'Enerji kriz'ini TBMM çözdü

Danıştay'ın, doğalgazla elektrik üreten Enka'ya ait İzmir santralının kapatılması yönündeki kararını by pas eden yasa teklifi TBMM Sanayi Komisyonu'nda kabul edildi.

ANKARA - Danıştay'ın, doğalgazla elektrik üreten Enka'ya ait İzmir santralının kapatılması yönündeki kararını by pas eden yasa teklifi TBMM Sanayi Komisyonu'nda kabul edildi. Yasa teklifi, Danıştay kararının emsal alınması durumunda Türkiye'nin toplam elektrik ürtemin yüzde 24'ünü karşılayan beş yap-işlet elektrik santralında üretimin durdurulması tehlikesini de ortadan kaldırıyor. Danıştay kararını baypas eden yasa teklifi bugün de TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek yasalaşacak.
Kriz neden çıkmıştı?
Danıştay, yap-işlet modeliyle yapılan Enka-İntergen'e ait Gebze, Adapazarı ve İzmir santrallarıyla, Tractabell-Mimag'a ait Ankara doğalgaz çevrim santralı ve Steag-Oyak'a ait İskenderun kömür santralının sözleşmelerinin Danıştay incelemesinden geçmediği gerekçesiyle Kamu İşletmeciliğini Geliştirme Vakfı (KİGEM) tarafından açılan davalar üzerine Adapazarı, İzmir ve Ankara santralleriyle ilgili geçen yıl yürütmeyi durdurma kararı vermişti. Bakanlar Kurulu bu gelişme üzerine ise geçmişteki bazı davalarda olduğu gibi prensip kararı alarak Türkiye'de elektrik üretiminde büyük boşluğa neden olacağı gerekçesiyle Danıştay kararının uygulanmasına izin vermedi.
KİGEM bu kez Bakanlar Kurulu'nun prensip kararının iptali için yeniden dava açtı. Açılan dava üzerine Danıştay, ilk olarak İzmir santralında Bakanlar Kurulu prensip kararının yürütmesini durdurmuştu. Danıştay kararlarının ise taraflara tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde uygulanması gerekiyor. İzmir santralı için bu sürenin dolmasına 22 gün kalmıştı. Danıştay'ın bu kararı emsal oluşturacağı için diğer dört santralın da kapanması da söz konusu olacaktı.
Bilgi notu ürkütücü
Bunun üzerine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Danıştay kararını baypas edecek yasa değişikliği konusunda milletvekillerini ikna etmek amacıyla TBMM Sanayi Komisyonu'na bir bilgi notu gönderdi. Bakanlığın hazırladığı bilgi notunda özetle, Danıştay'ın verdiği yürütmeyi durdurma kararının uygulanması durumunda bir yandan ülkenin önümüzdeki dört-beş yıl her gün iki-dört saatlik elektrik kesintileriyle karşılaşacağı, diğer yandan santralların sahiplerine verilen garanti nedeniyle 6 milyar dolarlık bir tazminat ve zararın söz konusu olduğu belirtiliyordu.
Üretimde aslan payı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın Sanayi Komisyonu'na gönderdiği bilgi notunda, Türkiye'nin yıllık 171 milyar kilovat saatlik mevcut elektrik tüketiminin yüzde 24'lük bölümünün Enka-İntergen'e ait Gebze, Adapazarı ve İzmir santrallarıyla, Tractabell-Mimag'a ait Ankara doğalgaz çevrim santralı ve Steag-Oyak'a ait İskenderun kömür santralı tarafından karşılandığı ifade ediliyordu.
Ekonominin yılda yüzde 6-7 oranında büyümesi nedeniyle mevcut koşullarda dahi yeni enerji yatırımlarına ihtiyaç bulunduğunu vurgulayan Bakanlık, Danıştay kararı sonucu İzmir, Ankara ve Adapazarı santrallerına üretim yaptırılmaması ve buna bağlı olarak da ilgili şirketlere süre uzatımı verilmesi halinde, süre uzatımı döneminde ürettirilmeyen elektrik enerjisi için yaklaşık 2 milyar 960 milyon dolar yatırım bedeli ödenmesi gerektiğini, bunun da Tetaş'ın finans yapısını altüst edeceğini bildirmişti.
BOTAŞ da etkilenecekti
Santrallerin elektrik üretimini durdurmasıyla, Botaş'ın da bu santrallara doğalgaz satamayacağına dikkat çekilen bilgi notunda, Botaş'ın bu durumda ortaya çıkacak hasılat kaybının 2 milyar 7 milyon dolar olacağı kaydedilmişti. Bunun 402 milyon dolarının KDV ve ÖTV kaybı olacağı dile getirilen notta, Botaş'ın ayrıca sadece 2006 yılı için doğalgazı 'al ya da öde' yükümlülüğünden dolayı 1 milyar dolarlık kayba uğrayacağı belirtilmişti.
Seyhan: Devlet işletsin
CHP Adana Milletvekili Tacidar Seyhan, komisyondaki görüşmelerde, hükümetin yargı kararını baypas ederek kötü bir gelenek başlatmak yerine, santralları kamulaştırma yoluna gitmeden üretimlerini devam ettirebileceğini savundu. Tacidar Seyhan, "Kamu yararını gözetirken hukuki tahribata yol açılmamalı. Devlet pekâlâ bu santralları kendisi işletebilir, kamu zararı da söz konusu olmaz" diye konuştu.