Çiftçi patates diyetine karşılık tazminat alacak

Tarım ve Köy İşleri Bakanı Sami Güçlü, 1992'den bu yana Nevşehir ve Niğde bölgesinde görülen 'patates siğili' hastalığı nedeniyle zor günler geçiren çiftçilere müjdeli haber verdi.
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

NEVŞEHİR - Tarım ve Köy İşleri Bakanı Sami Güçlü, 1992'den bu yana Nevşehir ve Niğde bölgesinde görülen 'patates siğili' hastalığı nedeniyle zor günler geçiren çiftçilere müjdeli haber verdi. Güçlü, sürdürülebilir tarım açısından patates yerine yetiştirilecek üründen elde edilecek gelir ile patatesten elde edilen gelir arasındaki farkı üreticiye ödeyeceklerini ve mağduriyetlerini gidereceklerini söyledi.
Güçlü, hastalığın yayılmasını önleyeceklerini belirterek, "Bu hastalığı uzun soluklu olarak takibe alıp yayılmasını önlemeli ve mücadelede başarılı olmalıyız. Sizlerin üniversitelerin ve bakanlığın katılımı ile daha kapsamlı çalışmalar yapmak, yeni bilgiler ve çözümler üretmek zorundayız. İlgisi, sorumluluğu ve bilgisi olan herkesi bu konuda çalışmalara destek vermeye çağırıyoruz. Yakında proje çalışmalarımız olacaktır" diye konuştu.
Nevşehir'de Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından düzenlenen '1'inci Ulusal Patates Zirvesi'nde konuşan Güçlü, "Bu bölgemizde dar bir alanda da olsa görülen 'patates siğili hastalığı'dır. Bu hastalık bitki hastalığıdır. Bazı insanlarımızın zannettiği gibi insanda kansere veya bir başka hastalığa neden olması söz konusu değildir. Buna kanser demek yanlıştır. Hastalığın zararı sadece toprağadır" dedi.
Hastalığın görüldüğü alanlarda üç yıl boyunca üretim yasağı getirildiğine dikkat çeken Güçlü, "Bunun bilimsel nedenleri vardır. Ancak bu yasak hiçbir şey üretmeyeceksiniz anlamına gelmemektedir. Hastalığı kontrol edecek, yayılmasını en aza indirecek ürün ve yetiştirme teknikleri ile tarımsal üretime devam edebileceksiniz. Örneğin bu alanlarda patatese alternatif ürünler yetiştirebileceksiniz. İşte bu çerçevede patates yerine meyvecilik, yem bitkileri ve yağlı tohum bitkileri yetiştiren üreticiler öncelikle olmak üzere bir grup ürünün üretimi desteklenecektir " diye konuştu.
Güçlü, bölgede patates siğilinden zarar gören üreticilere 15 milyon YTL kaynak aktarıldığını belirterek, üreticilere şu müjdeli haberleri verdi:
"Bakanlıkça hazırlanan doğrudan gelir desteği ile muhtelif destekler kararnamesi ve bununla ilgili olarak tebliğ kapsamında patates siğili hastalığının görüldüğü bölgelerde çiftçilere üç yıl tazminat ödenecek. Patates yerine yağlı tohum bitkileri ekene dekar başına 75 YTL, tek yıllık yem bitkisi ekimine 65 YTl, çok yıllık yem bitkisi ekene 200 YTL, meyve bahçesi tesis edenlere 350 YTL, buğday, arpa, yemeklik baklagil ekimine 20 YTL ödeme yapılacak. Sulamada kullanılan elektrik enerjisi maliyetlerinin düşürülmesi için 2005 yılında 52 milyon YTL kaynak ayrıldı.Özellikle elektrik borcunu ödemiş üreticiler veya borcu olanlar borcunu ödedikten sonra bu destekten faydalanacak.TBMM'de geçen çarşamba kabul edilen yasa ile elektrik borçlarında yapılandırıldı ve 36 ay vade imkânı getirildi.
Patateste sertifikalı tohum kullanımı ise yüzde 14. Aldığımız kararla bu yıl ilk kez sertifikalı patates tohumu kullanana dekar başına 18 YTL tohumluk desteği verilecek. Amacımız sertifikalı tohum kullanımını artırmak ve yurtiçi yönetime yönelmek. Hükümetimiz bu yıl doğrudan gelir desteği ödemelerini öne çekti. Nisan ayında planlanan mart ayına alındı."
Güçlü, Türk tarımının gelecekteki yapısını etkileyen önemli uluslararası gelişmeler olduğuna işaret ederek, "Bunlar DTÖ ve AB adaylık sürecinin başlamasıdır. Birçok ülkede ithalata uygulanan gümrük vergileri ortadan kalkacak. Rekabet gücü olan ülkeler tarımda ayakta kalabilecektir" dedi. Güçlü, Türk tarımının 2015 yılına kadar Avrupa Birliği ortak tarım politikasına uyum sağlayacağını açıkladı.
Toroğlu'na eleştiri
Zirvede AKP Niğde Milletvekili Erdoğan Özegen, eski hakem ve futbol yorumcusu Erman Toroğlu'nu eleştirerek, "Herhalde top yuvarlak diye patatesi de top zannedip açıklamalar yapıyor. Patatesin yeşil yapraklarını da futbol sahası sanıyor" dedi.



