Enflasyona benzin döküldü

Eylülde tüketici fiyatları yüzde 1.02, üretici fiyatları yüzde 0.78 arttı. Yıllık enflasyon tüketicide yüzde 7.99, üreticide yüzde 4.38. Akaryakıt, gıda ve eğitim artıştaki ana sorumlular.


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Enflasyonda ağustosta başlayan yükseliş, gıda, konut ve eğitimdeki mevsimlik fiyat yükselişleri ve akaryakıt fiyatındaki artışın etkisiyle dokuz ay aradan sonra TÜFE'nin yüzde 1'in üzerinde arttığı eylülde de devam etti. Tüketici fiyatlarının (TÜFE) yüzde 1.02, ÜFE'nin ise yüzde 0.79 arttığı eylül sonunda yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 7.99'a, ÜFE'de ise yüzde 4.38'e yükseldi.
Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) verilerine göre TÜFE'de geçen yıl yüzde 4.85 olan ilk dokuz aylık artış yüzde 3.93'te kaldı. TÜFE'deki son bir yıllık artış ise yüzde 7.99 olarak gerçekleşti. Yıllık TÜFE artışı bu yıl temmuzda yüzde 7.82'ye kadar inmiş, ancak ağustosta yüzde 7.91'e kadar yükselmişti. Yıllık TÜFE artışı geçen yıl ağustos sonunda ise (1994=100 bazlı endekse göre) yüzde 9 düzeyindeydi. 12 aylık ortalamalara göre TÜFE'deki artış ise yüzde 8.63 olarak hesaplandı. Üretici fiyatları endeksi ise eylülde yüzde 0.78 arttı ve yılın dokuz aylık dönemindeki artış yüzde 2.98 olarak gerçekleşti. 1994=100 bazlı eski endekse göre geçen yıl eylülde TEFE yüzde 1.85 artmış ve ilk dokuz aylık artış yüzde 9.31 olmuştu. ÜFE'deki yıllık artış ise eylül sonu itibarıyla yüzde 4.38 olarak gerçekleşti. Bu oran bu yıl ağustos sonunda yüzde 4.32 olarak hesaplanmıştı. ÜFE'deki 12 aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 9.54 oldu.
Mevsimlik artışlar
TÜFE'deki yüzde 1.02 artış gıda ve alkolsüz içki fiyatlarında yaşanan yüzde 1.34 artış önemli ölçüde belirleyici oldu. TÜFE içinde yüzde 29.42 ile en büyük ağırlığa sahip gıda fiyatlarındaki artış genel enflasyona 0.39 puanlık katkı yaptı. Buna rağmen gıda fiyatları geçen yılın aralığındaki düzeyinin yüzde 0.37 gerisinde kaldı. Gıdadaki son bir yıllık artış yüzde 4.38 olarak gerçekleşti. TÜFE'de yüzde 16.91'le ikinci en büyük ağırlığa sahip olan konutla (kira) ilgili harcamalarda eylüldeki yüzde 1.8'lik artış genel enflasyona 0.3 puanlık katkıda bulundu. Konut harcamaları bu yılın ilk dokuz ayında yüzde 6.68, son bir yıllık dönemde ise yüzde 10.11 artış gösterdi. İlk dokuz ayda TÜFE kapsamındaki harcama grupları içerisinde en yüksek fiyat artışı yüzde 21.86 ile sigara ve alkollü içkilerde, yüzde 11.68'le ulaştırma, yüzde 11.54'le lokanta ve otel harcamaları, yüzde 7.59'la da eğlence ve kültür harcamalarında yaşandı. Son bir yılda en yüksek fiyat artışı yüzde 22.36 ile sigara ve alkollü içkiler grubunda gözlendi. Ulaştırmada yüzde 18.17 artış kaydedildi.
Arındırılmış enflasyon
DİE'nin mevsimlik ürünleri hariç tutarak oluşturduğu özel kapsamlı TÜFE eylülde yüzde 0.68 artış kaydetti. Buna göre eylül enflasyonunun 0.34 puanlık kısmı mevsimlik ürünlerden kaynaklandı. İşlenmiş gıda ürünleri hariç tutularak oluşturulan özel TÜFE ise yüzde 0.82 artış gösterdi. Enerji hariç TÜFE ise yine yüzde 0.82 arttı. Mevsimlik ürünler ve işlenmiş gıda ürünleri hariç TÜFE'deki artış yüzde 0.52'ye kadar inerken, özel kapsamlı TÜFE'den sigara ve alkollü içkiler hariç tutulduğunda ise artış yüzde 0.89'a yükseldi.
Bu arada, eylülün zam şampiyonu fiyatı yüzde 34.9 artan kabak oldu. Daha sonra yüzde 34.6'lık artışla yumurta, yüzde 28.5'le patlıcan geldi. TÜFE bazında en hızlı fiyat düşüşü ise yüzde 22.82'yle yurtiçi bir hafta ve daha fazla süreli turlarda yaşandı. Elmanın fiyatı yüzde 13.4, tavuk etinin fiyatı yüzde 6.65, üzümün fiyatı yüzde 5.83, çocuk tişörtünün fiyatı yüzde 5.12, patatesin fiyatı yüzde 4.6 azaldı. ÜFE bazında ise en hızlı artış yüzde 52.87'yle bayan mont ve kabanda gözlendi. Aynı endeks bazında kitapçıklar ve broşürlerde yüzde 20.48, elektrikte yüzde 19.81 fiyat düşüşü yaşandı.
Eylülde en yüksek fiyat artışı bölgeler itibarıyla yüzde 1.7 ile Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli bölgelerinde yaşandı. Şanlıurfa, Diyarbakır bölgesinde tüketici fiyatları yüzde 1.59, Kayseri, Sivas, Yozgat bölgesinde yüzde 1.44, İzmir'de yüzde 1.35, Bursa, Eskişehir, Bilecik bölgesinde yüzde 1.21, Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak bölgesinde yüzde 1.10'la ülke ortalamasının üzerine çıktı. Eylülde TÜFE, İstanbul'da yüzde 0.95, Ankara'da yüzde 0.76, artış kaydetti.