Enflasyonda hava umutlu

Ekimde üretici fiyatları yüzde 0.45, tüketici fiyatları yüzde 1.27 arttı. Yıllık enflasyon, üreticide 10.94, tüketicide 9.98.


Büyütmek için tıklayınız
ANKARA - Piyasalarda yaşanan dalgalanma sonrasında çift haneli rakamlara ulaşan enflasyon oranı yeniden tek haneyi gördü. Yıllık enflasyon dört ay aradan sonra yüzde 10'un altına indi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı ekim ayı enflasyon rakamlarına göre, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yüzde 0.45, Tüketici Fiyat Endeksi ise (TÜFE) yüzde 1.27 oranında yükseldi. 10 aylık enflasyon ÜFE'de yüzde 12.04, TÜFE'de yüzde 8.01 olarak gerçekleşti.
Yıllık enflasyon ise ÜFE'de yüzde 10.94, TÜFE'de yüzde 9.98 oldu. Böylelikle TÜFE'de tek haneli enflasyon rakamlarına tekrar geri dönülmüş oldu. Ekimde enflasyonun yüzde 1'in üzerinde seyretmesinde giyim ve ayakkabı fiyatlarında mevsimlik nedenlerle yaşanan 9.67 oranındaki artış belirleyici olurken, gıda fiyatlarında ise yüzde 0.76'lık artış kaydedildi. Enflasyonda, ramazanın etkisi ve İstanbul'da yüksek çıkan oranlar nedeniyle ekimde tırmanış bekleniyordu.
Ramazan etkisi vardı
Korkulanın olmadığı ekim ayı için yapılan anketlerde, TÜFE'de yüzde 1.5 ,ÜFE'de 0.90'lık fiyat artışları öngörülüyordu. Ekim ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon ise tüketici fiyatlarında yüzde 9.25, üretici fiyatlarında yüzde 7.76 oldu. Tarım sektöründe fiyatlar yüzde 0.41 gerilerken, sanayi sektöründe yüzde 0.65 oranında arttı. Sanayi sektörü endeksinde ise aralık ayına göre yüzde 14.09, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 11.51 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 7.86 artış oldu. Ekimde imalat sanayinde yüzde 0.07 düşüş olurken, elektrik, gaz ve su sektöründe yüzde 11.97'lik artış yaşandı.
Tarımda fiyatlar düştü
Tarım sektörü endeksinde, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 3.73, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 7.75 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 7.02 artış gerçekleşti. Ekim ayı enflasyonu değerlendiren ekonomist ve analistler, beklenenden düşük gelen enflasyon verilerinin piyasada iyimserlik yarattığını söylediler.
Faiz indirimi için erken
Ekonomistler, gecelik faiz indiriminin başlaması için henüz erken olduğuna dikkat çektiler.
Erkin Işık (Fortis ekonomisti): "TÜFE'nin beklentilerden düşük gelmesinde, gıda fiyatlarının Ramazan Bayramı'na rağmen mevsimsel eğilimin oldukça altında gelmesi etkili oldu. Ancak yıllık ana rakamdaki düşüş, enflasyon beklentileri üzerinde olumlu etkide bulunabilir. Yine de Merkez Bankası'nın duruşunu değiştireceğini düşünmüyorum.
Özgür Altuğ (Raymond James başekonomisti): İTO'nun TÜFE'sinin ardından piyasa beklentisi yüzde 1.5 olmasına karşın analistler tahminlerini yukarı yönde revize etmişlerdi. Dolayısıyla rakamın ilk beklentinin de altında çıkması piyasalar açısından son derece olumlu olacak. Bu olumlu hava büyük olasılıkla beklentilerin iyileşmesine neden olacak. Fakat yine de Merkez Bankası'nın kısa vadede faiz indirimlerine başlamasını beklemiyoruz. Rakamların detayına baktığımızda mevsimsel etkilerle giyim fiyatlarında yüksek bir artış var ama diğer kalemlerde, konut hariç, fiyatlamalarda bir gevşeme gözüküyor ki olumlu.
Serhan Çevik (Morgan Stanley ekonomisti): TÜFE beklentilerin altında geldi. Yıllık enflasyon yüzde 10.6'dan yüzde 10'a geriledi. Tepe noktasını geride bıraktık biz yıllık enflasyonun yıl sonunda yüzde 9.2'ye gerilemesini bekliyoruz. Ancak bizim görüşümüze göre bu yakın zamanda para politikasında bir gevşeme için bir mazeret değil.
Şevin Ekinci (West LB ekonomisti): Beklentimizin çok altında. Piyasa için çok pozitif. Bu rakamların ardından görünümün değiştiğini düşünüyorum. Çünkü, yıllık enflasyon ve gelecek yılın enflasyonu hedefi açısından çok olumlu bir rakam geldi. O nedenle Merkez'in yıl sonuna kadar 25 baz puanlık indirime gidebileceğini düşünüyorum."
Levent Durusoy (EFG İstanbul Ekonomisti): Veriler çok olumlu. Ancak bu rakamlar tek başına Merkez Bankası'nın görüşünü değiştirmez. Merkez'in ileriye yönelik olarak gördüğü başka riskler var. Mesela TÜFE gıdanın düşük gelmesiyle beklentilerin altında kaldı ama bu beklentileri çok değiştirmez.
Yarkın Cebeci (JP Morgan Ekonomisti): Rakamlar talep baskısının azaldığını gösteriyor. Piyasalar için çok iyi bir rakam. Mevsimsel olarak giyim ve eğlencede artış var.


