Elektrik piyasasında ikili fiyat

Elektrik kriziyle gözler otoprodüktörlere çevrilirken, elektrik piyasasında ikili fiyat uygulandığı ortaya çıktı. Otoprodüktörler, 3.5 yıldır ana girdileri doğalgazın fiyatında yüzde 60 artış olmasına karşın, aynı fiyattan elektrik satarken...

ANKARA - Elektrik kriziyle gözler otoprodüktörlere çevrilirken, elektrik piyasasında ikili fiyat uygulandığı ortaya çıktı. Otoprodüktörler, 3.5 yıldır ana girdileri doğalgazın fiyatında yüzde 60 artış olmasına karşın, aynı fiyattan elektrik satarken, yap-işlet (Yİ) ve yap-işlet-devret (YİD) santralları doğalgaz zammını fiyatına aynen yansıtıyor. Bu nedenle ülke üretiminin üçte biri pahalı tarifeden geliyor ve ortalama fiyat da yükseliyor.
Hafta sonunda 13 saat elektrik kesintisinin ardından, saat 22.00'den sonra indirimli tarife nedeniyle elektrik vermeyen otoprodüktörler eleştiri hedefi oldu. Doğalgazdan elektrik üreten otoprodüktörler de indirimsiz tarifenin bile maliyetlerinin altında kaldığını belirterek, üretimi bırakacaklarını açıkladı. 119.80 YKr'tan sanayiye elektrik veren otoprodüktörlerin, doğalgaz alışının 90 YKr'yi aştığı belirtildi. Buna karşın, Yİ ve YİD'ler fiyata, doğalgaz zamlarını aynen yansıtıyor. Edinilen bilgiye göre, Yİ ve YİD'lerin sözleşmesindeki 'passthrough' hakkı bu sonucu doğurdu.
Buna göre, devletin yüzde 85 alım ve fiyat garantisi verdiği Yİ ve YİD santralları, doğalgazdan elektrik üretirken, doğalgaza yapılan tüm zamları eşzamanlı elektrik fiyatına yansıttı. Devlet de bu fiyattan zorunlu olarak elektrik almaya devam etti. Otoprodüktörler ise sözleşmelerinde bu düzenleme olmadığı için doğalgaz zamlarını kendi maliyetlerine eklemek durumunda kaldı ve bu noktada, otoprodüktörlerle Enerji Bakanlığı arasında ipler kopma noktasına geldi.
Yüzde 32.9'u pahalı tarifeden
Yılın ilk altı ayında toplam elektrik üretiminin yüzde 24'ü Yİ, yüzde 8.9'u da YİD santrallarından geldi. Pahalı tarifeden satış yapan bu santralların üretimiyle ülke üretiminin üçte biri karşılandığı için, ortalama elektrik fiyatı yükseldi. Otoprodüktörlerin üretimdeki payı ise yüzde 9.6'da kaldı.
Yolsuzlukları Devlet Denetleme Kurumu ve Sayıştay raporlarına geçen Yİ ve YİD'ler, yüksek maliyetleri nedeniyle Enerji Bakanlığı'nın soruşturmasına konu olmuş, bakanlıkla müzakereye oturan şirketler, alım ve fiyat garantisi hakları olduğunu belirterek, anlaşmaya yanaşmamıştı.