Enflasyonda ok aşağı doğru gitmeyi sürdürüyor

Kriz nedeniyle gerileyen TÜFE Mayıs ayında yüzde 0.64 artarak bu yılın ikinci en yüksek oranına ulaştı





İSTANBUL - Küresel krizin iç talebi sekteye uğratmasıyla enflasyon yıllık bazda gerilemeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, kriz nedeniyle gerileyen TÜFE mayıs ayında yüzde 0.64 artıp, bu yılın ikinci en yüksek oranına ulaşırken, ÜFE nisan ayında yıllık bazda eksiye düşmesinin ardından mayısta aylık değişimde de eksiye inerek yüzde 0.05 oldu. TÜFE ocakta yüzde 0.29 artmış, şubatta yüzde 0.34 düşmüş, mart ayında yüzde 1.10 artmış, nisan ayında yüzde 0.02 artış göstermişti. Mayıs itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 5.24’e gerilerken, yeni bir düşük oran rekoru kırdı. Beş aylık enflasyon da TÜFE’de yüzde 1.71 olarak gerçekleşti.
Anketlerde TÜFE'nin 0.45, ÜFE'nin yüzde 0.61 artması bekleniyordu. Yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 5.24'e inerken, ÜFE'de yüzde -2.46 olarak gerçekleşti. Beş aylık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 1.71, üretici fiyatlarında 2.3 oldu. Yıllık fiyat değişimi TÜFE’de yüzde 5.24 artışı, ÜFE’de ise yüzde 2.46 düşüşü gösterdi.

 


Giyim ve gıda yükseltti


Enflasyondaki artışta yeni sezon nedeniyle yüzde 11.46 artış gösteren giyim ve ayakkabı ile yüzde 0.19 artış gösteren gıda ve alkolsüz içecekler etkili oldu. Fiyatlar ulaştırmada yüzde 0.79, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 0.04, haberleşmede yüzde 0.17, lokanta ve otellerde yüzde 0.40, sağlıkta yüzde 0.17, eğitimde yüzde 0.70, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0.35 artış gösterdi. Konut fiyatları yüzde 1.91,ev eşyası 0.19, eğlence ve kültür 0.28 fiyat düşüşü gördü. Yıllık enflasyon gıdada yüzde 7.63, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 7.15, konutta yüzde 11.79 oldu. Giyim ve ayakkabı fiyatları ise yıllık bazda yüzde 0.78 azaldı.

Mevsimlik hariç ekside

Özel kapsamlı TÜFE göstergelerine bakıldığında mevsimlik ürünler hariç TÜFE mayıs ayında yüzde 0.04 azalış gösterdi. İşlenmemiş gıda ürünleri hariç enflasyon yüzde 0.69, enerji hariç yüzde 1.13 oldu. İşlenmemiş gıda ve enerji hariç enflasyon yüzde 1.29 olurken; enerji, alkol ve tütün hariç oran yüzde 1.19 olarak belirlendi. Bu son grup ile birlikte fiyatın yönlendirilen ve dolaylı vergiler hariç tutulduğunda yüzde 1.39 olan enflasyon, bunlara işlenmemiş gıda eklendiğinde yüzde 1.66 olarak gerçekleşti. İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içki, tütün ve altın hariç yüzde 1.39 olan enflasyon; enerji, gıda, alkol, tütün ve altın hariç yüzde 1.79 oldu.

Aylıkta eksiye düştü


ÜFE mayıs ayında yüzde 0.05 azaldı. Böylece nisan ayında yıllık bazda eksiye düşen ÜFE, aylık bazda da eksiyi görmüş oldu. ÜFE enflasyonu ocakta 0.23, şubatta 1.17, martta 0.29, nisanda yüzde 0.65 artmıştı. Bu sonuçlarla yıllık bazda ÜFE yüzde 2.46 düşüş gösterdi. Böylece nisan ayı itibarıyla yıllık bazda yüzde 0.35 ile ilk kez eksiye inen ÜFE, azalışını sürdürdü. Beş aylık ÜFE ise yüzde 2.30 arttı. Sektörler bazında bakıldığında sanayide ÜFE yüzde 0.89 gerilerken, tarımda yüzde 3.70 arttı. İmalat sanayiinde fiyatlar yüzde 0.07 gerileme gösterdi. Madencilik yüzde 0.37 artış, elektrik, faz ve su yüzde 10.10 düşüş gösterdi. İmalat sanayii alt dallarında gıda, giyim, deri, basın-yayım, kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri, makine teçhizat, diğer ulaşım araçları, mobilya fiyat artışı gördü. Tütün ürünleri fiyatları değişmezken, tekstil, ağaç-mantar, kağıt, kimyasal ürünler, plastik, metalik olmayan diğer mineral ürünler, ana metal sanayi, metal eşya sanayi, büro makineleri, elektrikli makine ve cihazlar, iletişim teçhizatı, tıbbi cihazlar, motorlu kara taşıtlarında fiyat düşüşü oldu.


