Denizlerde 'bayrak' krizi

Türk bayrağı taşıyan amatör tekne ve yatlardan her yıl alınan yüksek oranlı motorlu taşıt vergileri (MTV), denizcilik sektörünü açmaza soktu.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Türk bayrağı taşıyan amatör tekne ve yatlardan her yıl alınan yüksek oranlı motorlu taşıt vergileri (MTV), denizcilik sektörünü açmaza soktu.
Lüks yat sahibi zenginler, yatlarını vergi ödenmeyen ülkelere kaydettirip bu ülkelerin bayrağını çekerek Türkiye'de vergi ödemekten kurtulurken, denizciliğe gönül veren amatörlerin Türk bayrağı çektikleri küçük tekneler için yüksek vergi ödemek zorunda kalması, kıyıların yabancı bayraklı teknelerle dolmasına yol açtı. Mevzuata göre, Türkiye'de tüm tekneler kayıt altına alınmak zorunda. Ancak, yüksek vergi yüzünden teknelerin sadece yüzde 30'unun kayıt altında olduğu tahmin ediliyor. Bunların bir bölümü, vergiden kaçmak için kâğıt üzerinde kurulan şirketlerin mülkiyetinde görünüyor.
Sembolik bağış yeterli
Türkiye'de teknelerin ilk alımı sırasında yüzde 8 özel tüketim vergisi ve yüzde 18 katma değer vergisi ödeniyor. Bunlara ilave olarak her yıl motorlu taşıtlar vergisi alınıyor. Ancak, teknelerini hiç vergi almayan ülkelere tescil ettirenler, o ülkenin bayrağını çektiklerinde Türkiye'deki vergileri ödemek zorunda kalmıyorlar. Bazı ada ülkelerinde ise kiliseye sembolik bağış yapmak, ticari olarak kullanılan teknelerin bile her türlü vergiden muaf olması için yeterli oluyor. Türklere ait lüks teknelerin tamamına yakını bu şekilde yabancı bayrak çekerek Türkiye'de vergiden kurtuluyor.
Lüks yatlar için konulduğu düşünülen vergileri ise, teknelerini yabancı ülkelere tescil ettirme olanağı bulunmayan amatör denizciler ödüyor. Tekne ve yatlardan alınan MTV oranları tekne boyuna göre değil, motor gücüne göre belirlendiği için, vergilemede büyük bir haksızlık da yaşanıyor. Örneğin 115 beygirgücündeki 5.2 metrelik, değeri yaklaşık 12 bin dolarlık bir amatör balık/gezi teknesi için yıllık 3.8 bin YTL vergi ödeniyor. Beygirgücü 200 olan 6.4 metre uzunluğunda ve değeri yaklaşık 19 bin doları bulan hızlı balık teknesinin yıllık vergisi ise 10.008 YTL'yi (toplam değerinin yüzde 40'ını) buluyor. Buna karşılık, 10 metre boyundaki kamaralı bir yelkenli için, beygirgücü 30 olduğu için, değeri yaklaşık 96 bin YTL olmasına karşın 667.2 YTL vergi ödeniyor.
Girişimler sonuçsuz
Yat ve Tekne Endüstrisi Federasyonu (YATEF) Maliye Bakanlığı ve Denizcilik Müsteşarlığı nezdinde girişimlerde bulunarak, Türk denizcilik endüstrisinin de önünü tıkayan motorlu taşıtlar vergisi ve diğer yıllık vergiler konusuna çözüm bulunmasını istedi. Ancak, yeni bir düzenlemeye gidileceği yönünde kendilerine herhangi bir söz verilmedi.
Deniz Turizmini ve Denizciliği Geliştirme Derneği'nin hazırladığı raporda ise, amatör denizcilikte ileri gitmiş AB ülkelerinin hiçbirinde yıllık motorlu taşıtlar vergisi kapsamında alınan tekne vergisi bulunmadığı belirtildi. Raporda, "Günümüzde AB ülkelerinin hiçbirisinde amatör tekne sahiplerinden, satın alma anında ödenen KDV hariç, başka vergi alınmamakta" denildi.
Yıllık verginin ya tamamen kaldırılması ya da tekne boyuna göre makul bir orana çekilmesi önerilen raporda, vergide sağlanacak indirimin hem kayıtdışındaki teknelerin kayıt altına girmesini sağlayacağı, hem de istihdam artışına katkı sağlayan tekne inşa endüstrisini geliştireceği vurgulandı. Raporda, iç piyasanın gelişmesiyle güçlenecek olan tekne inşa endüstrisinin yurtdışına satışlarının da canlanacağı, dolayısıyla ciddi bir döviz girdisi sağlayacağı görüşü dile getirildi.
Bu tablo yabancı bayrak çektiriyor
Amatör teknelerle ilgili olarak bazı AB ülkeleri ile Türkiye arasında verilerin karşılaştırılması şöyle:

Almanya
Sahip olduğu kıyıların uzunluğu 3 bin 624 km. Almanya'da 184 kişiye bir tekne düşerken, marina ve yat limanı sayısı ise 2 bin 400'e kadar ulaşıyor. Almanya'da gezi teknelerinde motorlu taşıt vergisi alınmıyor.

İtalya
Sahip olduğu kıyıların uzunluğu: 9 bin 226 km. olan İtalya'da 68 kişiye bir tekne düşüyor. 105 marina ve yat limanı bulunan ülkede bağlama yeri, iskele, çekek sayısı ise 131 binin üzerinde. Bu ülkede gezi teknelerinden motorlu taşıt vergisi alınmıyor.

Hollanda
Sahip olduğu kıyıların uzunluğu 451 km. olan Hollanda'da 64 kişiye bir tekne düşüyor. bin 200 marina ve yat limanı olan ülkede bağlama yeri, iskele, çekek sayısı 18 bin 800. Hollanda da vergi almayan ülkelerden.

Türkiye
Sahip olduğu kıyıların uzunluğu 8 bin 333 km. olan Türkiye'de 5 bin kişiye bir tekne düşüyor. Türkiye teknelerden yüzde 10-40 arasında motorlu taşıt vergisi alıyor.