Bu kapsamda 2006 için yıllık yüzde 5 enflasyon taahhüt edildi. Hedefle ilgili belirsizlik aralığı ise hedefe göre aşağı ve yukarı doğru 2 puan olarak belirlendi. Hedefle tutarlı yıllık enflasyon Mart 2006 için yüzde 7.4, Haziran 2006 için yüzde 6.5, Eylül 2006 için yüzde 5.8 ve Aralık 2006 için de yüzde 5 olarak belirlendi. Belirsizliğin üst sınırı mart için yüzde 9.4, haziran için yüzde 8.5, eylül için yüzde 7.8 ve aralık için yüzde 7 öngörülürken, alt sınır mart için yüzde 5.4, haziran için yüzde 4.5, eylül için yüzde 3.8 ve için aralık için 3 olacak.