BES'ten Hazine'ye destek

Hızlı bir büyüme süreci yaşayan bireysel emeklilik sistemi (BES), kurumsal yatırımcı kimliğiyle sermaye ve para piyasalarına katkıda bulunurken vadelerin uzamasına da katkıda bulunuyor.
Haber: YASEMİN KAPIYOLDAŞ / Arşivi

İSTANBUL - Hızlı bir büyüme süreci yaşayan bireysel emeklilik sistemi (BES), kurumsal yatırımcı kimliğiyle sermaye ve para piyasalarına katkıda bulunurken vadelerin uzamasına da katkıda bulunuyor.
Emeklilik fonlarında tutulan iç borçlanma senetlerinin (DİBS) vade yapısı, banka ve aracı kurumlara ait olan yatırım fonlarındaki DİBS vadelerinin iki katına ulaşıyor. Yapı Kredi Emeklilik Genel Müdür Yardımcısı Turgut Polat, topladığı fonlarla sermaye piyasalarının derinleşmesinde olumlu katkıda bulunacak emeklilik fonlarının Hazine'nin borçlanma vadesinin uzamasında önemli rolü olacağını söyledi.
Emeklilik fonlarındaki devlet iç borçlanma senetlerinin (DİBS) vadesi, yatırım fonlarındaki DİBS vadelerini ikiye katlıyor. Takasbank'ın 31 Ocak 2005 tarihli verilerine dayanılarak yapılan hesaplamalara göre emeklilik fonlarındaki Türk Lirası cinsinden kamu borçlanma senetlerinin ortalama vadesi 319 günü buluyor. Buna karşılık A ve B tipi yatırım fonlarında bu süre 155 günle sınırlı. Döviz cinsi kamu borçlanma senetleri karşılaştırıldığında ise yine emeklilik fonlarında vadeye kalan gün sayısı 287, yatırım fonlarında ise 28 gün. Benzer nitelik, fonlarda bulunan avrobond'larda da göze çarpıyor. Ortalama vadeye kalan gün sayısı emeklilik fonlarında 3 bin 120, yatırım fonlarında ise 2 bin 97.
BES İMKB'de de önde
BES'e katılanların katkı payları yoluyla yatırım yaptıkları emeklilik fonları, 'sermayenin tabana yayılması'na da aracılık ediyor. 31 Mart tarihli SPK verilerine göre emeklilik fonları yoluyla hisse senedine yatırım yapan katılımcı sayısı 105 binin üzerinde. Fon büyüklüğü açısından bakıldığında emeklilik fonlarını birkaç kere katlayan A ve B tipi yatırım fonlarında hisse senedi yatırımcı sayısı ise 59 bin 548 düzeyinde kalıyor. Emeklilik fonlarında hisse senedi oranları da yüksek. SPK verilerine göre emeklilik fonları içindeki hisse senedi oranı yüzde 11.68, A ve B tipi yatırım fonlarında ise yüzde 2.13.
Bireysel emeklilik sisteminde fon büyüklüklerinin 31 Mart itibarıyla toplam 451 milyon YTL'ye ulaştığını hatırlatan Turgut Polat, yıl sonuna kadar bu rakamın 800-900 milyon YTL'yi bulacağını tahmin ediyor. Polat'ın verdiği bilgiye göre, toplam fon büyüklüğünün yüzde 12'ye yakını, diğer bir deyişle 52.6 milyon YTL'lik bölümü hisse senetlerinden oluşuyor. Rakam küçük görünse de Turgut Polat bir başka detayın altını çiziyor ve bireysel emeklilik sisteminde, 2010 yılında fon büyüklüğünün 4 milyar dolara, katılımcı sayısının da 1 milyon 750 bine ulaşmasının öngörüldüğünü vurguluyor. Böyle olunca sermaye piyasalarına dolayısıyla hisse senedine aktarılacak fonlar da ciddi büyüklüğe ulaşacak.
TL tercihi yüksek
BES'te, katılımcıların TL cinsi fonları daha fazla tercih ettikleri de dikkati çekiyor. Genel müdür yardımcısı Polat, katılımcıların yüzde 85 civarında TL enstrümanları seçtiklerini belirterek şu bilgileri verdi:
"31 Mart itibarıyla sistemde 450 milyon YTL birikmiş, bunun yüzde 48'i tahvil-bono fonlarına gitmiş, yaklaşık yüzde 15'i likit fonlara gitmiş, yani yüzde 65'e yakını TL cinsinden fonlara yönelmiş. Toplam fonlar içinde TL enstrümanlardan oluşan fonların oranı ne diye baktığımızda yüzde 85'in üzerinde."
Tasarruf sahibinin TL cinsi enstrümanlara daha fazla yönelmesinin nedenini ise Polat şöyle açıkladı: "Kur, sürekli aşağı geliyor. Bu da insanların TL yatırımlarına yönelmesine neden oluyor. Daha öncesinde elinde döviz olanlar bunları hemen satmıyor ancak yeni yatırım yapacaksa Hazine bonosu devlet tahvili alıyor. Kurun getirisi yok. Döviz mevduatında getiri yüzde 2.5- 3'lere düşmüş. Faizler yüzde 35'lerden yüzde 17'lere kadar geldi. Aslında şu andaki tercihler çok doğru. TL'nin değer kazandığı bir pozisyonda bu tercih çok doğru."
Vergi avantajı korunuyor
Finansal yatırım araçlarında 1 Ocak 2006'dan itibaren uygulanması planlanan yüzde 15'lik stopaj vergisinden muaf olan emeklilik fonlarının bu yolla önemli bir avantaj sağlayacağı belirtiliyor. Fonlara alınan Hazine bonosu, devlet tahvili gibi menkul kıymetlere stopaj vergisi uygulanmayacağını söyleyen Turgut Polat, "İster bireysel ister kurumsal yatırımcı, Hazine bonosu aldığında elde ettiği getiri üzerinden yüzde 15 stopaj vergisi ödeyecek. Buna karşılık emeklilik fonlarının böyle bir yükümlülüğü bulunmuyor" diye konuştu.