Ekonomi 'sert fren' yaptı

Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), yılın ilk üç ayında büyüme hızını yüzde (gayrisafi yurtiçi hasıla-GSYİH) 4.8 olarak açıkladı. 2004'ün aynı döneminde bu oran yüzde 11.8'di.

ANKARA - Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), yılın ilk üç ayında büyüme hızını yüzde (gayrisafi yurtiçi hasıla-GSYİH) 4.8 olarak açıkladı. 2004'ün aynı döneminde bu oran yüzde 11.8'di. Yine DİE'ye göre GSMH (gayrisafi milli hasıla) artışı ise yüzde 5.3 oldu. Rakamlar büyümenin yavaşlamaya ve ekonominin de soğumaya başladığını gösteriyor.


Büyütmek için tıklayınız

İlk üç ayda GSMH tutarı, cari fiyatlarla 93.76 milyar YTL olurken, GSMH artış hızı cari fiyatlarla yüzde 15.6, sabit fiyatlarla yüzde 5.3'e ulaştı. İlk çeyrekte GSMH rakamı, dolar bazında cari fiyatlarla 70.2 milyar dolar oldu. Büyüme hızı (GSYİH) 2004'ün tamamında yüzde 8.9, GSHM artış hızı ise yüzde 9.9'a ulaştı.
İnşaat kurtardı
DİE'ye göre ilk çeyrekte, sektörel bazda sabit fiyatlarla en yüksek büyüme, yüzde 16.5 ile inşaatta yaşandı. Tarım yüzde 0 büyüdü. İlk çeyrekte sabit fiyatlarla devlet harcamaları yüzde 4.3, özel yüzde 4 arttı. Gayrisafi sabit sermaye oluşumunda artış yüzde 6.9, mal ve hizmet ihracatı yüzde 11.3, mal ve hizmet ithalatı yüzde 9.3 arttı.
Yatırım harcamalarındaki artış, ilk çeyrekte kamuda yüzde 36.6, özelde yüzde 4.8 oldu. 2004'ün ilk çeyreğinde yüzde 12.4 artan özel tüketim harcamaları, bu yıl sadece yüzde 4 yükseldi. Dayanıklı tüketim malı harcamalarındaki yavaşlama ise dikkati çekti. 2004'ün ilk çeyreğinde yüzde 48 olan dayanıklı tüketim harcamalardaki artış, bu yıl yüzde 1.5'e indi.
Toplamda devletin nihai tüketim harcamalarındaki artış yüzde 4.3 olurken, kamunun maaşlar için yaptığı harcamalar geriledi, diğer cari harcamaları ise arttı. Nitekim geçen yılın ilk çeyreğinde maaş ve ücret harcamaları yüzde 1.4 artan devletin bu yıl yüzde 0.6 indi. Yüzde 5.9 olan diğer cari harcamaların hızı yüzde 17.6'ya çıktı.
Kamu, binaya doyamadı
Gayrisafi sabit sermaye oluşumunda 2004'ün ilk üç ayında yüzde 57.6 olan gelişme, bu yıl yüzde 6.9'da kaldı. Kamu yatırımlarının önemli bölümü binada oldu. Kamu makine teçhizat yatırımında geçen yıl ilk çeyrekte görülen yüzde 10.2 daralma, bu yıl yüzde 25.4'e fırladı. Geçen yıl yüzde 38.5 daralan devletin bina inşaat harcamaları yüzde 114.1, yüzde 13.4 olan bina dışı inşaat yatırımları ise yüzde 26.1'e yükseldi. Özel sektörde 2004'ün ilk üç ayında yüzde 65.5 olan yatırımlardaki artış, bu yıl yüzde 4.8'de kaldı. Özel sektör makine teçhizat yatırımı 2004'ün ilk çeyreğinde yüzde 92.1 artarken bu yıl yüzde 1.2'de kaldı. Bu düşüşün baz etkisinden kaynaklandığı vurgulanıyor.