Emeklilik hayali bitti cenaze masrafı arttı

Sosyal güvenlik sisteminde köklü değişiklikler yapan yasa düzenlemelerinde yeni sisteme geçiş koşulları yumuşatıldı.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Sosyal güvenlik sisteminde köklü değişiklikler yapan yasa düzenlemelerinde yeni sisteme geçiş koşulları yumuşatıldı. Ekonomik Sosyal Konsey'de (ESK) işçi ve işveren kesiminin dile getirdiği önerilerin bir kısmı yasa tasarısına eklendi.
İşçilerin emekli olabilmesi için 7 bin günden 9 bin güne çıkarılan prim gün uygulamasında 20 yıllık kademeli geçiş benimsendi. Sosyal güvenlik reform paketinin en önemli ayağını oluşturan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasa Tasarısı için TBMM Plan Bütçe Komisyonunda AKP'li Zekai Özcan başkanlığında oluşturulan alt komisyon bir aylık yoğun çalışmanın sonuna geldi. CHP'li Kemal Kılıçdaroğlu, tasarının birkaç noktasına karşı çıktıklarını, bunlar düzeltildiği takdirde karşı oy yazısı bile yazmayacaklarını söyledi. Tasarı çarşamba günü Plan Bütçe Komisyonu'nda görüşülecek.
Her yıl 100 gün artacak
Alt komisyonda, SSK'lılar açısından halen 7 bin olan prim gün sayısının 9 bine çıkarılması uygulamasının 2007 yılından itibaren işe başlayanlar için her yıl 100 gün artırılarak kademeli olarak başlatılması benimsendi. Buna göre 2007'de işe başlayacak kişiler 7 bin 100 gün prim ödeyecek. İzleyen her yıl için bu rakam 100 gün artırılacak ve 2027 yılından itibaren işe başlayacak işçiler ise 9 bin gün prim ödeyerek emekli olacaklar. Prim gün sayısı yeterli olmadığı halde yaş haddinden emekli olacak işçiler için 4 bin 500 günden 5 bin 400 güne çıkarılan prim süresine de kademeli geçiş olanağı sağlanıyor. Buna göre, 2007'de yeni işe başlayacaklar için bu süre 4 bin 600 gün olacak ve izleyen her yıl için bu sayı 100 gün artırılacak. Geçiş süresi ise sekiz yılda tamamlanacak.
2048'de eşitlik sağlanacak
Tasarıda başlangıçta 68 olarak belirlenen emeklilik yaşı alt komisyonda 65'e çekildi. Halen yeni işe giren kadın için 58, erkek için 60 olan emeklilik yaşı 2036 yılına kadar aynen kalacak. 2036'dan itibaren kademeli artacak ve 2048'de kadın ve erkek için 65 yaş olarak eşitlenecek.
Alt komisyon başkanı AKP'li Zekai Özcan, Türkiye'nin borç faizlerinin giderek azaldığını ancak sosyal güvenlik açıklarının hızla arttığını belirtti. Bu hızla devam ettiği takdirde sosyal güvenlik açıklarının bütçenin en ağır yükü haline geleceğini ifade eden Özcan, sosyal güvenlik sisteminde aktüeryal dengenin sağlanması gerektiğini, bunun da kişilerin emekliliğe değil, prim ödeyerek çalışmaya özendirilmesiyle sağlanabileceğini söyledi. Özcan, kişiler ne kadar uzun süre çalışıp, ne kadar yüksek prim öderlerse, o kadar çok emekli aylığı alacaklarını vurguladı.
CHP'li Kemal Kılıçdaroğlu, işçiler açısından prim gün sayısının 7 binden 9 bine çıkarılmasıyla emekliliğin zorlaşacağına dikkati çekti. İşten atılan ve bir süre işsiz kalan kişilerin, prim gün sayısının artırılmasıyla daha geç emeklilik hakkı elde edeceğini vurgulayan Kılıçdaroğlu, bu nedenle işsiz kalınan sürelerde işçilerin sağlık ve emeklilik primlerinin İşsizlik Sigortası tarafından ödenmesini önerdiklerini söyledi. Kılıçdaroğlu, böyle bir düzenlemeyle işçilerin emekliliğinin garanti altına alınacağını dile getirdi. Kılıçdaroğlu ayrıca başka ülke vatandaşlığına geçip, sonra Türk vatandaşlığına dönenlerin de emekli olmasını istediklerini söyledi.
Göçmenler de yararlanacak
Tasarı, başka ülkelerden gelen göçmenler dahil Türkiye'de ikamet eden herkesin genel sağlık sigortası (GSS) kapsamına alınmasını düzenliyor. Ancak, ödeme güçlüğü çekenlerin GSS primleri devlet tarafından karşılanacak. Kimlerin sağlık priminin devlet tarafından ödeneceği, hane halkı başına gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olup olmadığına bağlı olarak belirlenecek. Örneğin dört kişilik bir ailenin aylık geliri (kişi başı 127 YTL'den) 508 YTL'nin altında ise primini devlet ödeyecek. 508 YTL'nin üzerinde ise aile reisi adına 80 YTL sağlık primi kesilecek.
1.140 YTL'lik emzirme parası
Alt komisyonda benimsenen düzenlemeye göre ise işçi, memur, esnaf olduğuna bakılmaksızın bebeği olan herkese 6 ay süreyle net asgari ücretin yarısı oranında ödeme yapılması öngörülüyor. Bu da şu an için aylık 190 YTL'den 6 ayda toplam 1.140 YTL ödenmesi anlamına geliyor.
Cenaze yardımı olarak sigortalıların yakınlarına halen SSK'da 213 YTL, Bağ-Kur'da 186 YTL, Emekli Sandığı'nda ise 10 YTL para ödeniyor. Yeni düzenlemeyle herkes için brüt asgari ücretin üç katı tutarında cenaze yardımı yapılacak.