Cavcav'ın kayıt dışı savaşı

Düşen enflasyon ortamında kârlılığı azalan işletmeleri, şimdi de kayıt dışı vuruyor. Mevcut potansiyelin 2.5 katı kapasiteye sahip un sanayinde de kayıtlı çalışan işletmeler, kayıtsız çalışanların haksız rekabeti ile karşı karşıya.
Haber: HANİFE ŞENYÜZ / Arşivi

ANKARA - Düşen enflasyon ortamında kârlılığı azalan işletmeleri, şimdi de kayıt dışı vuruyor. Mevcut potansiyelin 2.5 katı kapasiteye sahip un sanayinde de kayıtlı çalışan işletmeler, kayıtsız çalışanların haksız rekabeti ile karşı karşıya. Ankara Un Sanayi fabrikasının sahibi İlhan Cavcav, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'a kayıt dışı çalışan işletmeleri şikâyet etti. "Bana muhbir derlerse desinler" diyerek, kapısını vergi uzmanlarına açtı, kaçağın yollarını gösterdi. Şimdi, Unakıtan'ın harekete geçmesini bekliyor.
Maliye Bakanlığı'nın hesabına göre yüzde 30, vergi uzmanları ile AB ve ABD'li yetkililerin yüzde 50'den fazla dediği kayıt dışı ekonomi, kurallara uygun çalışan işletmeler üzerinde baskısını artırıyor. Makro dengelerde sağlanan başarının ardından, kayıt dışılığın yarattığı haksız rekabeti engellemek, kurumsallaşmayı sağlamak ve uluslararası standartlara uygun işletme anlayışını yerleştirmek için son iki yıldır kayıt dışı ile daha etkin mücadelenin gerekliliğini ortaya koydu.
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, kayıt dışı ile mücadelede 'işi en iyi bildiğini" ifade ettiği işadamlarının da yanında, yöresindeki kayıt dışı çalışanları şikayet etmesini istemişti. Buna uyan işadamlarından biri de kamuoyunun çok yakından tanıdığı bir isim İlhan Cavcav. Gençlerbirliği Spor Kulübü'nün başkanlığını yapan sanayici Cavcav, Unakıtan'a gitti ve sektörde kayıt dışı çalışan çok sayıda işletme bulunduğunu, bu işletmelerin haksız rekabeti ile karşı karşıya bulunduklarını ve rekabet edemez duruma geldiklerini anlattı.
Cavcav, un sanayi işletmelerinde kaçağın nasıl kolaylıkla yakalanabileceğini de vergi uzmanlarına gösterebileceğini vurguladı. Unakıtan'ın talimatıyla uzmanlar, Cavcav'ın fabrikası Ankara Un Sanayi'nde 15-20 gün kamp kurdu. Kayıt dışı üretimin yolları, enerjiden giren çıkan buğday-un bağlantılarına kadar tüm detaylarıyla gösterildi. Cavcav, Radikal'in sorularını yanıtlarken, sektörden kendisine 'muhbir' suçlamaları geleceğine ise "derlerse desinler" yanıtını verdi ve kayıtlı işletmeleri çalışamaz konuma getiren kayıt dışılığın mutlaka çözülmesi gerektiğini söyledi.
Kapasite fazla
Son iki-üç yılda kayıt dışı ekonomide çok fazla artış olduğunu vurgulayan Cavcav, Türkiye'de yılda 14 milyon ton buğday tüketilmesine karşın, geçmişte uygulanan politikalar ve bilinçsiz yatırımla 38-40 milyon ton kapasiteli un fabrikalarının kurulduğunu söyledi. Cavcav, Türkiye genelinde 1335 adet un fabrikası bulunduğunu, bunların da İç Anadolu'da sıkışıp kaldığını söyledi.
Rekabetin, kayıt dışı çalışan işletmeleri artırdığını ve birkaç yıl önce 32-33 YTL'ye un satarken, bugün 23-24 YTL'ye bile un satılabildiğini vurgulayan İlhan Cavcav sorunları şöyle sıraladı:
"Kayıt dışı çalışmak işçilik maliyetini yüzde 50 azaltıyor. Buğdayı faturasız almak 3.07 liralık bir avantaj sağlıyor. Kaçak elektrik kullananlar kilogramda 0.60-0.70 kuruşu cebe atıyor. Bu durumda, kayıtlı olan fabrikaların kayıt dışı çalışanlarla rekabet etmesi imkânsız hale geliyor. Ben şikâyet ettim. Maliye geldi inceledi ama henüz bir sonuç yok."
Cavcav, sektörün devletin denetim ve gözetiminde yeniden yapılanmasının şart olduğunu belirtirken, bunun için gıda tüzüğü çerçevesinde tüm işletmelerde laboratuvar kurulması gerektiğini, buna uymayanların faaliyetten men edilmesi gerektiğine dikkati çekti. 1.5 milyon YTL'ye un fabrikası kurulurken, tam donanımlı bir laboratuvarın maliyetinin de 1.5 milyon YTL olduğunu belirten Cavcav, "mevcut işletmelerin belki 150'sinde laboratuvar var, gerisinde yok" dedi. İlhan Cavcav, sektörde atıl kapasitelerin birleşme yoluyla ortadan kaldırılmasının ve birlikler kurarak ihracata yönelmenin de çözüm sağlayacağına vurgu yaptı.
TMO'dan alamıyoruz
Cavcav, un sanayinin yaşadığı sorunlardan birinin de TMO'nun geçmişte ihraç ettiği ancak katma değer yaratılarak satışması için un fabrikalarına ihraç kaydıyla verdiği buğdayda yaşandığına dikkati çekti. İlhan Cavcav, hükümetin izlediği politikaya paralel olarak ihracat bağlantıları yapan işletmelerin, Dahilde İşlem Belgeleri'nde yaşanan usulsüzlükler gerekçe gösterilerek TMO'dan zamanında buğday alamadıklarını, yapılan sözleşmelerin teminatlar yakılarak feshinin gündemde gelebileceğini söyledi.