Dev boru hattı projesine tarihi imza: Nabucco Türkiye'yi AB'ye bağladı

Dev boru hattı projesine tarihi imza: Nabucco Türkiye'yi AB'ye bağladı
Dev boru hattı projesine tarihi imza: Nabucco Türkiye'yi AB'ye bağladı

Hazar ve Ortadoğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa?ya pazarlayacak olan Nabucco Doğalgaz Boru Hattı Projesi?yle ilgili hükümetlerarası anlaşmaya Bulgaristan, Romanya, Avusturya, Macaristan ve Türkiye?nin başbakanları tarafından imzalar atıldı. FOTOĞRAF: KAYHAN ÖZER / AA

Hazar ve Ortadoğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyacak Nabucco Boru Hattı Projesi'yle ilgili hükümetlerarası anlaşma görkemli bir törenle imzalandı Ev sahibi Erdoğan, 'Enerjide AB'ye önemli ortağız. Sadece enerji noktasından bakıldığında bile Türkiye'nin AB üyesi olması gerektiği net bir şekilde ortaya çıkacaktır' dedi
Haber: SONGÜL SELVİ / Arşivi
HİLAL KÖYLÜ / Arşivi
TARIK?IŞIK / Arşivi

ANKARA - Hazar ve Ortadoğu doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya pazarlayacak olan Nabucco Projesi’yle ilgili hükümetlerarası anlaşma, 31 milyar metreküp doğalgazın tedariğine ilişkin tartışmaların gölgesinde dün törenle imzalandı.
Hükümetlerarası anlaşması ile Ankara’da görkemli bir törenle imzalanan Nabucco projesinin Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki bağı güçlendirdiği vurgulandı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, törenin Türkiye’nin AB ile ilişkisi için önemli bir gün olduğunu söylerken, “Boru hattı vazgeçilmez bir proje. Olası bir proje değil hiç kimsenin vazgeçemeyeceği bir proje” dedi. 

Enerjide AB’ye ortağız
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise projeyle birlikte Türkiye’nin doğalgaz altyapısının Avrupa ile birleşeceğini ve muhtemel kriz dönemlerinde karşılıklı dayanışmanın mümkün olacağını söyledi.
Erdoğan, “Proje, ayrıca AB ile enerji alanındaki ilişkilerimizin gelişmesine ve derinleşmesine de zemin hazırlayacaktır” dedi. Nabucco Projesi ile tarihi bir anın yaşandığını söyleyen Erdoğan, projenin, bölgeyi farklı bir konuma ulaştıracağını ifade etti. Erdoğan, Türkiye’nin önemine de dikkat çekerek, “Türkiye enerji piyasasında AB’ye önemli ortaktır. Esasen sadece enerji noktasından bakıldığında bile Türkiye’nin AB üyesi olması gerektiği net bir şekilde ortaya çıkacaktır” dedi. 

‘Dördüncü ana arter...’
“Tarihi bir anı hep birlikte yaşıyoruz” diye sözlerine başlayan Başbakan Erdoğan, projenin gelişimi hakkında detaylı bilgi verdikten sonra şunları söyledi:
“Bugün geldiğimiz noktada işte bu tarihi anı simgeleyen törenle projede çok ciddi bir aşama kaydediliyor. Hep birlikte imzalarını atacağımız anlaşmayla birlikte Nabucco Projesi’ni fiiliyata geçiriyor ve projenin hukuki altyapısını oluşturuyoruz.
Proje tamamlanıp gaz sevkıyatı başladığında inanıyorum ki tüm bu coğrafya her açıdan farklı bir konuma yükselmiş olacaktır.
Ülkemiz, kaynak ülkelerle tüketici pazarları arasında tabii bir köprü, bir geçiş noktası konumunda bulunuyor. Tamamladığımız ve devam etmekte olan tüm bu projeler enerji güvenliği noktasında Türkiye’yi önemli bir konuma yükseltiyor. Gazda, Avrupa’nın dördüncü ana arteri olmak esas hedeflerimiz arasında. Türkiye-Yunanistan Gaz Enterkonnektörü ile atılan ilk somut adımın ardından Nabucco Projesi’nin hayata geçmesiyle inanıyorum ki bu hedefimiz işlerlik kazanır” diye konuştu.

