Bakü-Tiflis-Ceyhan 'tam kapasite'

Yüzyılın projesi Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın (BTC) tam kapasite çalışabilmesi ve ekonomik hale gelmesi için şart olan Kazak petrolü nihayet rotasını BTC'ye kırdı.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Yüzyılın projesi Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın (BTC) tam kapasite çalışabilmesi ve ekonomik hale gelmesi için şart olan Kazak petrolü nihayet rotasını BTC'ye kırdı.
Kazakistan ile Azerbaycan'ın 17 Haziran'da imzalayacağı anlaşmanın ardından Kazak petrollerinin Batı pazarlarına BTC ile taşınmasına ilişkin süreç başlayacak. Kazakistan'daki Kaşagan üretim sahasından Hazar'ın Kazak kıyısına 800 km'lik bir boru hattı kurulacak ve Kazak petrolü tankerlerle Bakü'ye taşınarak BTC boru hattına basılacak.
4 milyar dolarlık proje sayesinde 2010'dan itibaren 25 milyon ton Azeri petrolüne 25 milyon ton Kazak petrolü de eklenecek ve BTC 50 milyon ton olan tam kapasitesine ulaşmış olacak. 3 milyar dolardan fazla maliyeti olan BTC'nin ekonomik bir hat haline gelebilmesi için yılda 50 milyon ton petrol taşınması gerekiyor.
Sezer ve Bush devredeydi
Türkiye ve ABD'nin Kazakistan'ı ikna çabaları sürüyordu. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet sezer, Kazak Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'i arayarak Kazakistan'ın BTC'ye katılımını isterken, Azerbaycan'daki enerji konferansına mesaj gönderen ABD Başkanı Bush da Kazakistan'ın katılımını vurgulamıştı.
Teknik heyetlerin uzun süredir üstünde çalıştığı proje nihayet Nazarbayev tarafından açıklandı. Nazarbayev önceki gün Almatı'da yapılan 3. Uluslararası Kazakistan Yatırım Zirvesi'nde yaptığı konuşmada Azerbaycan ile anlaşma imzalayacaklarını açıkladı. Nazarbayev, anlaşma imzalandıktan sonra BTC hattıyla ilk etapta 7.5 milyon ton Kazak petrolü ihraç edileceğini, bu rakamın yılda 25 milyon tona kadar çıkacağı açıklamasını yaptı.
İmza 17 Haziran'da
Nazarbayev, "Bu ay Azerbaycan hükümetiyle BTC'ye Kazakistan'ın katılımına ilişkin anlaşma imzalanacak" derken, yetkililer anlaşmanın 17 Haziran'da imzalanacağını söylediler. Anlaşmaya Türkiye ve ABD'nin de tanıklık etmesi bekleniyor.
Proje, Kazakistan'daki Kaşagan sahasında üretilecek petrolün Kazakistan'ın Hazar kıyısına 800 km'lik bir boru hattıyla taşınmasını ve Kazak kıyısında kurulacak terminalden, Bakü'deki terminale tankerle taşınmasını öngörüyor. 2010 yılında üretime başlanması planlanan Kaşagan sahası, 2 milyar ton petrol ve 1 trilyon metreküp doğalgaz rezerviyle son 30 yılın en büyük petrol keşfi sayılıyor. Kısa sürede üretime geçmesi beklenen kuyulardan çıkacak petrol için halihazırda bir taşıma sistemi yok.
Üretim Kaşagan'da
Kaşaganda üretim yapacak grupta Fransız TOTAL, İtalyan Eni, Amerikan ConocoPhillips ve Japon Inpex adlı petrol şirketleri var. Bu grubun, üreteceği petrolü BTC'ye dahil edecek sistem için 4 milyar dolarlık bir proje hazırladığı öğrenildi.
Boru hattı şimdilik hayal
Kazakistan'dan Bakü'ye bir Trans-Hazar boru hattının şimdilik gerçekleşmesi zor görünüyor. En ekonomik yol olan Trans-Hazar boru hattının önündeki en önemli engelin Rusya ve İran'ın direnci olduğu belirtiliyor. Sovyetlerin dağılmasının ardından Hazar'ın statüsü konusunda sorun yaşanırken, Rusya ve İran'ın bu konudaki sonuçsuzluğu gerekçe göstermesi dikkat çekiyor.
Karadeniz etki dışı
Kazak petrolünün BTC'ye bağlanması, Karadeniz'de, dolayısıyla Boğazlar'daki trafiği etkilemeyecek. Çünkü dünyadaki altıncı petrol yatağı Tengiz bölgesinde üretilen petrol Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) tarafından Rusya'nın Kazakistan kıyısındaki Novorrossisk Limanı'na taşınıyor. Kaşagan sahası ortaklarından İtalyan Eni, Çalık grubu ile Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nı inşa etmek istiyor.