Anayasa Mahkemesi yabancıya 'vergi kıyağı'nı iptal etti, piyasalar karıştı

Anayasa Mahkemesi yabancıya 'vergi kıyağı'nı iptal etti, piyasalar karıştı
Anayasa Mahkemesi yabancıya 'vergi kıyağı'nı iptal etti, piyasalar karıştı

?Yabancı yatırımcı Türkiye?den gider? tedirginliği ile İMKB 1227 puan düştü, dolar 1.4620 TL?den günü tamamladı.

Anayasa Mahkemesi yabancıların tahvil gelirlerine sıfır faiz uygulamasını dün iptal etti. Dokuz ay sonra yabancıların yüzde 10 stopaj ödeyecek olması yüzünden bono faizleri yüzde 8.6'ya kadar yükseldi. Dolar ise 1.4620 TL'ye çıktı
Haber: ESİN ÇETİNEL / Arşivi

İSTANBUL - Anayasa Mahkemesi’nin, bugüne kadar tahvil ve bono gelirleri üzerinden stopoj ödemeyen yabancı yatırımcılara tanınan ‘vergi kıyağını’ ortadan kaldırması mali piyasalarda şok etkisi yarattı. Mahkemenin kararıyla ortaya çıkan belirsizlik başta yabancı olmak üzere yerli yatırımcıları da tedirgin etti. Mahkemenin kararının açıklanmasının ardından Tahvil/bono piyasasında gösterge tahvilde yükseliş 70 baz puanı aşarken İMKB’de kayıplar yüzde 1’i aştı, sabah ilk açılışta 1.45’lerin altını gören dolar kuru 1.46 lirayı da aştı. 

Vergi sıfırdı
Bugüne kadar Türkiye’de tahvil ve bono satın alan yatırımcılar bu kâğıtlardan elde ettiği gelirler üzerinden yüzde sıfır vergi ödüyorlardı. Dokuz ay sonra yabancı yatırımcılar tıpkı Türk yatırımcılar gibi yüzde 10 vergi ödemek zorunda kalacak.
Bu gelişme dün yalnız yabancı değil yerli yatırımcıların da bono satışına neden oldu. Sabah saatlerinde yüzde 8’in altında seyreden tahvil faizleri açıklamanın hemen ardından oluşan satış baskısıyla yüzde 8.61 seviyesine kadar yükseldi. Paniğen ortadan kalkmasının ardından gösterge faizler yüzde 8.18’e geriledi. 

Maliye rahatlattı
Bono faizlerindeki bu hareket döviz ve hisse senedi piyasalarını da olumsuz etkiledi. Güne yükselişle başlayan İMKB günü 1227 puan kayıpla 49.790 puandan kapattı. Döviz piyasasında da benzer sert hareketler gözlendi. Sabah 1.45’lerin altını deneyen dolar kuru günü 1.4620 TL’den avro ise 2.1730 TL’den kapattı.
Sabah saatlerinde açıklamanın hemen ardından yaşanan panik bono satışları Maliye Bakanlığı’ndan gelen açıklamanın ardından yumuşadı. Maliye açıklamasının ardından satışların biraz yavaşladığını söyleyen yetkililer, “Hükümetin bu konudaki kararları izlenecek” demekle yetindi

Türkler de bono sattı
Dün piyasalarda yaşanan sert fiyat hareketlerinde stopaja ilişkin belirsizliğin etkili olduğu görüşünde birleşen bankacılık çevreleri, yalnız yabancı yatırımcı değil, ‘yabancılar bono satar’ diye düşünen yerli yatırımcıların da satışlarda etkili olduğunu söyledi.
Anayasa Mahkemesi’nin kararını sürpriz olarak değerlendiren bir bankacı, “Piyasanın unuttuğu bir davaydı. Sabah bu haberi okuyanlar bono satmaya başladı. Çünkü karar uygulanırsa bu yabancıları rahatsız edecek bir karar olur. Piyasalar bu tarz vergisel konulardaki belirsizliklerden hoşlanmaz. Karar nasıl uygulanacak belirsizliği ortadan kalkmadan bu tedirginlik devam eder” dedi. 

Bono alan kalmadı
Bono piyasasında haberin ardından piyasadaki alıcıların çekildiğini bu yüzden faiz cephesinde çok uzun süredir yaşanmayan sert fiyat hareketlerinin gözlendiğini söyleyen bankacılar, işlem hacminin bu nedenle çok düşük seyrettiğini vurguladı.
Döviz piyasasında ise son aylarda olduğu gibi yabancıların yine yüklü miktarda işlemleri olduğunu söyleyen para yöneticileri, “Karar yüzünden yüklü döviz alan yabancı da var, kurun bu seviyesini satış için uygun görüp satan da. Ancak dün alıcılar daha ağırlıklıydı” değerlendirmesinde bulundu. 

Yabancı 0, yerli yüzde 10 stopaj ödüyordu
Anayasa Mahkemesi yerli ve yabancı yatırımcılar arasında var olan vergi oranı farklılığına ilişkin düzenlemeyi dün iptal ettiğini açıkladı. Mevcut düzenlemeye göre yurtdışı ve yurtiçinde yerleşik yatırımcılar arasında Hazine bonosu/devlet tahvili ile döviz vadeli işlem kontratlarından elde edilen kazançlardan alınan vergide yerliler aleyhine yüzde 10’a yüzde sıfır gibi bir fark mevcut.
Buna göre yerli yatırımcı kazançlarından yüzde 10 vergi öderken, yabancı yatırımcı aynı yatırım araçlarından elde ettiği kazanç  üzerinden vergi ödemiyordu.
Anayasa Mahkemesi’nin dar mükelleflerle ilgili iptal kararı Türkiye’de yerleşik olmayan gerçek kişiler ile Türkiye’de faaliyet gösterip merkezi yurtdışında bulunan tüzelkişileri de ilgilendiriyor. 

2006’dan beri uygulanıyor
Hükümet, 2006 yılında yaşanan ekonomik gelişmelere bağlı olarak yerli yatırımcıların finansal yatırım araçlarından elde ettiği kârlara uygulanan stopajı yüzde 15’ten yüzde 10’a düşürmüş, yurtdışı yerleşiklerin finansal araçlardan Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlara uygulanacak stopaj oranını
da sıfıra indirmişti.