Nabucco rüya değil
Nabucco’nun rüya olmadığını belirten Erdoğan son olarak şunları söyledi: “Bu proje sadece ülkelerimizi birbirine yakınlaştırmakla, sadece refahına katkı sağlamakla kalmayacak tüm bölgenin refah, huzur ve istikrara kavuşmasına da sağlam bir zemin hazırlayacaktır. Bazı çevreler Nabucco Projesi’ni bir rüya olarak adlandırmaya devam ediyorlar.
Ancak unutmayalım ki zamanında Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Projesi de rüya olarak yorumlanmıştı. Oysa bugün bu boru hattı başarıyla işlemekle kalmıyor, hattın kapasitesinin artırılmasına yönelik adımlar da atılıyor.
İnanıyorum ki Nabucco Projesi de bu olumsuz yorumları boşa çıkaracak ve bir başarı hikâyesi olarak hizmetine planlandığı zamanda sunulacaktır.”

Yıldız: İran kaynak ülke
Nabucco’nun Türkiye-AB ilişkilerinde ‘dönüm’ noktası olacağını vurgulayan Enerji Bakanı Taner Yıldız da İran’ın katılımı konusunda şunları söyledi:
“İran’ın da kaynak ülkelerden biri olduğu kesin. Hangi şartlarda verir, o bizim problemimiz değil. Nabucco’ya gaz sağlamak sadece Türkiye’nin sorumluluğunda değil. Gaz tedariki konusunda henüz hiçbir ülkeden taahhüt alınmadı. Bu iş zaten uzun vadeli. 5-10 yılı kapsayacak bir süreçten söz ediyoruz. Her şey adım adım gerçekleşir. Resmin bütününe bakalım. Ortada üreticiler var, tedarikçiler var.”
“Nabucco Türkiye için ‘ucuz gaz’ alternatifi olamayabilir” diye devam eden Enerji Bakanı Taner Yıldız şöyle devam etti: “Burada önemli olan arz güvenliği. Ama Türkiye, hattan geçecek 31 milyar metreküp gazın 10-12 milyar metreküplük bölümünü kullanabilecek. Çünkü, proje ortaklarının hattan geçecek gazdan yüzde 50 oranında kullanabileceklerini öngörüyoruz.”

İlk söz Şaakaşvili’ye
Erdoğan’ın konuşmasının ardından ilk sözü verdiği Gürcistan Cumhurbaşkanı Şaakaşvili, “Bu proje tutacak. Hem de Rusya’ya, İran’a rağmen tutacak. Biz de bu yüzden Ankara’ya geldik. Böyle devasa bir projenin öncüsü olan Türkiye, herzaman ki gibi uluslararası alanda öne çıkıyor” dedi. 

Şüphecilere BTC’li yanıt
Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev, projenin kamu özel sektör işbirliği modelinin büyük ölçekte gerçekleşmiş hali olduğunun altını çizerken şunları söyledi: “Bu son derece önemli bir adım. İyi olan güzel olan yaratıcı olan her şey uzun zaman içinde gerçekleşir ve çok çaba gerekir. Hükümetlerarası anlaşmaya imza koyduğumuz bugüne kadar çok zaman geçti. Şüpheyle yaklaşan taraflar bulunuyor ama ben inanıyorum ki şu aşamada geldiğimiz nokta doğalgaza Nabucco ile kavuşacak ülkelerle yapılan işbirliğinin önemli göstergesi. Şüphelenenlere şunu söylüyorum; garantili gaz yok diyenlere seslenmek istiyorum. BTC’de de benzer şüpheler olmuştu. Bu ilk kez gerçekleşmiyor. Bulgaristan her zaman için Nabucco’nun gerçekleştirilmesinin destekçisi olmuştur. Ülkem AB’nin aktif üyesi.  Amacımız hem kaynak hem güzergâh çeşitlendirmesi. Hem ekonomilerimiz hem AB vatandaşları daha büyük güç kazanacak.”

Bangard’da depolama
Avusturya Başbakanı Werner Fayman ise, hedeflerinin Nabucco Hattının son noktasında Bangard’da modern bir depolama merkezi kurmak olduğunu dile getirdi. Feyman, yenilenebilir enerji kaynaklarının her zaman güvenli olmadığını belirtirken, “Geleneksel enerji kaynaklarıyla yenileneilir enerji kaynaklarının kombine edilmesi. Ne kadar fazla çeşitlilik sağlarsak o kadar iyi” dedi.

