Bolu Dağı'nda ışık göründü

Bolu Tüneli'nde 12 yıl sonra ışık göründü. İstanbul-Ankara arasını 3.5 saate indirecek tünelin sol tüpünde 4 bin 485 gün sonra diğer uca ulaşıldı. Sağ tüpte ışığa ulaşılmasına ise 5 metre kaldı.
Haber: MESUT ÇATAK / Arşivi
ERSİN ERCAN / Arşivi

BOLU - Ankara yolunu 3.5 saate indirecek Bolu Dağı Tüneli'nde kazı çalışmasının başlatılmasından tam 4 bin 485 gün sonra ilk ışık göründü. İlk kazmanın 16 Nisan 1993 tarihinde vurulduğu Bolu Dağı Tüneli'nde 2 bin 954 metre uzunluğundaki sol tüp 12 yıllık çalışma sonrasında açılmış oldu.
Işığın görünmesine sadece 5 metre kalan 2 bin 788 metre uzunluğundaki sağ tüpteki kazı çalışmaları ise en geç 15 Ağustos'a kadar tamamlanacak. Bu tüpteki ilk ışığın görünmesini sağlayacak son kazmayı ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan vuracak. 1300 kişinin çalıştığı ve bugüne kadar 649 milyon doların harcandığı tünel, bir yıl içinde elektromekanik işlerin yapılmasının ardından 15 Aralık 2006'da ulaşıma açılacak.
Ankara ve İstanbul arasındaki ulaşımı 3.5 saate indirecek ve ekonomiye büyük katkı sağlayacak Bolu Dağı Otoyol Geçiş Projesi, 4.5 kilometre uzunluğundaki dört viyadük, 900 metre uzunluğunda üç köprü, toplam 728 metre uzunluğunda tünel menfez, alt ve üstgeçitler, Ankara'dan İstanbul yönündeki 2 bin 954 metre uzunluğunda sol tüp ve aksi yönde 2 bin 788 metre uzunluğundaki sağ tüp ve asfalttan oluşan 22.5 km. uzunluğunda yoldan oluşuyor. Projesinin en önemli kısmını oluşturan üçer şeritli iki tüpten oluşan tünel, İtalyan Astaldi S.P.A. firması tarafından yapılıyor. Tünelde ilk kazı çalışması 16 Nisan 1993'te başlamıştı. Dün sabah saatlerinde 3 metre 30 santimetre kazılmamış kısım kalan sol tüpte, öğleye doğru çalışma hızlandırıldı. Normalde bugün ilk ışığın görünmesini bekleyen mühendis ve işçiler, dün öğleden sonraki çalışma sırasında toprağın kendiliğinden dökülmesiyle 4 bin 485 gün sonra ilk ışığı gördü.
Ödül bir maaş ikramiye
Kepçeyle deliğin genişletilerek toprağın temizlenmesi sonucu, sol tüpün bir tarafından diğer tarafına geçiş açılmış oldu. Kepçenin deliği genişletmesinin ardından, İtalyan yönetici Ernosto Angelina cipiyle karşıya geçmek istedi. Ancak, kazıda görev yapan işçiler, önünü keserek, bir maaş ikramiye ile ödüllendirilmelerini istedi. İtalyan yönetici ikramiye sözü verdi.
Sol tüpte hem Bolu'nun Elmalık Köyü, hem de Düzce'nin Asarsuyu tarafından karşılıklı yapılan kazının aynı hizada çakışmamasından korkan mühendis ve işçilerin sevinci, çakışmanın gerçekleşmesi üzerine bir kat daha arttı. Tünelin inşaatını Karayolları Genel Müdürlüğü adına denetleyen Yüksel Proje Kontrol Teşkilatı Başkanı Faik Tokgözoğlu, "Şimdi birkaç gün daha genişletme çalışmaları devam edecek. Bir taraftan da kaplama çalışmaları yapılacak" dedi.
