Diyarbakır'ın güneşine AB kredisi

İletim hatlarının yetersizliği ve yoksulluk nedeniyle elektrikte kayıp ve kaçak oranının rekor düzeylere ulaştığı Diyarbakır'da konutların enerji ihtiyacının güneşten sağlanabileceği proje hazırlanıyor.
Haber: NAZMİ BELGE / Arşivi

DİYARBAKIR - İletim hatlarının yetersizliği ve yoksulluk nedeniyle elektrikte kayıp ve kaçak oranının rekor düzeylere ulaştığı Diyarbakır'da konutların enerji ihtiyacının güneşten sağlanabileceği proje hazırlanıyor.
Projeyle, bir konutun aydınlanma, ısınma ve diğer tüm enerji gereksiniminin güneşten sağlanması amaçlanıyor. Projenin kurulduğu konutlar kendi enerjisini üreteceğinden TEDAŞ ya da herhangi bir şirkete ödeme yapmayacak. Böylece kayıp ve kaçak oranının azaltılmasının yanı sıra çevreye zarar vermeyen enerji kullanımı yaygınlaştırılacak. Proje, yerel yönetim eliyle yapılan ilk örnek uygulama olacak. Güneş Evi'yle sürdürülebilir kalkınmanın teşvikinde, sivil toplum, özel sektör ve yerel yönetimlerin rollerinin güçlendirilmesine katkı sunulması da amaçlanıyor.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı, 'Güneş Evi Eğitim ve Uygulama Parkı' için finansmanın önemli kısmı AB fonlarından sağlandı. Bu amaçla gerekli olan 91 bin 677 avronun 78 bin 705 avrosu AB'ye Katılım Öncesi Mali Yardım Programı çerçevesinde Sürdürülebilir Kalkınmanın Sektörel Politikalara Entegrasyonu Projesi kapsamında hibeyle geliyor.
Her yapıya uygulanabilir
Proje, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Dicle Üniversitesi GAP Uygulama ve Araştırma Merkezi'yle Güneydoğu Anadolu Sanayici ve İşadamları Derneği ortaklığında gerçekleştirilecek. Ayrıca, Elektrik Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, Çevre Gönüllüleri Derneği, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği, Yenişehir Belediyesi ve Kayapınar Belediyesi projenin iştirakçileri arasında. Diyarbakır'da yeni yapılaşmanın Kayapınar Belediyesi istikametinde olması özellikle bu bölgeyi projenin merkezine yerleştiriyor. Uzmanlar, sistemin her tür yapıya uygulanabileceğini, ancak ekolojik açıdan tek katlı konutlarda daha verimli olacağına dikkat çekiyor. Almanya'da bu sistemle çalışan 3 bin ev bulunduğunu kaydeden Proje Danışmanı Yüksek Mimar Çelik Erengezgin, bu konutların kendi enerjisini ürettiğine, artanı da saat ücreti üzerinden devlete sattığına dikkat çekiyor.
21 Haziran'da bitecek
Diyarbakır'da Sümerpark içinde yapılacak olan, 'Güneş Evi Eğitim ve Uygulama Parkı' bina inşaatı 21 Haziran 2007'de bitecek, proje 12 ayda tamamlanacak. Sümerpark'ta kurulacak olan güneş evi, uygulama sonuçlarını görmek ve bilinçlendirme faaliyetiyle temiz enerji çalışmasının yapıldığı 'araştırma merkezi' olacak.
2000 saatlik güneş yetiyor
Söz konusu projenin uygulanacağı ülke ya da bölgelerin yılda ortalama 2000 saat güneş enerjisi alması gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, Türkiye'de bu ortalamanın 2600 saat, Diyarbakır'da ise 3000 saat olduğunu belirtiyor.
Projenin konutlara uygulanmasıyla birlikte yılın 3000 saati güneş alan Diyarbakır'da halk yazın güneşten elde ettikleri enerjiyle her tür ihtiyacını karşılarken, yazın kavurucu sıcağıyla, kışın sert ikliminden de kurtulmuş olacak. Projeyle, her konut otoprodüktöre dönüşmüş olacağından kullanılan enerji için devlete hiç bir bedel ödenmeyecek.
Pillerde depolanacak
Uzmanlar, Güneş Evi projesinin yaygınlaşmasıyla birlikte güneş enerjisinin konutun tüm günlük enerji ihtiyacında kullanılabileceği gibi, 'Güneş Pilleri'yle de biriktirilebileceğini ifade ediyor. doalıyısyal Diyarbakır'ın kavurucu güneşi ısınma ve soğutmanın yanısıra konutun elektrik ihtiyacını da karşılamış olacak.
Projenin hayata geçip yaygınlaşmasıyla birlikte kaçak enerji kullanımının giderek azalacağını söyleyen danışman Erengezgin şunları söyledi: "Elektrik enerjisi kullanımında ciddi problemlerin yaşandığı yoğun göç alan bölge kentlerinde, nüfusun önemli kısmının yoksulluk sınırının altında yaşaması, elektrik fiyatının yüksek olması, kaçak enerji kullanımını artırıyor. Bölgedeki iletim ve özellikle de dağıtım hatlarının yetersiz ve eski olması, taşınan enerjinin hat kapasitelerine göre yüksek olması, hat teknik kayıplarını ülke ortalamasının üzerine çıkartmaktadır"
Proje hakkında bilgi veren Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir, yazın kavuran güneşten bile yeteri kadar yararlanamadıklarını belirtti.
'Güneşten doğan mucize'
Baydemir, "Hükümetlerin kafası sadece baraja çalışıyor. Yıllarca bizi de inandırdılar. Oysa barajlar sadece tarihi sulara gömmekle kalmıyor, doğanın dengesini de bozuyor. Ekonomik ömrü ise ancak 50-60 yıl. Güneş Evi'ni yaygınlaştırırsak, yazın bunaltan güneş, yoksulluğa önemli etkisi olan enerji sorunumuzu doğaya zarar vermeden çözüp, güneşten mucize yaratmış olacağız."
Hukuki bir sorun yok
Proje Müellifi ve Danışmanı yüksek mimar Erengezgin, üretim fazlasını devlete satmak anlamına gelen 'çift saat uygulaması'na geçilebildiğinde, artı enerji konutlarının ortaya çıkacağını belirterek şöyle konuştu: "Yani tükettiğinden fazlasını üretip devlete satabilen, devlete yük olmaktan çıkıp, aksine, kendi ölçeğinde destek verebilen yerleşim birimlerine kavuşulacak. Çift saat uygulaması milli politika olana kadar Tedaş'tan ayrıca enerji almayan yeni yapılanmalarda bu tür elektrik üretiminin hiçbir hukuki engeli yok. Sadece elektrik projesinin mahalli dağıtım şirketine tasdiki yeterli. Oto-prodüktör olma koşuluyla, hem ürettiğini hem de TEDAŞ'ın elektriğini kullanma olanağı var. Isıtma ve soğutma amaçlı kullanımlar için ise hiçbir izin gerekmiyor. Çok katlı binaları da, tasarımın "enerji mimarlığı" ilkelerine uygun olması koşulu ile enerji apartmanı olarak inşa etmek, hatta artık bitmiş eski yapılarda bile, doğru bir analizle enerji dönüşümünü önemli ölçüde sağlamak mümkün."