En yüksek artış giyimde
TÜFE'de ana harcama grupları itibarıyla bir ay önceye göre en yüksek artış yüzde 9.67 ile giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti. Ekim ayında endekste yer alan bazı gruplardaki fiyat artışları şöyle oldu: Eğlence ve kültür yüzde 1.49, konut yüzde 1.29, lokanta ve oteller yüzde 1.21, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 0.76, ulaştırma yüzde 0.08. Bir önceki yılın aynı ayına göre ise TÜFE'de en yüksek artış yüzde 15.30 ile lokanta ve oteller gibi çeşitli mal ve hizmetler grubunda gerçekleşti.


Şampiyon kadın kazağı
Ekimin zam şampiyonu yüzde 34.08 artışla kadın kazağı oldu. Kadın kazağını, yüzde 20.52 artışla domates takip etti. Etek fiyatı da yüzde 18.60 artışla en yüksek artış gösteren ürünler arasında yer aldı. Fiyatı inen ürünlerde ise ilk sırayı yüzde 23.51 düşüşle geçen ayın zam şampiyonu taze fasulye aldı. Taze fasulyeyi, salatalık, yurtiçi bir hafta ve fazla süreli turlar izledi. Yıllık bazda ise en yüksek fiyat artışı yüzde 45.16'yla yumurtada gerçekleşti.


Piyasanın tepkisi olumlu
Ekim ayı enflasyon verilerinin beklentilerin altında gerçekleşmesinin ardından lira, dolar karşısında hızlı şekilde toparlandı. Bankalararası piyasanın spot kapanışında en iyi alış ve satışta 1.4650/1.4695 YTL olan dolar kotasyonları ABD verilerinin de desteğiyle gerileyerek bugün valörlü işlemlerde 16.28 itibarıyla 1.4550/70 YTL seviyesinde bulunuyordu. Enflasyon rakamlarının açıklanmasının ardından dolar kotasyonları 16.38 itibarıyla 1.4445/70 YTL'ye geriledi.


Vergi yükü çok değil mi?
Akaryakıttan alınan vergilerin yüksek olduğuna ilişkin eleştirileri de yanıtlayan Unakıtan, özel tüketim vergisi ve KDV'den oluşan Türkiye'deki vergi yükünün kurşunsuz benzinde yüzde 60.7, motorinde ise yüzde 53.6 olduğunu belirtti. Unakıtan, buna karşılık kurşunsuz benzindeki vergi yükünün İngiltere'de yüzde 64, Almanya'da 63, Fransa'da 62; motorindeki vergi yükünün de İngiltere'de yüzde 63, Almanya'da 56 ve Fransa'da 54 olduğunu kaydetti.
CHP'li Kemal Kılıçdaroğlu ise bu sözlere, "Onların kişi başına milli gelirleri de yüksek" diye itiraz etti. Unakıtan, Kılıçdaroğlu'nun, Yimpaş'ta herhangi bir karapara incelemesi yapıp yapmadığına ilişkin sorusunu yanıtlarken de, bir inceleme olsa bile kanunen söylemenin imkânı olduğunu ama gerektiğinde bu konuların üzerine gözünü kırpmadan gideceklerini savundu.