Bütçeye mahalli destek

Gelecek yıl yürürlüğe girecek Kamu Mali Yönetim Kanunu çerçevesinde hazırlanan 2006 bütçesinde ilk kez Merkezi Yönetim Bütçesi'ne geçilirken, merkezi yönetimin bütçe harcamaları 174.3 milyar YTL olarak belirlendi.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Gelecek yıl yürürlüğe girecek Kamu Mali Yönetim Kanunu çerçevesinde hazırlanan 2006 bütçesinde ilk kez Merkezi Yönetim Bütçesi'ne geçilirken, merkezi yönetimin bütçe harcamaları 174.3 milyar YTL olarak belirlendi. Açığın 17.4 milyar YTL'de tutulduğu bütçenin yükünü mahalli idareler de sırtlanacak.
2006 bütçesinde gelir vergisinde yüzde 57.9, kurumlar vergisinde yüzde 84.6, motorlu taşıtlar vergisinde yüzde 45.7 olarak öngörülen artışlar ilk bakışta vatandaşa vergi yükü getirecek gibi görünse de yüksek oranlı artışların bütçe birliğini sağlamak amacıyla mahalli idareler ve fon paylarının da bütçe gelirlerine eklenmesinden kaynaklandığı ortaya çıktı.
Yeni bütçenin gerekçesinde, yüzde 57.9 olarak öngörülen gelir vergisinin mahalli idare ve fon payları dikkate alınmadığında artış oranının yüzde 8.7'de kaldığı ifade edildi. Aynı şekilde, Kurumlar Vergisi'ndeki yüzde 84.6'lık artışın da yüzde 12.9'da kaldığı vurgulandı. 2006 bütçesinde, mahalli idare ve fon paylarının tüm vergi kalemlerine eklendiği gözlendi.
Öte yandan, 2005 bütçe sonuçları da mahalli idare ve fon payları eklenerek 2006 bütçesiyle karşılaştırma olanağı sağlayacak şekilde revize edildi. Örneğin, 2005 bütçesinde 18.4 milyar YTL gelir vergisi öngörülürken, mahalli idare ve fon payları katılarak yapılan revizyonda bu rakam 22.7 milyar YTL'ye çıkacak. TBMM Başkanlığı'na sunulan 2006 yılı bütçesinde toplam gelirler 156.9 milyar YTL, Merkezi Yönetim'in toplam harcamaları 174.3 milyar YTL ve bütçe açığı da 17.4 milyar YTL olarak hedeflendi. Üst kurulların dahil olmadığı 2005 yılı konsolide bütçesinde ise bütçe gelirleri 124.3 milyar YTL, bütçe harcamaları 155.6 milyar YTL ve bütçe açığı da 29.1 milyar YTL olarak öngörülmüştü. Ancak bu seneki bütçe açığının yaklaşık 15 milyar YTL seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor.


Büyütmek için tıklayınız

2008'de 171.2 milyar YTL
Tasarıda ayrıca, 2007 net bütçe geliri 162.4 milyar, 2008 bütçe geliri de 171.2 milyar YTL olarak öngörüldü. 2006 bütçesinde vergi gelirlerinde yüzde 37.4 artış öngörüldü. Buna göre, 2005'te 106.6 milyar YTL olarak hedeflenen vergi gelirleri 2006'da 146.4 milyar YTL'ye çıkacak. Vergi kalemlerinde en yüksek artış ise yüzde 84.6 ile kurumlar vergisinde öngörüldü. Ayrıca, gelir vergisinde yüzde 57.9, motorlu taşıtlar vergisinde yüzde 45.7 artış hedeflendi. İkinci en yüksek artış yüzde 84.4 ile yurtiçinde satılan mallardan alınan KDV'de hedeflendi. Yeni bütçenin gerekçesinde söz konusu artışlara mahalli idareler ve fon payları da eklenerek ulaşılacağı vurgulandı.
Bütçenin ilkleri
2006 bütçesi birçok ilkleri içeriyor. Bütçede, 'genel bütçeli kurumlar' içerisinde yer alan bakanlıklar ve bakanlıklarla ilişkili başkanlık, müsteşarlık ve genel müdürlüklerin yanı sıra üst kurullar, özel bütçeli kurumlar ve üniversitelerin harcamaları da aynı bütçede toplandı. Böylece, merkezi yönetimin tüm harcamaları bir bakışta görülebilir hale geldi. Buna göre, üst kurulların 2006'daki gelirleri 1.2 milyar YTL, harcamaları ise 541 milyon YTL olacak.