Macaristan: İzleyelim
Macaristan Başbakanı Gordon Bajnai ise Nabucco projesinin etkisinin sadece boru hattının geçtiği ülkelerle sınırlı kalmayacağını, pek çok ülke üzerinde görüleceğini dile getirdi. Bajnai, üst düzeyde bir Nabucco izleme kurulu oluşturulmasını istediklerini belirtirken, “AB tarihinde görülmemiş bir projeden bahsediyoruz. Komplike proje. Farklı ortaklar var. Yeni üye ve gelecekteki üye ülkeler ve AB’nin doğu ortaklık stratejisindeki ülkeler burada. Projenin tamamlanması için en üst düzeyde dikkatimizi projeye yöneltmemiz gerekiyor” dedi.
AB Başmüzakerecisi Egemen Bağış da, Türkiye’nin AB’den ‘enerji faslında’ müzakereleri açmasını beklediğini kaydetti. 

Erdoğan: Şartlar elverdiğinde İran gazını da isteriz

“Gazı temenni açısından gerek taraf devletler gerek Nabucco uluslararası şirketi tarafından ciddi çalışmaların yapılmasını gerektirecek bir süreç başlıyor” diyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan şöyle devam etti: “Türkiye’nin bu sürece ilişkin sorumluluklarının bilincinde olduğunu burada vurgulamak isterim. Ben Nabucco Projesi’nin hayata geçirilmesinin diğer projelere de hız kazandıracağına inanıyorum. Bu Azerbaycan, Türkmenistan, Irak ve Mısır başta olmak üzere Hazar ve Ortadoğu bölgelerinde bulunan kayda değer doğalgaz üreticisi Avrupa enerji güvenliği denklemine katılmaları samimi temennimizdir. Şartlar elverdiğinde İran gazının da Nabucco Boru Hattı Avrupa’ya ihrac edilmesini arzu ediyoruz.”

Rusya da mümkün
İran gibi Rusya’yı da projede görmek isteyen Erdoğan şöyle konuştu: “Aynı şekilde Rus gazının da bir gün Nabucco vasıtasıyla Avrupa piyasalarına sunulmasının mümkün olacağına inanıyoruz. Esasen, Katar’ın da ülkemizde tesis edilecek bir sıvılaştırılmış doğalgaz terminali vasıtasıyla Nabucco Projesi’nde ciddi bir rol üstlenebilmesi mümkündür. Böylelikle isimlerini zikrettiğim bu ülkeler Nabucco Boru Hattı vasıtasıyla Türkiye üzerinden Avrupa ile organik bir bağ da tesis etmiş olacaklardır.”

Barroso: Kapasite kontratları yapılmalı

Atılan imzanın gelecek için çok önemli olduğunu vurgulayan Avrupa Birliği (AB) Komisyon Başkanı Jose Manuel Barroso şöyle konuştu: “Gelecek için çok önemli bir adım atıyoruz. Bu sadece Avrupa’nın enerji güvenliği değil Avrupa Birliği, Türkiye için önemli. Türkiye Cumhuriyeti ötesindeki ülkelerle AB ilişkisi için önemli bir gün. Proje Orta Asya ve Ortadoğu’ya uzanıyor. Şüphecilere sesleniyorum. Müzakereler durma noktasına gelmişti. Boru hattı vazgeçilmez bir proje. Olası bir proje değil, hiç kimsenin vazgeçemeyeceği bir proje. Nabucco boru hattı AB ve Türkiye Cumhuriyeti’ndeki enerji güvenliği için büyük önemi var. Güvenilir tedarikçi ve güvenilir kullanıcı ve güvenilir transit ülkeler var.
Bu noktada kapasite kontratları yapılmalı ve yıl sonundan önce imzalanmalı. Tedarikçilere gereken garatileri vermek istiyoruz. Avrupa Birliği olarak bu gazı almaya talibiz.”

