Arttı mı, azaldı mı?

2004 tartışılıyor
Başbakan Erdoğan'ın, "İşsizlik 2004'te azaldı" sözlerinin dayandığı istatistik tartışılırken, DİE'nin açıkladığı yeni veriler iyice kafa karıştırdı. DİE'nin Hanehalkı İşgücü Anketi'ne göre Aralık 2004 ile Ocak-Şubat 2005'te işsizlik oranı yüzde 11.5'e çıktı.
'Arttı diyemeyiz'
Aynı dönemdeki toplam işsiz sayısı ise 2 milyon 607 bin kişi olarak hesaplandı. DİE Başkanı Ömer Demir, "Bu veriler aralık- şubat dönemini kapsar, önceki verilerle bire bir karşılaştırma yapılamaz. 'İşsizlik arttı' yorumu yapmak da yanlış olur" dedi.

ANKARA - Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), istihdam ve işsizlikle ilgili verileri tahmin etmek üzere gerçekleştirdiği Hanehalkı İşgücü Anketi'nin sonuçlarını, hareketli üçer aylık dönemleri esas alarak her ay açıklamaya başladı. Ancak, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün son istatistikleri karşılaştırılacak bir dönem bulunamadığı için kafa karıştırdı. İşsizliğin arttığı yönündeki yorumların doğru olmadığını savunan Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanı Ömer Demir de, "Açıkladığımız veriler aralık şubat dönemini kapsıyor, bunun için bundan önceki verilerle birebir karşılaştırma yapılamaz" diye konuştu.
Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Aralık 2004 ve Ocak-Şubat 2005 aylarının ortalamasını içeren ilk açıklamasına göre, mevsimlik nedenlerle de çalışan sayısının geçen yılın son dönemine göre azalarak 20 milyon 815 bin kişiye kadar gerilediği gözlendi. Aralık 2004 ve Ocak-Şubat 2005 dönemini kapsayan üç ayda ülke genelinde işsiz sayısı 2 milyon 607 bin kişi, işsizlik oranı ise oranı yüzde 11.5 olarak açıklandı.
2.7 milyon işsiz var
DİE'nin anketine göre, ülke genelindeki 15 ve daha yukarı yaştaki nüfus 50 milyon 364 bin kişi, işgücü ise 23 milyon 512 bin kişi oldu. İşgücüne katılma oranı ise yüzde 46.7 düzeyinde kaldı.
İşgücüne dahil nüfusun 20 milyon 815 bininin bir işte çalıştığı 2 milyon 697 bininin ise işsiz durumda bulunduğu belirlendi. Türkiye genelinde yüzde 11.5 olan işsizlik oranı kentlerde yüzde 13.8'e kadar yükselirken, kırsal kesimde ise yüzde 8.2 olarak gerçekleşti. DİE, 'Ocak 2005' sonucu olarak açıkladığı söz konusu istatistiklerin 2000 yılından bu yana üç ayda bir üçer aylık dönemler itibarıyla açıkladığı işsizlik istatistikleriyle dönemsel olarak karşılaştırılamayacağını belirtti. Ancak şubat, mayıs, ağustos ve kasım ayı sonuçlarının önceki yıllardaki üçer aylık dönemsel sonuçlara denk geleceği ve karşılaştırma yapılabileceği vurgulandı.
Türkiye ekonomisinin yüzde 9.9 büyüdüğü 2004 yılında birinci üç aylık dönemde işsizlik oranı Türkiye genelinde yüzde 12.4, ikinci dönemde yüzde 9.3, üçüncü üç aylık dönemde yüzde 9.5 ve dördüncü dönemde de yüzde 10 olarak gerçekleşmiş, yıllık ortalama işsizlik oranı ise yüzde 10.3 olarak açıklanmıştı.
Devlet İstatistik Enstitüsü'nün verileri, mevsimlik nedenlerle de olsa işsizliğin son üç ayda, işgücüne katılma oranındaki azalışa rağmen geçen yılın son çeyreğine göre önemli ölçüde arttığına işaret ediyor. 2004 yılının son çeyreğinde işsiz sayısı 2 milyon 428 bin kişi olarak tahmin edilmişti.
Yaygın aile işçiliği nedeniyle yüksek bir istihdam rakamına ulaşılan tarım kesimi hariç tutulduğunda ise işsizlik oranı yüzde 15.2'ye kadar çıkıyor. Kentlerde tarım dışı işsizlik yüzde 14.2, kırsal kesimde ise yüzde 18.7'ye ulaşıyor. 14-25 yaş grubu arasındaki işsizlik oranı ise Türkiye genelinde yüzde 21.4'e kadar yükseliyor.
Gençlerin işi zor
Kentlerdeki her 100 gençten 24.5'i, kırsal kesimde ise 16.8'i iş bulamıyor. Bu arada, anketin yapıldığı dönemde bir işte kısa süreli olarak çalışan ancak daha uzun süre çalışabilme olanağı bulunanlarla, asıl mesleği dışında bir iş yaptığı için yeni bir iş arayanların oluşturduğu eksik istihdam oranı ise yüzde 3 olarak tahmin edildi. İşsizlik oranı ile eksik istihdamın toplamından oluşan atıl işgücü oranı ise yüzde 14.5 düzeyinde hesaplandı.
Sektörlere göre işsizlik
2 milyon 607 bin işsizin yüzde 35.7'sini oluşturan 962 bini işsiz kalmadan önce hizmetler sektöründe çalıştığı, 526 bininin sanayi sektöründen, 467 bininin inşaattan, 216 bininin de tarım sektöründeki işinden ayrıldığı ya da çıkarıldığı belirlendi. Mevcut işsizlerin yüzde 19.5'le 525 binini ise ilk kez işgücüne katılıp iş arayanlar oluşturdu. Devlet İstatistik Enstitüsü'nin Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre, Türkiye'de istihdam edilen 20 milyon 815 bin kişinin yüzde 48.9'u yani 10 milyon 179 bini kayıt dışı çalışıyor. Geçen yılın birinci döneminde yüzde 50.6'lık oranla 10 milyon 70 bin kişi kayıt dışı çalışıyordu. 2004 yılının tamamında istihdam edilen 21 milyon 791 bin nüfusun yüzde 53'ü kayıt dışı çalışıyordu.