Büyütmek için tıklayınız

Analitik bütçe yöntemine göre hazırlanan bütçede, merkezi yönetimin bütçe gelirleri toplamı aslında 171 milyar 250 milyon YTL olarak öngörüldü. Ancak, 'Ret ve iadeler' başlığı altında, ücretliler ile ihracatçılara ve teşvikli yatırımlar için yapılacak 14.4 milyar YTL'lik vergi iadeleri toplam gelirlerden düşülerek, net bütçe gelirleri 156 milyar 850 milyon YTL olarak belirlendi. Tasarıda ayrıca, 2007 net bütçe geliri 162.4 milyar, 2008 bütçe geliri de 171.2 milyar YTL olarak öngörüldü.
Faiz faturası küçülüyor
2006 bütçesinde, 2005 hedefine göre 10.2 milyar YTL tasarrufla, toplam 46 milyar 260 milyon YTL'lik faiz ödemesi hedeflendi. 2005 bütçesinde 56.4 milyar YTL tutarında faiz ödemesi öngörülmüştü. Hükümet, son iki yıldır, bir sonraki yılın faiz ödeme hedefini, bir önceki yılın gerçekleşme tahmini üzerine kuruyor. Dolayısıyla, 2006 için belirlenen faiz ödeme rakamı aynı zamanda 2005'teki gerçekleşme tahminini de gösterdiği için, bu yılın faiz hedefine göre gerçekleşmenin 10.2 milyar YTL az olacağı anlamına geliyor. Merkezi yönetimin toplam personel giderleri 36 milyar YTL, mal ve hizmet alımı giderleri 17.7 milyar YTL, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri 5 milyar YTL öngörüldü. Gelecek yıl Telekom'un hisse satışından ise 2 milyar YTL gelir hedeflenmesi dikkat çekti.
Son iki yılın bütçesinde Milli Savunma Bakanlığı bütçesinin önüne geçen Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi, 2006'da arayı daha da açacak. 2005'te 10 milyar 977 milyon YTL olan Savunma bütçesinde 2006'daki artış yüzde 8.2'de kalarak 11 milyar 877 milyon YTL olacak. Buna karşılık, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi yüzde 11.3 oranında artarak 14 milyar 882.3 milyon YTL'den 16 milyar 568.1 milyon YTL'ye yükselecek. Ancak, eğitim bütçesindeki artış, Diyanet'teki artışın yine de gerisinde kaldı. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2005'te 1 milyar 126 milyon YTL olan bütçesi yüzde 16.2 artırılarak 1 milyar 308 milyon YTL'ye çıkarıldı. Bütçede en büyük artışlardan biri de yüzde 36.9 ile 5.5 milyar YTL'den 7.5 milyar YTL'ye yükseltilen Sağlık Bakanlığı ödeneğinde oldu.
Kamu Mali Yönetim Kanunu gereği bütçede istihbarat ve bazı askeri harcamalarla ilgili şeffaflık yolunda adımlar da atıldı. Bu çerçevede, daha önce Başbakanlık bütçesinde yer alan MİT Müsteşarlığı ile Milli Güvenlik Kurulu'nun bütçesi açıkça Bütçe Kanunu'na konuldu. MİT'in 2005'te 301 milyon YTL olan bütçesi 352.6 milyon YTL'ye, MGK Genel Sekreterliği'nin 9.7 milyon YTL olan bütçesi de 11 milyon YTL'ye çıkarıldı.
