Cari açığa turizm desteği

Geçen yıl 17.5 milyon turist Türkiye'ye 15.9 milyar dolarlık para girişi sağlarken, bu kaynak, 15.4 milyar dolarlık cari açığın daha da büyümemesi açısından turizm gelirinin önemini ortaya koyuyor.

ANKARA - Geçen yıl 17.5 milyon turist Türkiye'ye 15.9 milyar dolarlık para girişi sağlarken, bu kaynak, 15.4 milyar dolarlık cari açığın daha da büyümemesi açısından turizm gelirinin önemini ortaya koyuyor. Hazine'nin '2004 Faaliyet Raporu'na göre, geçen yıl özel kesim tarafından sağlanan banka dışı sermaye girişi ise 8.3 milyar dolara ulaştı. Bu sermaye girişi de, cari açığın finansmanında ciddi rol oynadı.
Verilere göre 2004'te, önceki yıla göre Türkiye'ye gelen turist sayısı yüzde 25.7 arttı. Aynı dönemde turizm gelirleri de bir önceki yıla göre yüzde 20.3 artarak 15.9 milyar dolara ulaştı.
Turizm gelirlerindeki bu artış, hizmetler dengesindeki gelişmelerin belirleyicisi oldu. Bu gelişmeler sonucunda, 2004 yılında cari işlemler dengesi 15.4 milyar dolarda kaldı. Yabancı sermaye yatırımları da, önceki yıla göre yüzde 51.6 artarak 2.6 milyar dolara ulaştı. Bu arada 2003 yılında 347 bin olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri'ndeki (KİT) personel sayısı, 2004 yılında 27 bin azalarak 320 bine düştü.
Faiz dışı fazla güldürdü
Geçen yıl kamu kesimi faiz dışı fazlası yüzde 6.5 olarak hedeflenirken, bu dönemde konsolide kamu sektörü faiz dışı fazlası 25.6 katrilyon lira düzeyinde gerçekleşerek, hedeflenenden 2.6 katrilyon lira fazla oldu. Kamu net borç stokunun, Gayri Safi Milli Hasıla'ya oranının 2004 yılında yüzde 65'e gerileyeceği beklenirken, aynı dönemde iskontolu Türk Lirası cinsinden iç borçlanma faizi yüzde 24.7'ye, yıl sonuna doğru ise ikincil piyasalardaki faiz oranları yüzde 20 seviyesinin altına indi. Dış borçlanma maliyetlerinde belirgin bir iyileşme sağlanırken, 10 yıl vadeli dolar cinsinden uluslararası tahvillerin ihracındaki risk primi 2002 yılında 700 iken, 2004 yılı kasım ayında 286 baz puana geriledi. Benzer şekilde 2001 yılında ikincil piyasalarda 1158 baz puana kadar çıkmış olan 2030 vadeli dolar cinsinden tahvilin risk primi, 2004 yılı sonunda 299 baz puan seviyesine düştü.
Büyüme, 2004'ün dokuz aylık döneminde yüzde 9.7 olarak gerçekleşirken, geçen yıl enflasyon yüzde 9.3'e geriledi. 2004 yılında ihracat yüzde 32.8 artarak 62.8 milyar dolara ulaşırken, aynı dönemde ithalat yüzde 40.1 artarak 97.2 milyar dolara yükseldi.
KİT'lerde durum
Rapora göre geçen yıl KİT'lere, 556 trilyonluk görev zararı için bütçeden aktarım yapıldı. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu ve Türkiye Taşkömürü Kurumu 2004'te 81 ilde 1.5 milyon yoksul aileye, 1.1 milyon ton ücretsiz kömür dağıtıldı. Bu kuruluşlara görevin kısmi karşılığında 60 trilyon liralık görev zararı ödemesi yapıldı. TCDD'ye 2004 yılında, ekonomik olmayan hatların karşılığında 141 trilyon liralık görev zararı ödendi. Diğer yandan, maaş ve ücret ödemeleri için TCDD'ye 539 trilyon lira TTK'ya 382 trilyon lira sermaye transferi yapıldı.
Hazine, Halk Bankası'na 2004'te esnaf ve sanatkârlara verilen krediler çerçevesinde 79 trilyon aktardı. Doğrudan gelir ödemeleri için geçen yıl çiftçiye 2 katrilyon 48 trilyon aktarıldı. Aynı dönemde prim destekleri için 326 trilyon lira ödeme yapıldı.