Dalgaya karşı faiz dışı fazla

Hazine Müsteşarı İbrahim Çanakcı, geçen yıl faiz dışı fazlanın hedefin altında yüzde 6.2 olarak gerçekleştiğini, bu yıl yüzde 6.5'in de aşılmasının beklendiğini söyledi.

ANKARA - Hazine Müsteşarı İbrahim Çanakcı, geçen yıl faiz dışı fazlanın hedefin altında yüzde 6.2 olarak gerçekleştiğini, bu yıl yüzde 6.5'in de aşılmasının beklendiğini söyledi. Faiz dışı fazlanın, dalgalanmanın etkisine karşı koruyucu etki yarattığını ve Hazine'nin dış borcu azaltmaya devam edeceğini belirten İbrahim Çanakcı, belki düşüşün hızını azaltabileceğini vurguladı.
Hazine Müsteşarı Çanakcı ve Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erdem Başçı, Ekonomi Muhabirleri Derneği (EMD) üyeleri ile sohbet toplantısında bir araya geldi ve niyet mektubuyla verilen taahhütlere açıklık getirdi.
İbrahim Çanakcı, 2006'da yüzde 5 büyüme hedefini yılın ikinci yarısında dış talepte beklenen artışın katkısıyla ulaşılabilir gördüklerini söyledi. İç talepteki yavaşlama ve dış talepteki artışla birlikte cari açığın geçen seneye göre istikrar kazanacağını beklediklerini ifade eden İbrahim Çanakcı, GSMH'nın yüzde 7'si düzeyinde tahmin edilen açığın yüzde 6.5'ler seviyesinde kalmasının öngörüldüğünü dile getirdi.
'Gerekli önlemler alındı'
Çanakcı, 2005 yılı faiz dışı fazlada hedefin 2.1 milyar YTL altında kalındığını ve yüzde 6.2 gerçekleşme beklendiğini belirtirken, KİT faiz dışı fazlasının hedefin 45 milyon YTL altında kaldığını, sosyal güvenlikte ise 2 milyar YTL'lik bir sapma olduğunu söyledi. Sapmaya neden olan önlemleri aldıklarına işaret eden Çanakcı, şunları söyledi:
"Yüzde 6.5 yerine yüzde 6.2'yi olumsuz görmüyorum. 2003'te yüzde 6.4, 2004'te yüzde 7.1 ve 2005 yılı yüzde 6.2'sinin ortalaması yüzde 6.53. Ortalamada yine hedefin üzerindeyiz. Bu emsalsiz bir gösterge, diğer ülkelerle karşılaştırdığınız zaman, hiçbir ülke bu kadar üst ve bu oranda faiz dışı fazla vermedi. Bu oran olumsuz değil, bunu toplam dengeye baktığımızda görüyoruz. 19.6 milyar YTL olarak öngörülen genel kamu dengesi açığı 4.2 milyar YTL olarak gerçekleşti. Faiz dışı denge önemli ama faiz ödemeleri ve reel faiz azaldıkça toplam dengeye yönelmek lazım. Çok daha anlamlı bir gösterge. Hazine açısından bakıldığında da önemli olan toplam denge. Ne kadar borçlandığınız, piyasaya ne kadar gittiğiniz önemli. Toplam açık GSMH'nın yüzde 4'ü seviyelerinden yüzde 1'e geriledi. Maastricht kriteri dediğiniz bu."
2006 yılı ilk çeyrekle ilgili faiz dışı fazla konusunda bilgi veren Hazine Müsteşarı Çanakcı, kamu sektöründe 9.9 milyar faiz dışı fazlayla hedefin 2.3 milyar YTL üzerinde, KİT'lerde 8.1 milyar YTL ile hedefin 0.7 milyar YTL üzerinde performans gösterildiğini, genel dengenin 3.6 milyar YTL açık vermesi öngörülürken, 0.6 milyar YTL fazla verdiğini kaydetti.
Çanakcı, piyasalardaki dalgalanma, faiz ve kurdaki hareketlerin Hazine'nin finansman programına etkisini değerlendirirken, bunun 2006'ya etkisinin çok sınırlı kalacağını, ancak 2007'yi olumsuz etkileyeceğini kaydetti.
Reform tamamlandı
Kamu maliyesi reformları hakkında bilgi veren Çanakcı, sosyal güvenlik reformunun önemli ölçüde tamamlandığını ve niyet mektuplarının yavaş yavaş gündeminden düştüğünü belirtti, gelir vergisi ve harcama reformlarının sürdürüleceğini kaydetti. Çanakçı, etkinin sınırlı kalmasının 168.4 milyar YTL'lik borçlanma dışında 40,2 milyar YTL'lik faiz dışı fazla, TMSF ve özelleştirme gelirlerinin etkili olduğunu, bu gelirlerin 7-8 milyar YTL artmasının beklendiğini söyledi. Borç stokunun GSMH'ye oranının yüzde 55.8'e çekildiğini vurgulayan Çanakcı, "Yüzde 6.5 faiz dışı fazla, TMSF ve özelleştirmeden yüzde 3'lük destek dalgaya rağmen borç stokundaki iyileşmeyi tersine çevirmeyecek, belki biraz hızını yavaşlatacak" diye konuştu.