Bu arada, Başbakan Tayyip Erdoğan yeni bütçeyle ilgili şunları söyledi: "Bütün sektörler için yeni dönemin başlangıcı olacak. Bu hedeflerle kendimizi bağladık. Bütçe açığı 8.1 milyar YTL'ye gerilemiştir. Bu açık geçen yıl 21 milyar YTL olarak gerçekleşmişti. Türkiye'nin en büyük meselesi olan bütçe açığı, AB'nin Maastricht Kriterleri'ne uygun hale geliyor. Bu bütçe ile 2006 yılında, 2005'e göre ciddi manada artış yatırımlarda olacak."
'Sayın bakan seni çok seviyorum'
Şiddetli 'ishal'e bağlı aşırı su kaybı nedeniyle cumartesi günü Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırılan Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, taburcu oldu. Kemal Unakıtan'ın eşi Ahsen Unakıtan, eşi canlı yayında basın açıklaması yaparken gözyaşlarına hâkim olamadı ve eşine sarıldı. Unakıtan dün, hastaneden ayrılırken sağlık durumuna ilişkin açıklama yaptı. Sağlık problemi nedeniyle cumartesi günü hastaneye yatmak 'mecburiyetinde kaldığını' belirten Kemal Unakıtan, "Ağır bir ishal geçirdiğim için su kaybı söz konusuydu. Bunun telafisi ancak hastaneye gelmekle mümkündü. Yoğun bir ilgi ve bakımdan sonra taburcu oluyorum" dedi.
Unakıtan, Hacettepe Üniversitesi çalışanlarına, özellikle de Rektör Prof. Dr. Tunçalp Özgen'e ve hastanenin genel koordinatörü Prof. Dr. Uğur Erdener'e teşekkür ederken yanıbaşındaki eşi Ahsen Unakıtan, gözyaşlarına hâkim olamadı. Adeta hıçkırarak ağlayan Ahsen hanım, Kemal Unakıtan'ın, "Özellikle, beni gece gündüz yalnız bırakmayan eşime de çok teşekkür ediyorum" sözleri üzerine, eşine arkadan sarıldı.
Unakıtan doktorlarının tavsiyesi doğrultusunda soru almayacağını söyleyince basın mensupları eşi Ahsen hanıma yöneldi. Bunun üzerine Ahsen Unakıtan, yüksek sesle, "Tek bir şey söylemek istiyorum: Sayın bakan seni çok seviyorum" dedi. Ahsen Unakıtan, eşinin sağlık durumunun şu an gayet iyi olduğunu, merak edilecek bir durum bulunmadığını sözlerine ekledi.
Yatırımlar canlanacak
Maliye Bakanı Unakıtan, hastaneden taburcu edilirken, 2006 bütçesine ilişkin 'geciken' açıklamayı yaptı. Unakıtan, 2006 bütçesinde en fazla artışın yüzde 50 ile yatırımlarda gerçekleştirildiğini belirtti. Unakıtan, özetle şu bilgileri verdi: "Faiz dışı fazla hedefi yine yüzde 6.5. Bunun yüzde 5'i genel bütçeden, yüzde 1.5'i de diğer kamu kuruluşlarından ve KİT'lerden geliyor. 2005'te 10 milyar YTL olan yatırım bütçesi, 2006'da yüzde 50 artışla 15.1 milyar YTL'ye çıkacak. Bütçe açığının GSMH'ya oranı 2002'de 14.6 iken 2006'da 2.5'e inecek. Faizin bütçedeki payı 2002'de yüzde 46.8 iken, 2006'da yüzde 29.4'e gerileyecek. Faizin GSMH'ya oranı 2002'de yüzde 18.9 iken, bu gelecek yıl yüzde 8.6'ya inecek.