Bu tahsilatla indirim zor

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın 'kayıt dışı ile mücadele' seferberliği henüz kayıtlara yansımadı.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın 'kayıt dışı ile mücadele' seferberliği henüz kayıtlara yansımadı. Beyana dayalı gelir vergisinde yüzde 2.3 artış kaydedilirken, kurumlar vergisinde beyan edilen vergilerde yüzde 58.7'lik gerileme yaşandı. Yılın ilk yarısında, vergi gelirlerini ÖTV ve KDV gibi dolaylı vergiler kurtardı.
Yılın ilk yarısına ilişkin bütçe verileri, faiz dışı fazla gibi bazı temel alanlarda olumlu gelişmeleri ortaya koyarken, vergi alanında aynı başarının da yakalanamadığını gözler önüne serdi. Vergide bu yıl 106.7 milyar YTL'lik tahsilat hedefleyen Maliye Bakanlığı, yılın ilk yarısı tamamlanırken bu hedefin yüzde 45.6'sını yani 48 milyar 570.5 milyon YTL'sini tahsil etti.
Kurumlar düşük kaldı
Vergi gelirleri toplamda yüzde 21.9'luk gelişme gösterdi. Ancak, ekonominin bir önceki yıl performansını gösteren beyannameli vergilerde geneldeki bu artışın gözlenmediği ortaya çıktı. Beyana dayanan gelir vergisi yüzde 2.3 artışla 587.4 milyon YTL'den, 601.1 milyon YTL'ye yükseldi. Kurumlar vergisinde ise yüzde 58.7 oranında gerileme yaşandı. Geçen yılın ilk 6 ayında 538.4 milyon YTL olan tahsilat, bu yılın ilk yarısında 222.5 milyon YTL'de kaldı.
Beyannameli gelir ve kurumlar vergisinde genel performansın altında kalınması, ekonomi çevrelerinde '2004 yılını kayıt dışı ile mücadele yılı' ilan eden Maliye Bakanı Kemal Unaktan'ın, özel sektöre tüm çağrılarına ve artırılan denetime rağmen mesafe alamadığı şeklinde yorumlandı. Yani Maliye Bakanı Kemal Unakıtan da vergiyi tabana yayamadı ve sık sık çağrıda bulunmasına karşın beyannameleri yükseltemedi.
Beyana dayalı vergilerde bir tek 'basit usulde' vergilendirilen mükelleflerde olumlu gelişme kaydedildi. Basit usul vergileri yüzde 78.6 artıyla 47.1 milyon YTL'den 84.6 milyon YTL'ye çıktı. Bu tutar da toplam içindeki küçük payı ile önemli bir etki yaratmadı.
Vergi gelirlerinde ortaya çıkan bu tablo, hükümeti bu yıl ekim
ayında TBMM'ye sunmayı planladığı vergi indirimlerini de içeren yasa değişikliklerinde zorlayacak. Hükümet, kurumlar vergisini 5 yıllık bir süreçte yüzde 30'dan yüzde 15'lere indirmeyi planlıyordu. Ayrıca, turizmden eğitime ve tekstil sektörüne kadar geniş bir yelpazade öngörülen KDV indirimlerinin de hızlı yapılamayacağına da dikkat çekiliyor.
TOBB tarafından kurulan Ekonomi Politikaları Araştırma Enstitüsü TEPAV, dolaylı/dolaysız vergilerdeki gelişime işaret ederek, 'Gelir dağılımını gözetmeyen bir vergi yapısı doğduğuna' dikkat çekmişti. TEPAV, Türkiye'de yüzde 70'in üzerine çıkan dolaylı vergilerin 2002 yılında ABD'de yüzde 23.7, Polonya'da yüzde 48.9 ve Meksika'da yüzde 60.6 seviyesinde olduğu bilgisini aktarmıştı. Aynı yıl Türkiye yüzde 65.6'lık oranla dolaylı vergilerin en yüksek olduğu ülke konumunda bulunuyordu.
En fazla vergi artışı mal ve hizmetlerde
Maliye, hedeflerini tutturmak için kaynağından kesilen vergilere bel bağladı. Ücret, faiz, tarım gelirleri gibi kaynağından kesilerek tahsil edilen gelir vergisi tevkifatı, 9 milyar YTL olan gelir vergisinin 8 milyar YTL'sini oluşturdu. Tevkifatla alınan gelir vergisindeki artış yüzde 18.4 oldu.
Mal ve hizmetlerden alınan toplam vergiler yüzde 29.4'lük şartıyla 17.7 milyar YTL'den 22 milyar 986.3 milyon YTL'ye yükseldi. Bunun içinde ağırlığı akaryakıttan gelmek üzere 14 milyar 550.6 milyon YTL'si ÖTV'den 5 milyar 773.1 milyon YTLS'si ise KDV'den geldi. ÖTV artışı yüzde 29.6, KDV artışı ise yüzde 15.2 oldu. Dış ticaretten alınan vergiler ise yüzde 14.9 büyüyerek 8.8 milyar YTL'ye yükseldi. Vergideki bu tablo dolaylı verginin artmasına neden oldu.