İstanbul'dan Ankara yönüne giden 2 bin 788 metre uzunluğundaki sağ tüpte ise ışığın görünmesine sadece 5 metre kaldığını aktaran Tokgözoğlu şunları söyledi: "Bu tüpte ise ilk ışık en geç 15 Ağustos'ta görünecek. Daha sonra genişletme ve kaplama çalışması yapılacak. 20 Ağustos'tan itibaren iki tüpten de güvenli geçiş sağlanabilecek." Sağ tüpte ilk ışığın görünmesini sağlayacak son kazmayı Başbakan Tayyip Erdoğan'ın törenle vuracağını söyleyen Tokgözoğlu, "Dün itibarıyla basın mensuplarının tünele girişini kapattık. Tören tarihi 20 Ağustos'tan sonraki herhangi bir tarih olacak. Şu anda belirlenmedi" diye konuştu.
649 milyon dolar gitti
Başbakanlığa 20 Ağustos'tan sonra törenin yapılabileceğini bildirdiklerini belirten Tokgözoğlu şunları söyledi: "Tören tarihine kadar sağ tüpteki kazı çalışmaları son aşamaya getirilecek. Kazı yapılmamış çok az bölüm bırakılacak.
O bölüme son kazmayı sayın Başbakanımız vuracak. Böylece sağ tüp tamamen açılmış olacak" dedi.
Proje için şimdiye kadar 649 milyon dolar harcandığını söyleyen Tokgözoğlu, bunun 234 milyon dolarının tünele gittiğini, tamamlanması için 230 milyon dolar daha gerektiğini kaydetti. Tokgözoğlu, projenin yapımında 1300 kişinin çalıştığını da sözlerine ekledi. 12 Kasım 1999 depreminde, Viyadük-1 ve tünelin Elmalık tarafındaki kaplaması tamamlanmamış 400 metrelik bölümünde hasar meydana gelmişti. Sigorta tarafından yapılan 100 milyon dolarlık ödeme gerekli onarım ve bay-pas çalışmasında kullanıldı. Bay-pas ile, göçüğün olduğu yer terk edilerek, tünelin güzergâhı değiştirildi. Bu çalışmalar, 2004'te bitmesi gereken tünelin 2006'nın sonuna uzamasına neden oldu.
Dünyanın en zor zemini
Dünyanın en zor zeminine yapılan Bolu Dağı Tüneli'nin bitim tarihi, zor arazi şartları, deprem ve ödenek sıkıntısı nedeniyle altı kez uzatıldı. Tünelde kazı çalışmalarının başladığı ilk günlerde kaya sayılabilecek zeminde günde ortalama altı metre ilerleme sağlanabildiğini, sonra yumuşak toprak ve fay kili olan zeminle karşılaşıldığını belirten Faik Tokgözoğlu, şöyle konuştu: "Bu zeminde günde en fazla 80 santimetre kazı yapılabildi. Zayıf zemin nedeniyle emsallerine göre zorluk derecesi çok yüksek olan tünel dünyanın ilgisini çekti. Japonya'da ve dünyanın çeşitli ülkelerinden yetkililer, çalışmaları yerinde inceledi. Bu zemin ve ödenek sıkıntıları gecikmeye yol açtı."
Tokgözoğlu, Bolu Dağı Tüneli'nin de en şiddetli depreme dayanıklı inşa edildiğini söyledi. Depremde hasar gören Viyadük-1'in özel yöntemlerle tamir edildiğini, buradaki çalışmaların bitmek üzere olduğunu söyleyen Faik Tokgözoğlu, "Viyadük-1 ile diğer üç viyadükte yüksekliği 49 metre ayaklar kullanıldı. Her ayağa beşer ton ağırlığında iki enerji sönümleyici monte edildi. Türkiye'de sadece Atatürk Havalimanı'nda kullanılan bu sönümleyicilerin alt tarafı ayak başlığına, üst tarafı ise diyafram kirişine sabitlendi" dedi. Enerji sönümleyicileri, olası deprem sırasında her yöne doğru 70 santimetre hareket edebilen, deprem sonrasında da kendini merkezleyebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurgulayan Tokgözoğlu, "Enerji sönümleyicileri sayesinde Bolu Dağı Tüneli en şiddetli depreme dayanıklı hale getirildi. Hasar meydana gelse bile, viyadüklerde tamiri mümkün çok küçük hasarlar meydana gelebilir" diye konuştu.