Müjdeli haber yetmiyor
Bakan Sami Güçlü'nün Patates Zirvesi'ndeki müjdeli açıklamalarına karşın patates üreticileri umutsuz olduklarını açıkladı. Nevşehir bölgesinde patates üreticisi İbrahim Memiş, şu anda sadece bir köyde 10 bin ton patatesin depolarda beklediğini belirterek, "Hiç yoksa bile bölgede 200 bin ton patates depolarda. Şu anda 13.5 bin YKr'ye mal ettiğimiz patatesi 7 bin YKr satamıyorum. Elektrik borcumu ödeyemiyorum. Bu 'kanser' söylentisi bizi mahvetti. Rakı yüzünden birçok kişi öldü. Rakıları imha ettiler. Madem bu zararlı, bizim patatesleri de imha etsinler" diye konuştu.
Türkiye'de yıllık patates üretimi 5.17 milyon ton. Sanayi patatesin oranı ise bu miktarın sadece yüzde 2'si. Yani 120 bin ton. 21.8 milyon ton üretimi olan ABD'de 6.5 milyon ton sanayi tipi patates üretimi yapılıyor. Türkiye'deki sanayi patatesi üretimi ise sektörden gelen talebi karşılamıyor. Türkiye'de 80 bin patates üretici var.
'Fosfor birikimi var'
Bu arada patatesteki siğil hastalığını TBMM Tarım Komisyonu'na açıklayan Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi öğretim görevlisi Prof. Dr. Sait Gezgin, son günlerde tartışılan saf azot konusuna değinerek, "Dekar başına 36 kg azotlu gübre verilmesi gerekirken Türk çiftçileri daha fazlasını veriyor. Oysa topraklarda nitrat azotu kilogramda 50 miligram olmalı. Bölgede ağır metal kirliliği var. Buna fosforlu gübre neden oluyor. Dekar başına 20-50 kg fosforlu gübre kullanılıyor. Toprakların yüzde 62'sinde fosfor birikimi var. Saf azot miktarımız Dünya Sağlık Örgütü'nün çok üzerinde. Gıdalar aracılığı ile alınan fazla nitrat hastalıklara neden oluyor" açıklamasını yaptı.
Frito Lay nihai ürün ithal etmeye başladı
Piyasadaki hızlı arzla oluşan büyüme nedeniyle sanayilik patates bulmakta zorlanan ve ithalatta da sıkıntı yaşayan firmalar, son çare olarak Avrupa'dan bitmiş ürün ithal etmeye başladı.
Türkiye'de bugün 5.3 milyon ton patates üretimi yapılırken bunun ancak 120 bin tonu sanayide kullanılıyor. Bu nedenle tüketiciye istenilen kalitede ürünleri sunabilmek için sanayilik patates temininde zorluklar yaşadığını belirten Frito Lay Genel Müdürü Fahhan Özçelik, "Türkiye'de istediğiniz kalitede sanayilik patates bulmakta zorluk çekiyoruz. Patates ithalindeki güçlükler nedeniyle de geçen yıl özellikle raflar boş kalmasın diye İspanya'daki Frito Lay şirketimizden 700 ton bitmiş (4 milyon paketlenmiş) ürün ithal ettik. Bu yıl da ihtiyacımız olanı karşılayamazsak yine ithalat yapacağız. Bu şekilde Türkiye'nin üretimde katma değeri yurtdışına gidiyor. Şu anda patatesimiz olmadığı için fabrikada bir hattı kapattık. İşcileri izine çıkardık" dedi. Bu yıl artan ihtiyaçları nedeniyle 8-9 bin ton patates ithal etmek istediklerini kaydeden Özçelik, "Türkiye'de patates ithalatında yasaklama yok. Ama biz bugüne kadar çıkarılan sorunlar nedeniyle bir türlü ithalat yapamadık" dedi.
Patates bulmakta zorlanan Frito Lay'in Niğde ve Nevşehir'deki depolarının boş beklediğini belirten Özçelik, ihracat pazarlarında da kayba uğradıklarına dikkat çekti. Özçelik, "Irak ve Suriye, Ürdün'e ürün gönderemiyor, talebi Suudi Arabistan'a yönlendiriyoruz" diye konuştu.