ESK, 30 maddede değişiklik istiyor

Ekonomik ve Sosyal Konsey'de (ESK) sosyal güvenliği tartışan hükümet, işveren ve Emek Platformu arasında uzlaşma zor ama mümkün görünüyor.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Ekonomik ve Sosyal Konsey'de (ESK) sosyal güvenliği tartışan hükümet, işveren ve Emek Platformu arasında uzlaşma zor ama mümkün görünüyor. Hükümetin hazırladığı 122 maddelik Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası tasarısının 30 maddesine itiraz eden Emek Platformu, hükümetin 9 bin gün planladığı emekli olabilmek için gerekli gün sayısının 7 binde kalmasını istiyor.
Başbakan Tayyip Erdoğan başkanlığında dün toplanan ESK'te sosyal güvenlik reformu gecikmeli olarak tartışıldı. Toplantıda, Türk-İş, DİSK, Hak-İş, Kamu-Sen, KESK, Memur-Sen, BASK, Türk Tabipler Birliği, TMMOB, Türkiye İşçi Emeklileri Derneği ve Tüm İşçi Emeklileri Derneği'nden oluşan Emek Platformu'nun, tasarıyla ilgili 30 maddelik değişiklik önerileri ele alındı.
Hükümetin hazırladığı sosyal güvenlik tasarıları, şu an için gayrisafi milli hasılanın yüzde 3.6'sında olan emeklilik sisteminin mali açığının 2010'da yüzde 2.7'ye, 2020'de yüzde 2.0'a ve 2035'ten itibaren de yüzde 1'in altına çekilmesini hedefliyor. Reform yapılmadığı takdirde açıkların 2035'ten itibaren GSMH'nin yüzde 4'ünü aşacağı savunuluyor.
Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur'u da tek çatıda toplayacak düzenlemelerse, SSK'da 7 bin, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nda 9 bin gün olan emeklilik için gerekli asgari prim gün sayısını 9 bin gün olarak belirlerken, emekli iken alınacak aylığın, çalışırken alınan ücrete oranını da kademeli olarak düşürmeyi öngörüyor.
Aylık bağlama oranına orta yol
Halen emekli aylığı bağlanma oranı SSK ve Bağ-Kur'da, son alınan ücretin yüzde 65'i; Emekli Sandığı'nda ise yüzde 75'i seviyesinde bulunuyor. Bu da yıllık bazda SSK ve Bağ-Kur'da yüzde 2.6, Emekli Sandığı'nda da yüzde 3 anlamına geliyor. Yeni düzenleme ise 2006-2015 arasında tüm kurumlarda bu oranı yıllık yüzde 2.5, 2016'dan sonra da yüzde 2.0'ye indiriyor. Platform, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nun gündemindeki 123 maddelik tasarının 30 maddesine itiraz ediyor. Emek Platformu, yaşlılık aylığını hak etmede öngörülen prim gün sayısının tam aylıkta 7 bin gün olmasını isterken, halen üç kurumda farklı uygulanan 'kısmi aylık' alabilmek için gerekli prim gün sayısının da 4 bin 500 olmasını istiyor.
Tasarı kısmi aylığa hak kazanabilmek için, emekli olunabilecek yaşı üç yıl geçmiş olmak ve en az 5 bin 400 gün prim ödemiş bulunmayı zorunlu kılıyor. Mevcut uygulama ise SSK'da 25 yıl sigortalı olan ve 4 bin 500 gün prim ödeyen 58 yaşındaki kadın veya 60 yaşındaki erkek sigortalılara kısmi aylık bağlanmasına olanak sağlıyor. Kısmi aylık için Bağ-Kur'da kadının 60, erkeğin 62 yaşında olması ve 5 bin gün prim ödemesi gerekiyor. Emekli Sandığı'nda ise 15 yıl hizmeti bulunmak ve 61 yaşında olmak, kısmi aylık bağlanması için yeterli.
Diğer itiraz noktasını oluşturan aylık bağlama oranıyla ilgili öneri aslında orta yol formülü niteliğinde. Platform, oranın, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk 4 bin 320 günü için yıllık yüzde 4.2; sonraki 2 bin 880 günü için yıllık yüzde 1.8 ve sonraki her yıl için yüzde 2 oranları esas alınarak hesaplanmasını öneriyor. Platformun bir diğer önemli talebini ise, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın üyelerinin düzenlemelerden uğrayacakları hak kayıplarının Hazine'ce karşılanması ve devletin, genel sağlık sigortasına da üçüncü taraf olarak düzenli katkı sağlaması oluşturuyor.