Zam şampiyonu patates

 

Mayıs ayının zam şampiyonu yüzde 27.56 fiyat artışıyla patates oldu. Onu yüzde 25.61 ile elma, yüzde 10.63 ile kuru soğan, yüzde 9.74 ile taze balık, yüzde 8.93 ile kabak çekirdeği, yüzde 8.48 ile etek, yüzde 5.86 ile kahve takip etti. Fiyatı en çok düşen ürünse yüzde 60.41 ile sivri biber oldu.

 

Ekonomistlerin yorumları

 

 

Ekonomistlerin enflasyon rakamlarıyla ilgili görüşleri şöyle:
- Başar Yıldırım (TSKB Ekonomisti): Son verilerle birlikte, yıllık enflasyon 2003=100 bazlı seride tarihi düşük seviyesine gerilerken bundan önceki en düşük seviye yüzde 4.30 ile Temmuz 1970'deki 1968=100 bazlı seride görülmüştü. Düşük talep koşulları başta olmak üzere, teşvikler ve doğalgaz indirimine bağlı gelişmeler, Mayıs ayında yıllık enflasyonun rekor seviyelere gerilemesini sağladı. Önümüzdeki ay, fiyatlar genel seviyesini aşağı yönlü etkileyebilecek ekonomik paketler olmayacağı varsayımı altında, enflasyonda hafif de olsa yukarı yönlü seyir ile karşılaşacağımızı düşünüyoruz. Öyle ki, global piyasalarda dile gelen toparlanma sinyallerine bağlı artan petrol ve altın fiyatları ile Haziran ayında sona erecek ÖTV ve KDV indirimlerinin fiyatlar genel seviyesi üzerindeki yukarı yönlü etkisinin, önümüzdeki ay enflasyon rakamlarında hissedilme ihtimali yüksek... Merkez Bankası'nın para politikasındaki genişleyici tavrını daha az agresif olsa da devam ettireceğini ve 16 Haziran'daki toplantısında faizleri 25 ila 50 baz puan arası düşüreceğini tahmin ediyoruz.

- Erkin Işık (Fortis Bank Ekonomisti): TÜFE beklentilerin biraz üzerinde geldi. Gıda fiyatlarındaki artış etkili olmuş gibi görünüyor. Yılın geri kalanında enflasyonda daha fazla düşüş olması zor görünüyor. Baz etkisi giderek azalıyor. Merkez Bankası'nın 25 baz puanlık bir faiz indirimi yapmasını bekliyorduk. Enflasyon verileri, bu beklentimizde bir değişikliğe neden olmadı. Merkez Bankası'nın 25 baz puanlık bir faiz indirimine daha giderek, faiz indirimlerinin sonuna gelmesine yönelik beklentimizi koruyoruz.

- Yarkın Cebeci (JPMorgan Başekonomisti): Sürpriz yok, çekirdek enflasyon tam beklediğimiz gibi geldi. Enflasyon baskısının düşük olduğunu görüyoruz, ÜFE'nin gerilemesi de bunun göstergesi. İç talepte kıpırdanma varsa önümüzdeki dönemde tüketici fiyatlarına baskı yapıp yapmayacağını göreceğiz. Ben bundan sonra enflasyonda daha fazla düşüş olacağı kanısında değilim. Merkez Bankası da tahminlerimize göre 25 baz puanlık indirimden sonra enflasyonun seyrini görmek için bir süre bekleyecektir. Tarım fiyatlarında bir artış görünüyor ancak bu tüketici fiyatlarında değil üreticide. Rekolte bu yıl zaten çok üst düzeyde olacağından dolayı gelecek dönemde bunun normalleşeceği görüşündeyim.  (Radikal)

bigPara.com