Aralıksız 17 çeyrektir büyüyoruz

Bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 6.4 büyüyen Türkiye, 2002'den beri 17 dönem aralıksız büyüyerek rekora imza attı. Ekonomideki dalgalanma büyümeyi yavaşlatsa da yıl sonu yüzde 5 hedefi tutacak gibi görünüyor.


Büyütmek için tıklayınız

ANKARA - Yılın ikinci çeyreğinden itibaren uluslararası piyasalardaki dalgalanmalardan, kendi iç siyasi ve ekonomik dinamikleri nedeniyle oldukça yüksek etkilenen Türkiye ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 6.4'lük büyüme rakamıyla aralıksız büyüme sürecini 17 çeyreğe çıkardı. Bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 5'in üzerinde bir büyüme hızına ulaşılması, yılın ikinci yarısından itibaren büyümede beklenen yavaşlamaya rağmen yıllık yüzde 5 olan büyüme hedefinin gerçekleşme olasılığını artırdı.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre, Türkiye ekonomisinde yılın ilk çeyreğinde gayrisafi milli hasıla (GSMH) geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.3 oranında, gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ise yüzde 6.4 oranında büyüdü.
Buna göre, 2002 yılının birinci çeyreğiyle birlikte başlayan büyüme süreci, geçen yılın ilk çeyreğindeki yüzde 7.5'lik ve yıllık yüzde 7.6'lık büyümenin gerisinde kaldı. Bununla birlikte 2002 yılının birinci çeyreğiyle başlayan büyüme süreci devam etti.
Dört yıl arka arkaya
Türkiye ekonomisi 2001 krizinden sonra 2005 yılında da büyüyerek dört yıl arka arkaya yüzde 5'in üzerinde bir büyüme sağladı. 2001 krizinde yüzde 9.5 oranında küçülen Türkiye ekonomisi, 2002 yılındaki yüzde 7.9'luk büyüme hızıyla yeniden büyümeye başlamıştı. 2003 yılında yüzde 5.9 olan büyüme oranı 2004 yılında da yüzde 9.9'a ulaşmıştı. 2002-2005 yılları arasındaki toplam büyüme yüzde 35.1'e yükseldi. Türkiye ekonomisi 2001 krizinden sonra hemen 2002 yılının ilk çeyreğiyle birlikte başlayan söz konusu büyüme döneminde 17 çeyrek dönem aralıksız olarak büyüyerek yeni bir rekora da imza attı.
1994 sonrası rekor aşıldı
TÜİK'in GSMH gelişmelerini çeyrekler itibarıyla açıklamaya başladığı 1987 yılından sonraki dönemde Türkiye en uzun büyüme sürecini 1994 yılı krizini izleyen dönemde yaşamıştı.
1994 yılında yüzde 6.1 oranında küçülen GSMH, 1995 yılının birinci çeyreğinde de yüzde 0.2 küçülmüş ve aynı yılın ikinci çeyreğindeki yüzde 12.6'yla birlikte 15 çeyrek dönem sürecek yeni bir büyüme sürecine girmişti. Söz konusu bu süreç Rusya ve Uzakdoğu'da o dönemde yaşanan krizlerin etkisiyle 1998 yılının son çeyreğiyle birlikte sona ermiş ve Türkiye 1999 yılında yüzde 6.1 oranında küçülmüştü.
GSYİH 370 milyar dolar
TÜİK'in belirlemelerine göre bu yılın ilk üç aylık döneminde GSMH, cari fiyatlarla yüzde 13.3 oranında artarak 107 milyar YTL'ye kadar yükseldi. GSMH dolar bazında ise yüzde 12.6'lık büyümeyle 80 milyar 309 milyon dolara kadar çıktı.
Geçen yılın ilk çeyreğinde Türkiye ekonomisi yüzde 7.5'lik bir büyüme kaydetmiş, büyüme oranı ikinci çeyrekte yüzde 4.7, üçüncü çeyrekte yüzde 8 ve son çeyrekte de yüzde 10.2 olmuş, 2005 yılının tümündeki büyüme yüzde 7.6 olarak gerçekleşmişti.