ABD: Nabucco projesi hepimizi ilgilendiriyor

ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na bağlı Minsk Grubu’nun Eşbaşkanı Matthew Bryza, imza töreninin ardından, “Bugün tarihi bir tören gerçekleşti. Nabucco Projesi sadece bu projeden gaz alacakları ya da projeye gaz sağlayacakları ilgilendirmiyor, hepimizi ilgilendiriyor. Proje hem bölgesinde hem de uluslararası alanda istikrar unsuru” dedi. Rusya’nın törene katılmamasıyla ilgili olarak, “Onlar davet edildi ama gelmemeyi tercih etti. Bu Rusya’nın bileceği iş” yorumunu yapan Bryza, Maliki’nin törende bulunmasını da şöyle değerlendirdi: “Çok karmaşık bir politik süreçten geçiyor. Böyle bir süreçte Nabucco’ya desteklerini ilan etmesi Irak’ın demokratik ve istikrarlı bir yapıya kavuşmak için ne kadar arzulu olduğunu gösteriyor.” Bryza, İran’ın törene davet edilmemesiyle ilgili olarak da, “Zaten yeterince çok gazımız var. Gazın çoğu Azerbaycan’dan gelecek. İran’a da ihtiyaç duyulmuyor. Zaten Türkiye’ye verdiği gazı bile doğru düzgün sağlayamıyor. İran bu projenin ortağı değil” dedi. ABD’nin Avrasya Enerji Özel Temsilcisi Büyükelçi Richard Morningstar da, konuşmasında bu projenin önemine dikkat çekerek, Türkiye’nin enerji güvenliğinde çok önemli rol oynadığını kaydetti. Bugünkü imzanın kendisine Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı anlaşmasının imzasını hatırlattığını belirten özel temsilci, ABD olarak enerjiye sağlam kaynaklardan güvenli bir şekilde ulaşılmasını hedeflediklerini bildirdi. Morningstar, “Bu, Türkiye’yi Avrupa’ya daha da yaklaştıran bir projedir” dedi.

Azerbaycan: Herkesle entegre olmak istiyoruz

Azerbaycan Sanayi ve Enerji Bakanı Natık Aliyev de, ülkesinin, enerji stratejisini başarıyla kullandığına değindi. Aliyev, “Azerbaycan’ın temel politikası, enerji alanında farklı ülkelerin taleplerine cevap vermek, Azerbaycan’ın dünya ekonomisindeki yerini ve önemini artırmak ve güvenilir bir Doğu-Batı koridorunu izleyerek uluslararası pazarlara ulaşmaya devam etmek. Biz bu amaçla çok daha modern, sofistike ve entegre bir yapı ortaya koymaya çalışıyoruz” diye konuştu.
Aliyev, projenin sadece Azerbaycan için değil, tüm Hazar Denizi ve Akdeniz havzası içinde yer alan ülkeler için çok önemli olduğunun altını çizerek, bunu yaparken küresel tüm oyuncularla da entegre olmak istediklerini söyledi. Azerbaycan’ın Türkiye ve Gürcistan ile işbirliğini daha da güçlendirmeyi arzuladığını ve bölgede enerji konusunda yeni ulaştırma koridorlarının açılmasını desteklediğini ifade eden Aliyev, bu şekilde Batı’daki pazarlara enerjiyi ulaştırmak istediklerini belirtti.

Türkiye yüzde 15 indirimli doğalgazda kararlı

Basın toplantısında Türkiye adına konuşan BOTAŞ Genel Müdürü Saltuk Düzyol, Türkiye’nin boru hattından yüzde 15 indirimli doğalgaz alımına ilişkin talebinin masada olduğunu belirtip, “Bundan fedakârlık ve vazgeçme söz konusu değil” dedi. 
Bir gazetecinin Başbakan Erdoğan’ın proje kapsamında Katar’dan LNG tedarik edilebileceğine ilişkin sözlerini anımsatması üzerine RWE CEO’su Stefan Judisch ise şu yanıtı verdi:

Türkiye’ye 4.5 milyar avro gelecek
“Katar’dan LNG almak çok anlamlı değil. Mümkün olduğu kadar varış merkezine yakın yerlerden gaz kullanmak istiyoruz. Türkiyede böyle bir tesis kurulabilir” dedi. ‘Tedarikçiler arasında neden İran yok?’ sorusuna ise  OMV Ceo’su Werner Auli, “Bölgede siyasi durum istikrara kavuşunca İran neden olmasın” yanıtı verdi.
Nabucco CEO’su Reinhard Mitschek ise, “Bölgede arama ve üretim faaliyetleri bence patlama yapacak. Nabucco sayesinde 4.5 milyar avro doğrudan Türkiye’ye yatırılacak.  Herkes için daha fazla yatırım fırsatı ortaya koyacak. Çok fazla pozitif etki gerçekleştirecek” diye konuştu.