Botaş çifte kıskaç içinde

Botaş, çifte kıskaca girdi. Doğalgaz fiyatındaki artıştan dolayı ithalat faturasının kabarmasıyla mağdur olan Botaş'a bir darbe de, aldığı gazın parasını ödemeyen belediyeler ve kamu kurumlarından geldi.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Botaş, çifte kıskaca girdi. Doğalgaz fiyatındaki artıştan dolayı ithalat faturasının kabarmasıyla mağdur olan Botaş'a bir darbe de, aldığı gazın parasını ödemeyen belediyeler ve kamu kurumlarından geldi. Botaş'ın kamu kurumları ve belediyelerden tahsil edemediği alacakları 5.3 milyar dolara ulaştı.
Botaş'a en borçlu kurumlar arasında yüzde 91 ile Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) geliyor. EÜAŞ'nin toplam borcu, faizleriyle birlikte 4 milyar 821.1 milyon dolara yükseldi. İkinci sırayı toplam alacakların yüzde 7'sini oluşturan Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı EGO alıyor. EGO'nun borçları 348.7 milyon doları buluyor. Üçüncü sırada yer alan İzmit Doğalgaz şirketinin (İZGAZ) 77.4 milyon dolar, TÜGSAŞ'ın 16.5 milyon dolar borcu bulunuyor.
Temerrüde düştüğü için ayrı hesapta izlenen 5.3 milyar dolarlık (7.2 milyar YTL) borcun yanı sıra, aynı kuruluşların cari borçları da sürekli yükseliyor. Bu çerçevede İGDAŞ'ın (İstanbul) 213 milyon YTL, EGO'nun 91 milyon YTL, İzgaz'ın da 7.4 milyon YTL ayrıca borcu var. Ayrıca EÜAŞ'ın 40 milyon YTL, İstanbul Gübre Sanayii'nin 10.4 milyon YTL, Hamitabat Santralı'nın de 6.8 milyon YTL borcu oluştu.
Gökçek ödemeyi kesti
AKP'li Melih Gökçek yönetimindeki Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı EGO'nun borcu 1990'lı yıllardan geliyor. EGO'nun 1997 yılına kadar biriken borçları söz konusu yılda dolara çevrilerek 127.5 milyon dolar olarak belirlendi ve bir ödeme planına bağlandı. Ancak, EGO bu borcun sadece 18 milyon dolarlık bölümünü öderken, ilerleyen yıllarda aldığı doğalgaza ilişkin borçlarını da erteleme talepleriyle sürekli bu hesaba aktardı.
Söz konusu borç böylece 315 milyon YTL'si anapara ve 157 milyon YTL'si faiz olmak üzere toplam 472 milyon YTL'ye (348.7 milyon dolara) ulaştı. EGO borcunu ödemediği gibi, zaman kazanmak için borçlarının 112 milyon dolarlık bölümüne de geçen yıl mahkemede itiraz etti.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu EGO'nun birikmiş borcunu ödemediği gibi, cari dönemde kullandığı gaza ilişkin aylık ödemelerini de geç ve düzensiz yaptığını, dolayısıyla önceki dönem borcunu ödemek bir yana sürekli yeni borç stoku yaratmaya devam ettiğini belirtti. Kurul, EGO'nun aldığı doğalgaz bedelini ödemeyerek bir anlamda Botaş'ın kaynaklarıyla kendini finanse ettiğini vurguladı.
Olan Botaş'a oluyor
Botaş'ın EÜAŞ'den olan alacakları da 1997 yılına kadar uzanıyor. 1997'den beri ödemelerini düzensiz yapan EÜAŞ, bir yandan doğalgaz alımını sürdürdüğü halde 1999 yılından bu yana çok cüzi bir ödemede bulundu. YDK, EÜAŞ'den alacaklarını tahsil edemeyen Botaş'ın doğalgaz ithalatı için bankalardan finansman kredisi kullanma yoluna gittiğini, bu durumun da Türkiye'nin doğalgaz talebini karşılamak için büyük yatırım projelerini üstlenen Botaş'ın yatırımlarını olumsuz etkilediğine dikkat çekti. Botaş'ın ayrıca alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle Hazine'ye olan yükümlülüklerini de yerine getiremediği ifade edildi.
Üç yıl sonra fark edildi
Botaş'ın alacaklarının 2.6 milyon YTL'lik bölümünü ise doğalgazı kaçak kullanan A.T. adlı bir tekstil firmasının borçları oluşturuyor. YDK'nın raporuna göre, Çorlu'daki söz konusu şirketin, fabrikadaki doğalgaz sayacı ile oynayarak 2001 yılı Ekim ayından 2004 yılı Mart ayına kadar kadar kaçak gaz kullandığı üç yıl sonra fark edildi. Yapılan hesaplamalar sonucu şirketin 2.3 milyon YTL tutarında kaçak doğalgaz kullandığı belirlendi.
Faiziyle birlikte 2.6 milyon YTL'ye ulaşan alacaklar için Çorlu İcra Müdürlüğü nezdinde icra takibine geçilmesine karşın iki yılda bir sonuç alınamadı.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, müşterinin kaçak gaz kullandığının uzun yıllar sonra fark edilmesinin ciddi bir sorun olduğuna dikkate çekerek, doğalgaz sisteminin kontrol altına alınması gerektiğini belirtti.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, söz konusu sistemin kontrol edilmesiyle kayıp ve kaçakların günlük ve aylık raporlarla ortaya çıkarılması, farklılık nedenlerinin araştırılması için teknik çalışma yapılmasını istedi.