Bu yılın birinci üç aylık döneminde GSYİH ise sabit fiyatlarda yüzde 6.4 oranında artarak 31 milyon 895.6 bin YTL olarak gerçekleşti. Cari fiyatlarla ise yüzde 13.2 artan GSYİH 107.2 milyar YTL'ye çıktı. Bu rakamlar dolar bazında ise yüzde 12.6'lık artışla 80.4 milyar dolar oldu.
Türkiye'nin mart sonu itibarıyla son bir yıllık GSMH'sı 369 milyar 875 milyon dolar, GSYİH'sı ise 370 milyar 446 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2005 yılında Türkiye'nin GSMH'si 360 milyar 876 milyon dolar, GSYİH'sı ise 361 milyar 470 milyon dolar olarak hesaplanmıştı.
Bu yılın ilk çeyreğinde yüzde beşin üzerinde bir büyüme hızına ulaşılması, yılın ikinci yarısından itibaren büyümede beklenen yavaşlamaya rağmen yıllık yüzde 5 olan büyüme hedefinin gerçekleşme olasılığını artırdı.
İşgücü payı yüzde 26.6
2005 yılı gelir yöntemiyle GSYİH sonuçlarına göre, milli gelirin yüzde 49'unu kira ve faiz gelirleri oluştururken, işgücü ödemelerinin GSYİH içindeki payı ise ancak yüzde 26.6'da kaldı.
Türkiye'deki işgücü ödemelerinin yüzde 49.8'ini kamu sektörü yüzde 50.2'sini ise özel sektörün işgücü ödemeleri oluşturdu. İşgücü ödemeleri kamu sektöründe yüzde 12.5'lik artışla 64.6 milyar YTL, özel sektörde ise ise yüzde 16.6'lık artışla 65.1 milyar YTL'ye çıktı. 2005'in ilk çeyreğinde GSMH'ya fazla bir katkı sağlamayan tarım sektörünün toplam
üretimi cari durumlu 4.2 milyar YTL olarak belirlendi.
Konuta 6.8 milyar YTL
Konut sahipliği için geçen yılın ilk çeyreğinde 5.6 milyar YTL harcanırken, bu yıla gelindiğinde aynı dönemde rakam 6.8 milyar YTL'ye yükseldi. Bunun sonucunda, konut sahipliği için yapılan harcamaların özel tüketim içindeki payı yüzde 8.2'den, yüzde 8.7'ye çıktı. Yılın ilk çeyreğinde vatandaşın harcamaları içinde, gıda-içki, enerji-ulaştırma-haberleşme ve hizmetlerin payı azalırken, dayanıklı tüketim, yarı dayanıklı ve dayanıksız tüketim malları ile konut sahipliği için yapılan harcamaların payı arttı. Özel tüketim harcamaları 79 milyar YTL'ye, gıda ve içki harcamaları 25.4 milyar YTL'ye yükselirken, toplam özel tüketim içinde gıda ve içkinin payı yüzde 32.9'dan yüzde 32.1'e geriledi. Dayanıklı tüketim için vatandaş yılın ilk çeyreğinde geçen yıla göre 2 milyar YTL daha fazla harcarken, harcama tutarını da 11.3 milyar YTL'ye çıkardı. Dayanıklı tüketimin özel nihai tüketim içindeki payı
yüzde 14.3'e çıktı.
Yüzde 25.9 ile inşaat sektörü birinci sırada
Sektörel bazda bakıldığında ilk çeyrekte en hızlı büyüyen sektör yüzde 25.9'la inşaat oldu. Onu yüzde 14.7'lik büyümeyle ithalat vergisi izledi. Ticaret yüzde 7.4, serbest meslek ve hizmetler yüzde 5.8, sanayi yüzde 4.5, ulaştırma ve haberleşme yüzde 4, konut sahipliği yüzde 2, devlet hizmetleri yüzde 1.6, kâr amacı olmayan kuruluşlar yüzde 1 ve tarım
yüzde 0.6 oranında büyüdü. Mali kuruluşlar ise yüzde 0.5 oranında küçüldü. Gayrisafi sabit sermaye oluşumunda ise yılın ilk çeyreğinde yüzde 31.8 artış görülürken, kamu sektöründeki artış yüzde 53.9'u buldu. Özel sektördeki artış ise yüzde 29.5 olarak hesaplandı.