Çanakcı, finansal sektör reformlarına değinirken, gözetim ve denetimin entegre edilmesinin fizibl olup olmadığını ortaya koymak için bir çalışma başlatıldığını ve bunun aralık sonuna kadar tamamlanacağını söyledi.
3 ve 4. gözden geçirmelerin onaylanmasının ardından 1.9 milyar dolara yakın kredi diliminin 1 Ağustos'ta Hazine kasasına gireceğini belirten Çanakçı, yeni gözden geçirme için IMF heyetinin eylül sonu ekim başında davet edilebileceğini ifade etti.
Başarı çok açık
Niyet mektuplarında yapılamayanlar listesinin kabarık olduğunun hatırlatılması üzerine Çanakçı, 7 performans kriterinden 4'ünün. 12 yapısal reformdan 10'unun gerçekleştirildiğine işaret ederek, "Bunu başarının gölgelenmesi olarak nitelemiyorum. Başarı çok açık. sosyal güvenlik reformunun başarısını gölgeleyecek bir şey değil" yanıtını verdi. Zamanlama konusunda kimsenin kendilerini zorlamadığına işaret eden Çanakcı, "Hedefleri biz koyuyoruz; orada biraz hırslı davranıyor olabiliriz" dedi.
IMF'nin yeniden yapılanması ile ilgili sorular üzerine Çanakcı, Türkiye, Meksika, Çin ve Güney Kore'nin kotalarının artabileceğini, Türkiye'nin kotasının binde 46'dan binde 64'e, 964 milyon SDR olan sermayesinin ise 400-450 milyon SDR artabileceğine dikkat çekti.
4.4 milyar YTL'lik tedbir paketi
Niyet mektubuna 2006 yılı için yeni bir parametre eklediklerini belirterek, alınması öngörülen 4.4 milyar YTL'lik tedbir paketiyle ilgili düzenlemeler hakkında bilgi veren Çanakcı, faiz dışı harcamalara üst sınır getirildiğini, 168.6 milyar YTL'yi aşmayacağını söyledi. Çanakcı'nın verdiği bilgilere göre, harcama kriterleri üst sınırında sosyal güvenlik prim affından sağlanacak gelirlerin dahil edilmeyerek bu tutarın harcanmamasın öngörülüyor. Sosyal güvenlik kurumlarına 24.3 milyar YTL'lik transfer kaleminin 1 milyar liranın biraz üzerinde daralması bekleniyor.
"Faiz dışı fazlanın yüzde 6.5'in üzerine çıkma, sosyal güvenlik açığının yüzde 4.5'in altında kalabilme ihtimali için bu tedbirler otomatik stabilizatör olacak" diyen Çanakcı, kurumlar vergisi öngörülenin altına düşerse ek sınırlamaya gidilebileceği mesajını verdi. Çanakcı, alınacak toplam 4.4 milyar liralık ek tedbirin 2.1 milyar YTL'sinin sağlık harcamalarındaki artış, 1.3 milyar YTL'sinin emeklilere vergi iadesi gibi diğer sapmalar ve 1.1 milyar YTL'sinin kurumlar vergisindeki indirimle birlikte ortaya çıkabilecek azalmaya dönük olduğunu söyledi.
Bütçe sınırlamalarının yatırım, diğer cari ve cari transferler kaleminden öngörüldüğünü belirten Çanakcı, bu tedbirlerin gelişmelere paralel olarak yeniden gözden geçirileceğini ve yeniden düzenlenebileceğini vurguladı.
Sıfırlama doğru karar
Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erdem Başçı, enflasyon hedefindeki sapma sonrasında hükümete yazılan ve IMF'e de gönderilen mektubun, 3 ve 4. gözden geçirmeler sonrasında yazılan niyet mektubunun eki olarak IMF toplantısına sunulduğunu söyledi.
Başçı, bir soru üzerine finansal araçlar üzerinde vergilemede, swap gibi türev araçların başlangıçta eksik bırakılmasından dolayı Türkiye'ye ilginin zayıfladığını, Hazine'nin 5 yılık kağıtlarına fazla talep gelmediğine işaret ederek, "Türev araçlara da stopaj konsa bu olmazdı, sıfırlama doğru olmuştur" diye konuştu.