'Asgari geçim indirimi' Maliye'ye yarayacak

İşçi ve memurlara 'Özel gider indirimi' adıyla verilmekte olan vergi iadesi kaldırılırken, yerine bir dönem 'özel indirim' adıyla uygulanan 'asgari geçim indirimi' getirilecek.

ANKARA - İşçi ve memurlara 'Özel gider indirimi' adıyla verilmekte olan vergi iadesi kaldırılırken, yerine bir dönem 'özel indirim' adıyla uygulanan 'asgari geçim indirimi' getirilecek. Asgari geçim indirimi brüt asgari ücretin yarısı olarak belirlendi. Böylece bütün ücretlerin, brüt asgari ücretin yarısı kadarki bölümünden vergi alınmayacak.
İşçi ve memurların vergi iadesi uygulamasına son veren ve vergi kaçağıyla mücadelede vergi güvenlik müessesesini devreye sokan 'gelir vergisi kanun taslağı' Başbakanlığa gönderildi.
Taslaktaki yeni uygulamayla, asgari ücretli yıllık ortalama 43 YTL kazanç sağlarken, ayda 2 bin YTL üzerinden vergi ödeyen (yaklaşık 2.2 bin YTL maaşlı) bir çalışan ise yılda 502.8 YTL kayba uğrayacak. Maaş arttıkça çalışanın kayıp miktarı da yükselecek. Vergi iadesinin kaldırılarak getirilecek yeni sistemden en çok Maliye kazançlı çıkacak.
Eşi çalışmayana indirim
Eşi çalışmayan işçi ve memurlar için asgari ücretin yüzde 10'u kadar ek indirime gidilecek. Aynı şekilde iki çocukla sınırlı olmak üzere her 1 çocuk için yüzde 7.5'lik çocuk indirimi yapılacak. Böylece asgari ücrete tabi bekâr ya da eşi çalışan ve çocuğu olmayan işçinin aylık brüt ücretinin yarısı vergiye tabi olmayacak. Eşi çalışmayan ve iki ya da daha fazla çocuğu bulunan işçinin ise brüt ücretinin yüzde 75'i vergi dışı kalacak. Buna göre, halen 531 YTL olan brüt asgari ücrete göre, asgari geçim indirimi 265.5 YTL olarak belirlenecek.
Rakam eşi çalışmayan ücretliler için 318.6 YTL'ye, eşi çalışmayan ve en az iki çocuğu olanlar için de 298.25 YTL'ye çıkacak. Bu durumda da asgari ücretle çalışanlar, her ay 39.8 YTL ile 59.74 YTL daha az gelir vergisi ödeyecek. Bu tutar, yüksek gelir gruplarında bulunan ve eş-çocuk indiriminden yararlanmayanların yüzde 35'lik vergi dilimine ulaşmaları halindeyse 92.9 YTL'ye, iki indirimi de almaları halinde 139.4 YTL'ye yükselecek.
Maliye Bakanlığı'nın hesaplamalarına göre bekar çalışanlardan vergiye tabi yıllık ücreti 11 bin YTL'ye kadar olanlar yeni sistemden olumsuz etkilenmeyecek. Evli ve çocuk sahibi olup da, eşi çalışmayan ve iki çocuk indiriminden yararlanan işçi ve memurlardan, vergiye tabi yıllık ücreti 15-16 bin YTL'ye kadar olanlar da uygulamadan zarar görmeyecek.
Yüksek ücretlinin kaybı
Yeni uygulama asgari ücretliye ek getiri sağlayacak. Vergi iadesi uygulaması, asgari ücretliye bugün 380 YTL katkı yaparken, bu rakam asgari geçim indirimiyle 477.9 YTL'ye çıkacak. Böylece yeni sistem, asgari ücretlinin cebine ilave 100 YTL bırakacak.
Buna karşılık, ücretler yükseldikçe, asgari geçim indiriminin sağladığı katkı azalarak vergi iadesinin altına inecek. Kayıp, vergi matrahı 2 bin YTL olan ücretli için 502,8 YTL'ye, aylık vergi matrahı 5 bin YTL olan için de 1.716 YTL'ye kadar çıkacak. Aylık vergi matrahı 2 bin YTL olan ücretli halen 1140 YTL vergi iadesi alabiliyor. Yeni sistemde getiri 637.2 YTL olacak. Aylık vergi matrahı 5 bin YTL olan ücretlinin vergi iadesiyle cebine girecek para 2 bin 580 YTL'ye ulaşırken, yeni sistemin bu kişiye katkısı da 863.4 YTL. Maliye uygulamadan çalışanların yüzde 15'inin olumsuz etkileneceğini hesaplıyor
Durumu değerlendiren bir Maliye yetkilisi, "Evet, yeni sistem, asgari ücretlilere yönelik iyileşme sağlayacak, yüksek ücretliler için bir kayıp ortaya çıkacak. Ama yüksek ücretliler de ne kadar fiş verebiliyorsa, o kadar iade alıyordu" dedi.