BTC için zehir zemberek rapor

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), 115 milyon dolar ödeme yapılan mühendislik işlerinde inanılmaz aksaklıklar saptadı. YDK, Botaş Teftiş Kurulu'nun koordinatörlüğünde oluşturulacak bir teknik heyetin...
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), 115 milyon dolar ödeme yapılan mühendislik işlerinde inanılmaz aksaklıklar saptadı. YDK, Botaş Teftiş Kurulu'nun koordinatörlüğünde oluşturulacak bir teknik heyetin, mühendislik hizmeti anlaşmalarını baştan sona incelemesini ve fazla ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesini istedi.
YDK'nın 8 Şubat 2005'te tamamlanan 2003 yılı Botaş raporunda Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı projesine geniş yer verildi. Zamanında bitirilememesi durumunda Türkiye'ye, gecikilen her gün için 500 bin dolarlık cezanın yanı sıra proje sahibi şirket ve ülkelerin zarar ve ziyanını da karşılama yükümlülüğü getiren projenin 10 Mayıs 2005'ten 30 Haziran 2005 tarihine uzatılan sürede de bitmesi zor görünüyor.
Tazminat ödenebilir
YDK'nın talep ettiği inceleme, ileride ödenmesi söz konusu, olası ceza ve tazminatlar nedeniyle gecikmedeki sorumluların belirlenmesi açısından da önem taşıyor.
Rapora göre, BTC projesi ile ilgili olarak 50 ayrı firma ile mühendislik ve hizmet sözleşmeleri imzalandı. İlk etapta 63.1 milyon dolar olan sözleşme bedelleri, 30 milyon dolarlık artışla 93.5 milyon dolara yükseldi. Ayrıca yapılan 'saatlik ve günlük' ücretlerle birlikte toplam rakam 115 milyon dolara ulaştı. Boru hattının tamamı ise, sonradan doğan maliyet artışları hariç olmak üzere 1 milyar 307 milyon dolara mal olacak.
Hatlar 23 yerde kesişti
Yüksek Denetleme Kurulu Raporunda, 115 milyon dolarlık ödemeye karşın, inanılmaz mühendislik hataları yaşandığına dikkat çekildi. Aksaklık şöyle sıralandı:

  • Hatların birbirlerine çok yakın planlanması sonucu BTC boru hattı, Sivas-Doğubeyazıt doğalgaz boru hattını 23 yerde kesiyor. Kesişme noktaları 4 yerde 500-800 metre, iki yerde ise bin 200-bin 300 metre aralıkta bulunuyor.
  • PT 1 İstasyonu'nun (toplam dört istasyon var) dere yatağı üzerinde seçilen yerleşme yeri nedeniyle, sağlam zemini bulmak için, 13.5 metre kazı sonucu, hafriyat ve dolgu yapılarak yerleştirilmesi nedeniyle pompalardepolar arası kot farkı oluştu.
  • PT 3 İstasyonu'nda yerleşim yeri seçimi nedeniyle bir tepenin yarısını kapsayan yaklaşık 1 milyon metreküplük hafriyat yapıldı.
  • 2003 yılında kaynağı yapılan yaklaşık 60 kilometre uzunluğundaki borular, birleştirilmeden, kaynak yeri kaplamaları yapılmadan, kanallarına yerleştirilmeden bir kış boyunca açıkta bekletildi.
    Raporda, "Temel mühendislik ve detay mühendislik çalışmaları sonucu seçilen güzergâh ve istasyon yerlerinin harita üzerinde belirlendiği ve arazi çalışmalarının tam olmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan çalışma ve ödenen ücretler ile elde edilen sonuçlar ve seçimler bağdaşmamaktadır" denildi.
    Boru hattının bitiminde, tesislerin güvenilir ve fonksiyonel olup olmadığını anlamak üzere yapılacak mühendislik hizmetinin ihalesiz olarak 20 Nisan 2004 tarihinde Universal Ensco Inc. şirketine, objektif olmayan kriterlerle verildiği belirtilen YDK raporuna göre, söz konusu şirket, Amerikalı olduğu için bu işe seçilmiş.
    İnceleme istedi
    YDK, 12 milyon dolarlık Anlaşma Sonrası İşler (ILF şirketi), 15.3 milyon dolarlık Mühendislik Kontrolluk Hizmetleri (ILF), 4 milyon 625 bin dolarlık Proje Yönetim Danışmanlık Hizmeti (Universal Ensco Inc.) ve 4.5 milyon dolarlık Teknik Bütünlük Çalışması (Universal Ensco Inc.) hizmeti alımı işlerinin Botaş Teftiş Kurulu tarafından, 'kapsam, örtüşme ve iş tekrarı' açısından incelenmesini istedi. Yüksek Denetleme Kurulu ayrıca, BTC projesine ilişkin mühendislik çalışmaları, makine ekipman ve malzeme alımı ihaleleri, ihale aşamasında kapsama giren ve değiştirilen iş kalemlerinin ve birim fiyatlarının projenin yürütülüşü ile özellikle proje maliyetini etkilemesi açısından incelenmesini talep etti.